|
 Enflasyon ‘oy avcıları’nın eseri
Son elli yıldır enflasyon sorunu, halkın ve ülkenin gündeminin başında yer aldı. Enflasyon ülke ekonomisinin gelişmesinin uzun yıllar geri kalmasına bir veya birkaç kuşak Türk insanının yoksulluğa mahkum olmasına yol açtı.
DPT ve Dünya Bankası eski iktisatçılarından, ODTÜ eski öğretim üyelerinden Attila Sönmez’e göre Türkiye’deki enflasyonun tek suçlusu 1950’lerde DP’nin başlattığı çarpık ekonomi politikalarını sürdüren politikacılardır. Ankara’da Ali Bilge’nin yayımladığı aylık, İşletme ve Finans Dergisi’nin son sayısında Attila Sönmez’in "Türkiye’de enflasyonun siyasal ekonomisi" başlığı altında çok kapsamlı bir araştırması yayımlandı.
Sönmez’e göre, DP’nin 1950’lerdeki "altın yılları"nın özlemi ve de DP’yi iktidara getiren seçim sistemine olan tepki kamu politikalarında enflasyonu kalıcı kılan iki temel neden. 1950’de DP, "geniş seçim bölgeli çoğunluk sistemi"ne dayalı olarak iktidara gelmişti. Bir ilde çoğunluğu sağlayan parti ilin bütün milletvekilliklerini kazanmış oluyordu. DP’nin ezici hakimiyetine tepki olarak daha sonraki yıllarda "nispi seçim" yönteminin değişik biçimleri denendi. Bu ise ülkede istikrarlı ve güçlü hükümetler oluşmasını önledi.
DP’nin köy ve kasaba nüfusunun ekonomik çıkarlarına ve de köy ve kasaba halkının dünya görüşünü öne çıkarmaya dayalı politikaları "DP’nin mirası" olarak hemen bütün partilerce benimsendi. 1950’den bu yana yapılan 13 genel seçimin hepsinde DP geleneğini sürdürme iddiasında olan veya köyler ile kasabalarda (son yıllarda varoşlarda) DP’nin mirasçısı şeklinde algılanan sağcı/dinci/ milliyetçi partiler oy çoğunluğunu korudu. Siyasal istikrarsızlık, seçmen çoğunluğunun siyasal dalgalanmalarından /kararsızlığından çok, sağcı partilerin (son zamanlarda soldan sağa kayarak onların peşine düşen eski sosyal demokratların) sağcı politika mirasını paylaşma mücadelesinden kaynaklandı.
Oy kazanma reçetesi
DP’nin (1950’de nüfusun yüzde 85’ini oluşturan) kırsal nüfusa sağladığı gelir aktarımı, DP mirasına sahip çıkanlarca "oy kazanma reçetesi olarak" benimsendi. Kamu kaynaklarıyla siyaset yapma geleneği devam etti. Ancak kamu kaynaklarıyla siyaset yapmak, oy toplamak için paraya ihtiyaç vardı. Vergi yoluyla para toplayamayan politikacılar önce para bastı, sonra dışarıdan borçlandı, en nihayet içeriden borçlanmaya yöneldi. Kamu kaynaklarının siyasal amaçlar için kullanımı çıkar gruplarının oluşmasına yol açtı. Böylece iktidara gelmek isteyen ve iktidarda kalmak isteyen politikacıların vazgeçilmez politikası olarak enflasyon yerleşti, kaldı.
Sayın okuyucularım Sönmez’in araştırmasını özetledim. Bu yazıyı okuduktan sonra lütfen düşününüz. Seçime girerken elli yıldır olan biten senaryoda bir değişiklik fark ediyor musunuz? İktidar olacak veya iktidarı paylaşacak partilerin farklı bir çizgi benimseyeceklerine inanıyor musunuz? Değişiklik yok ise IMF istikrar programları sonuç vermeyecek, "enflasyon" devam edecek demektir.
guras@milliyet.com.tr
SAYFA BAŞI
|
|
|
