|
‘Bizim için sahneye çıkan ilk kadın Afife’
"Sahneye çıkan ilk Türk kadını Afife Jale değil, teyzemdi"diyen Sururi’ye tepki gösteren sanat dünyasının ünlüleri, "Bu adı duyan yok. Madem öyleydi niye bugüne kadar susmuş?" diye soruyor
ELİF KORAP İstanbul
 Gülriz Sururi’nin "sahneye çıkan ilk Türk kadını Afife Jale değil, teyzem Mevdude Refik Hanım" iddiası tiyatro dünyasını karıştırdı. Gazetemizdeki röportajında teyzesinin sahneye çıkan ilk Türk kadını olduğunu söyleyen Sururi, önümüzdeki günlerde Doğan Kitap’tan çıkacak "Bir An Gelir" adlı anı kitabında da belgeler sunarak bu iddiayı kaleme aldı.
FOTOĞRAFLAR VAR
Kitapta sahneye ilk çıkanlardan operetçi Şeref Şenpınar’ın Gülriz Sururi’ye yazdığı mektup ve bazı fotoğraflara da yer verildi. Bugüne dek adına ödüller düzenlenen, film ve tiyatro oyunlarına konu olan Afife Jale hakkındaki bu iddia sanat çevrelerinde hem şaşkınlığa hem de tepkilere neden oldu.
Mevdude Refik adını duyana rastlamadım KENAN IŞIK (Afife Jale’nin hayatını iki kez sahneye koydu): "Tarih herkesin keyfine dayalı değil, realiteye ve belgelere dayalıdır. Sahneye çıkan ilk Türk Müslüman kadını Afife Jale’dir. Daha önce adı Kadriye olup da ‘Amelya’ adıyla sahneye çıkan bir kadınımız var, başkaları da olmuştur. Korkup kimliklerini gizlemişlerdir.
SINAVI 8 KADIN KAZANMIŞ
Gülriz Sururi’nin teyzesi evde oyunculuk gibi bir şeyler yapıyor olabilir ama onu hatırlayan kimseye rastlamadım. Bu konuda bilgiliyim. Afife Jale’nin hayatını 2 kez sahneye koydum. Araştırmalar yaptım. 1939 tarihli Son Posta Gazetesi’nde İsmet Hulusi’nin tefrika edilmiş bir yazı dizisinin orijinali var bende. Muhsin Ertuğrul’un yaptığı sınavı 8 kadının kazandığı ve bunların arasından ilk Afife Jale’nin sahneye çıktığı Şehir Tiyatroları kayıtlarında var."
Afife’den önce bir kadın var ama... SELİM İLERİ (Afife Jale’nin hayatını senaryolaştırdı): "Mevdude Refik Hanım adını ilk kez duyuyorum. Reşat Nuri Güntekin, Afife Jale’den önce bir Türk kadının daha sahneye çıktığını yazmış ama bir isim vermemiş. Bu nedenle sözü geçen kadın Mevdude Hanım mı bilemiyorum. Ama bu Afife Jale’nin dramatik yaşamını, tiyatro için verdiği mücadeleyi değiştirmez. Eğer bu belgeleriyle kanıtlanırsa, biz de bir gerçeği öğrenmiş oluruz."
Bildiğim ve duyduğum Afife’dir NECDET MAHFİ AYRAL (Yaşayan en eski tiyatrocumuz): "Benim bildiğim sahneye çıkan ilk Türk kadını Afife Jale’dir. Yaklaşık 70 yıldır sahnedeyim, ben böyle biliyorum. Benden önceki aktörler de zaten bana bu şekilde anlattılar. Bir de Afife Jale’den önce bir aktörün karısını, isteği üzerine sahneye çıkardığını duydum. Ama ne bahsedilen bu aktörün ne de karısının adını biliyorum."
Elindeki belgeleri neden saklamış? HALDUN DORMEN (Afife Jale Ödülleri Sanat Danışmanı): "Mevdude Refik adını hiç duymadım. Belki bir kere iki kere çıkmıştır ama Afife kendi adıyla çıkıp oynamış mücadele etmiş bir kadın. Hiç kimse duymadığına göre bu kadın hiçbir şey yapmamış. Ayrıca Gülriz Hanım biliyorsa, neden şimdiye kadar çıkarmadı ortaya belgeleri? Vasfi Rıza Bey’in, eski tiyatrocuların hepsinin bildiğine göre sahneye çıkan ilk kadın Afife’dir. Ben bu bilgileri kendilerinden, o dönem yaşamış olan sanatçılardan aldım. Mevdude Refik Hanım da sahneye çıkmışsa, ona da saygı duyarız. Bu Afife’nin mücadelesini değiştirmez. İlk kadın olarak Afife’yi bildiğimizden 8 yıldır ‘Afife Jale Ödülleri’ni düzenliyoruz."
Gülriz Sururi ne yazdı?Belgeleri Şeref Şenpınar verdi
Gülriz Sururi, önümüzdeki günlerde piyasaya çıkacak "Bir An Gelir" adlı kitabında Afife Jale ile ilgili iddiasını şöyle aktardı: "Yıllar önce Haldun Taner, ‘Size bir haberim var Gülriz, çok şaşıracaksınız’ dedi. Muammer Karaca’nın müdürü, eski operetçi Şeref Şenpınar’ın ona gösterdiği belgelere göre, sahneye ilk çıkan Türk kadını bilindiği gibi Afife Jale değil, Teyzem Mevdude Refik Hanım’mış...
M.R. RUMUZUYLA ÇIKTI
Şenpınar şöyle anlatıyor: "1919’da Mevdude Hanım, Şişli Heveskarlar Kulübü Tiyatro Şubesi’nin temsillerinde ufak roller alırdı. İlk sahneye çıkışı 1920’nin 10 ve 11. akşamları olmuştur. Pangaltı Sineması’nda zamanın Dışişleri Bakanı Halil Bey’in oğlu şair Ali Nihat Bey’in manzum piyesinde, ‘Sümbül’ rolünü üzerine almıştı ve el programlarında adı rumuzlu şekilde (M.R.) şeklinde yazılmıştı..."
Afife Jale kimdir? (1902- 1941) Cumhuriyetin ilanından önceki dönemde sahneye çıkan ilk Türk ve Müslüman kadın sanatçı. 16 yaşında Darülbedayi’ye girdi, 1920’de ilk kez ‘Yamalar’ adlı oyunla sahneye çıktı. Polis baskısı nedeniyle birçok kez kaçıp saklanmak zorunda kaldı. Yaşamının son yıllarını Bakırköy Akıl Hastanesi’nde geçirdi.
 GÜNCEL
 ‘Bizim için sahneye çıkan ilk kadın Afife’
En cesuru Samsunlu
İlahiyatçılar şehitliği TARTIŞIYOR!..
Eşi Gürsel’e kızıp Köşk’ü terk etmiş
Erdoğan geldi biletler bitti...
Doğmamış çocuk mirasa konacak
Serin duruş
SAYFA BAŞI
|
|
|
