|
 Arap Yugoslavyası, Arap Almanyası, hangisi?
Geri basar mı ABD Başkanı Bush? Bu saatten sonra ihtimal verene pek rastlanmıyor. Irak’a vurduğunda ne olacak? İki senaryo: Amerika batağa saplanacak veya Saddam’ı tereyağından kıl çeker gibi devirip yürüyecek.
Hangisi?
Genel beklenti:
Amerika için Saddam’ı devirmek sorun değil. Belirsizlik, Saddam sonrasıyla ilgili. Amerika’nın müthiş savaş aygıtı, Saddam’ı çabuk yok eder ama sonrası ne olur, neler yaşanabilir?
‘Kara kutu’dan ne çıkar?
New York Times’ın yazarı Thomas L. Friedman’ın deyişiyle:
Arap Yugoslavyası mı?
Arap Almanyası mı?
Birinci senaryo, uzun süreli kan ve göz yaşı demek. Soğuk Savaş sonrasında, 1990’larda Yugoslavya nasıl iç savaşla, büyük acılarla sarsıla sarsıla parçalandıysa, aynı trajediyi Irak’ın da yaşaması demek.
Şiilerin, Sünnilerin, Kürtlerin, Türkmenlerin, Saddamcılarla anti - Saddamcıların hızla birbirlerinin gırtlağına sarılmaları demek. Saddam’ın yerine de ‘yeni bir Saddam’ın sahneye çıkması demek...
İkinci senaryo, yani Arap Almanyası, İkinci Dünya Savaşı sonrası Almanya’nın derlenip toparlanmasına, kalkınmayla birlikte demokratikleşmesine benzer bir sürecin Irak’ta yaşanması demek.
Irak’ın laikliğine, eğitim düzeyinin yüksekliğine dikkat çekenler, petrol zenginliğinin kalkınmaya kanalize edilmesiyle bu ülkede yeni ve istikrarlı bir düzene geçişin mümkün olabileceğini öne sürüyorlar. Daha doğrusu Amerika’nın Irak’tan bölgeye dönük yeni bir ‘örnek model’ çıkarması neden mümkün olmasın diyenler var.
Hatta bu açıyı genişletip, Irak’ta gevşek veya katı federasyonun kuzey parçasını oluşturacak Irak Kürtlerinin, ülkenin muazzam petrol zenginliğinden de pay alarak kalkınmaları, federe devletleriyle, üniversite dahil eğitim ve öğretim kurumlarıyla bizim Güneydoğu’nun da dikkatini çeken bir hayat standardına kavuşmaları ihtimaline değinenlere de rastlanıyor.
Bu arada şunu belirtelim:
Kuzey Irak’ta Kürtlerin yaşadığı bölgeler son yıllarda bizim Güneydoğu’muzdan dikkatle izleniyor. Kalkınma hamleleri göz altında tutuluyor. Daha şimdiden Erbil Üniversitesi’ne gidip okuyan Diyarbakırlı gençlerden bile söz edilmekte...
Arap Almanyası deyince, Arap Japonyası’nı akla getirenler de yok değil. İkinci Dünyası Savaşı sonrasında işgalci Amerika eliyle demokrasiye geçen Japonya örneğinin değişik biçimde Irak’ta yaşanabileceği söyleniyor.
Bu konuyu bir Japon meslektaşımla Davos kulisinde konuşurken, Arap Japonyasının Irak’ta yaşanamayacağını belirtti. Japonya’nın tersine Irak’ın çok parçalı etnik yapısına işaret etti. Bu yapıyla istikrarın kolay kurulamayacağını anlattı. Ayrıca, Japonya’nın yüzyıllık bir modernleşme altyapısından Irak’ın yoksun olduğuna değindi.
Bir noktayı özellikle vurguladı:
Amerika, savaş sonrası Japonya’da birleştirici bir unsur olarak İmparatorluk kurumuna dokunmamıştı. Irak’ın ise savaş sonrasında böyle bir birleştirici figürü olmayacaktı.
Arap Yugoslavyası senaryosunu biraz daha ilerletip bölge ve dünya için kabus senaryosu yazanlar da var:
(1) Saddam’ın yok olurken, hem Irak’ın, hem de Kuveyt’le Suudi Arabistan’ın petrol altyapılarına büyük zarar vermesi... Böylece petrol fiyatlarını anormal zıplatıp dünya ekonomisini büyük bir krizin eşiğine getirmesi...
(2) Saddam’ın giderayak İsrail’i savaşın içine çekmesi... Böylece Arap sokağının ayaklanması... Ve bölgenin zaten bıçak sırtında olan muhafazakar rejimlerinin büyük çalkantıya girmeleri, hatta bir ikisinin yıkılması...
(3) Amerika’nın Irak’ta Vietnam benzeri bir bataklığa saplanması ve İsrail’in de Irak’a karşı savaşa çekilmesiyle Bin Ladincilerin, Talibancıların zil takıp oynamaları...
(4) Sonuç olarak Pakistan’da bir ayaklanmayla iktidarın radikal İslamcıların eline geçmesi, yani nükleer silaha sahip köktendinci bir rejimin tarih sahnesine çıkması...
Siz ne diyorsunuz?
Ne olacak?
h.cemal@milliyet.com.tr
SAYFA BAŞI
|
|
|
