MİLLİYET İNTERNET

		12 Nisan 2003 Cumartesi

BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |

SIK KULLANILANLARA EKLE |

AÇILIŞ SAYFASI YAP

· YAZARLAR

Kürtlerle, Amerika'yla, Avrupa'yla çatışmak mı?
     Kuzey Irak'ta Kürtler bağımsız bir devlet ilan edebilir mi? Bu ihtimal sıfıra yakın.
     Buna karşı en başta Irak'taki Araplar ayaklanır. Irak bir anda iç savaş koşullarına yuvarlanabilir. Bir Arap ülkesinin bölünmesine bütün Arap dünyası da karşı çıkar. Türkiye için bu zaten bir 'savaş sebebi'dir. İran'la Suriye de kendi Kürtleri açısından emsal oluşturacağı için Irak'ın bölünmesine soğuk bakarlar.
     Uzun lafın kısası:
     Kuzey Irak'ta bağımsız bir Kürt devleti, yalnız Irak için değil bütün bölge için büyük bir istikrarsızlık kaynağı haline gelir.
     Amerika bunu göze alır mı?
     Sanmıyorum.
     Hangi pencereden bakılırsa bakılsın, bugün için Amerika'nın Kuzey Irak'ta bir Kürt devletine yeşil ışık yakması ihtimali de sıfıra yakın. Kaldı ki, Irak Kürtlerinin lider takımı da bölgenin realpolitika koşullarının böyle bir bağımsız devlete elvermediğini uzun yıllardır biliyor.
     Bir başka soru:
     Kerkük'le Musul Kürtlere kalır mı?
     Hem bu kentlerin hem de bu bölge petrolünün Kürtler tarafından denetlenmesi çok uzak ihtimaldir. Petrol zenginliğinin bütün Irak'a ait olduğunu Amerika da birçok kez açıkladı. Ayrıca böyle bir zorlama, bölgede Araplarla Kürtlerin gırtlak gırtlağa gelmesine yol açar. Amerika bunu da istemez.
     Irak'ta federasyon mu olacak?
     Bu konuda kuşku duyan yok.
     Ama tabii bu federasyon nasıl bir federasyon olacak sorusu geçerliğini koruyor. Gevşek mi, katı mı? Etnik temele mi dayanacak, coğrafi temele mi? Bu soruların yanıtları bundan sonraki aşamada belli olacak.
     Türkiye'yi ilgilendiren sorular mı?
     Elbette.
     Sadece bağımsız Kürt devletiyle Kerkük ve Musul'un geleceği değil, Irak'ta kurulacak federal devletin yapısı da bizi ilgilendiriyor.
     Türkiye'nin söz hakkı var mı?
     O ünlü tezkere eğer reddedilmemiş olsaydı, Türkiye'nin bugün bütün bu konularda çıkacak sesine çok daha fazla kulak verilirdi.
     Bu şansı kaybettik.
     Ama bu demek değil ki, Türkiye gibi koca bir bölge ülkesinin duyarlıkları Amerika tarafından göz ardı edilecektir.
     Edilmeyecektir, edilemez de.
     Nitekim bunun işaretleri alınıyor Washington'dan...
     Türkiye, Kuzey Irak'a girsin mi?
     O ünlü tezkere TBMM'de üç oy farkla reddedilmesiydi, Türk askeri bugün Kuzey Irak'ta olacaktı. Türkiye'nin güvenlik açısından bazı duyarlıklarını daha yakın markajda tutabilecekti.
     Bu fırsat kaçırıldı.
     Ama buna rağmen bugün için Türkiye'nin duyarlıklarını tümüyle ayaklar altına alan bir durum var denemez Kuzey Irak'ta. Teyakkuz hali elbette devam etmeli. Fakat Amerika'nın Türkiye'yi fazlasıyla rahatsız edecek gelişmelere izin vermesi yakın ihtimal gözükmüyor.
     Türkiye ne yapmalı?
     Bu soruyu "Ne yapmamalı?" diye değiştirmek de mümkün. Yukarıda tarifini verdiğimiz koşullarda bu sorunun satır başlarıyla özeti:
     (1) Türkiye, Kuzey Irak'ta Amerika'yla çatışma durumuna gelmekten özenle kaçınmalı.
     (2) Türkiye, Irak Kürtleriyle de çatışma durumuna gelmekten özenle kaçınmalı.
     (3) Çünkü Türkiye bu iki noktada gerekli özeni göstermezse, bir yandan kendi Kürt vatandaşlarını rahatsız eder, öte yandan Avrupa Birliği'yle de karşı karşıya gelir.
     Bu üç nokta çok önemli.
     Türkiye'nin Irak Kürtleriyle, Amerika ve Avrupa'yla çatışmasında hiçbir çıkarı yoktur ve olamaz.

     h.cemal@milliyet.com.tr