|


Batı'da şirket evlilikleri bitti, sıra Türkiye'de!
Birleşmiş Milletler bünyesindeki UNCTAD'ın yayınladığı Dünya Yatırım Raporu'nda, çokuluslu şirketlerin kendi merkezleri dışındaki yabancı sermaye yatırımlarıyla ilgili ilginç veriler yer alıyor.
Tablo 1'de de görebileceğiniz gibi çokuluslu devlerin yurt dışı yatırımlarının 2002 cirosu 17.7 trilyon dolar. Yabancı Sermaye Derneği YASED'in Genel Sekreteri Abdurrahman Arıman, raporu açıklarken ilginç bir karşılaştırma yaptı: "Çokulusluların yurt dışındaki şirketlerinin cirosu, toplam dünya ticaretinin 2 katından fazla!" Toplam dünya ticareti ne kadar diye soracak olursanız, Tablo 1'de yer alan 2002 yılına ilişkin 7.8 trilyon dolarlık dünya ihracat rakamı, aynı zamanda geçen yılki dünya ticaret hacmini de gösteriyor (Zira biri ihraç edince, diğeri de ithal etmiş oluyor).
| Çokuluslu şirketlerin merkez dışındaki yabancı sermaye yatırımları (milyar dolar) | | 1982 | 1990 | 2002 | | YSŞ toplam varlıklar | 2 091 | 5 899 | 26 543 | | YSŞ toplam ciro | 2 737 | 5 675 | 17 685 | | YSŞ GSYH | 640 | 1 458 | 3 437 | | Dünya GSYH | 10 805 | 21 672 | 32 372 | | YSŞ / Dünya GSYH | % 5.9 | % 6.7 | % 10.6 | | YSŞ ihracat | 722 | 1 197 | 2 613 | | Dünya ihracat | 2 053 | 4 300 | 7 838 | | YSŞ / Dünya ihracat | % 35 | % 28 | % 33 | |
YSŞ: Yabancı sermayeli şirketler
Özelleştirmeler
Dünya Yatırım Raporu'nu incelerken gördüm ki, Polonya, Çek Cumhuriyeti ve Macaristan gibi eski sosyalist blok ülkelerinin, son yıllarda dış yatırımları mıknatıs gibi çekmelerindeki önemli nedenlerden biri de ÖZELLEŞTİRME! Özelleştirmeler bittiğinde Batılı şirketler bu ülkelere aynı iştahla sermaye akıtırlar mı, kuşkuluyum. Bu arada YASED yöneticilerinin hatırlattığı gibi Türkiye'de 15 yıla yakın sürede sadece 5 - 6 milyar dolarlık bir özelleştirme yapabildi ve daha da acıklısı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı aynı sürede bu 5 - 6 milyar dolardan daha fazla bir parayı gider olarak harcadı! Tam dostlar alışverişte görsün misali...
Şirket evlilikleri
Yabancı sermaye ile ilgili düzenlemelerde de durum farklı değil. Politikacılarımız yıllardır sadece konuşup duruyor, havanda su dövüyor. AKP hükümeti ise yasal çerçevenin hızla uygun hale getirilmesi için iyi niyetli bir çaba içinde. Geçmiş yılların verilerini de içeren raporu incelediğinizde, bir ülkenin yabancı yatırımcılar tarafından kolaylıkla "moda" haline geldiğini görebiliyorsunuz.
Örneğin şirket evlilikleri hız kazandığında, yabancı yatırımlar kalkınmış ülkelerin kendi aralarında yoğunlaşmıştı. Son dönemde ise bu alandaki yabancı yatırımlar iyice hız kesti. Ve YASED Yönetim Kurulu üyesi Ahter Kutadgu'ya göre Batılı ülkelerde birleşme ve devralmalar artık pek beklenmiyor. Çünkü anti tröst yasalarının sınırlarına varılmış, hatta kimi sektörlerde sınırlar aşılmış durumda.
Türkiye'nin şansı var
Kutadgu'ya göre Türkiye'de ise tröstleşme bir yana, pek çok sektörde tam tersine büyük bir dağınıklık var. Kayıtlı olanlar sektörün yüzde 35 - 40'ını bulmuyor, gerisi de kayıt dışı. Bu dağınıklık toparlandığında ve belli bir büyüklüğe erişildiğinde, yabancı sermaye şirket evlilikleri için pekâlâ Türkiye ile ilgilenebilir.
mtamer@milliyet.com.tr
|
|

|