 |
 |
BARIŞ ERGİNEkonomik krizin etkisinde geçen 2001 ve 2002'de daralan istihdamda, üretimdeki artışla birlikte bu yıldan itibaren yükseliş başladı. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün 2003 yılının ikinci çeyreğine ilişkin açıkladığı yüzde 10'luk işsizlik oranı 2002'ye oranla yüzde 1 azalmış durumda. Özel sektörde yapılan bir araştırma da istihdamda yükseliş sinyallerini destekliyor. Mercer Danışmanlık şirketinin Türkiye genelinde, yüzde 80'ini çokuluslu şirketlerin oluşturduğu elektronik, ilaç, hızlı tüketim malları, bilişim, otomotiv ve beyaz eşya sektöründeki 54 firma ve 20 bin çalışan üzerinde yaptığı araştırma, işten çıkarma sürecinin yerine yeni eleman alımına bıraktığını gösteriyor. Araştırmaya katılan firmaların yüzde 43'ü yeni alımlar yapmayı planlıyor. Çalışan sayısını artıracaklarını söyleyen firmaların planladıkları ortalama yeni eleman alma oranı ise yüzde 16. Eleman çıkaracaklarını belirten firmaların oranı ise sadece yüzde 4. Bu yüzde 4'ün çıkarmayı plandığı oran ise ortalama yüzde 6. İş gücü planlamasında değişiklik yapmayacağını belirten firmaların oranı ise yüzde 48. Yüzde 5'lik bir kesim de sorulara yanıt vermemiş. 
2003'te yüzde 25 zamHem yerel hem de küresel anlamda ücret danışmanlığı üzerinde yoğunlaşan Mercer İnsan Kaynakları Danışmanlık şirketinin araştırması, 2002'de ortalama yüzde 32 seviyesinde gerçekleşen ücret artış oranının 2003'te 25 olacağını da gösteriyor. 2003'ün ilk altı ayı için ortalama yüzde 10 ücret artışı yapan firmalar, ikinci altı ay için de yüzde 14 artış planlıyor. Ücret artışı belirlenirken enflasyon önemli bir gösterge olmakla birlikte bireysel performansa bundan daha fazla önem veriliyor. Ücret artışı sırasında göz önünde bulundurdukları kriterler sorulan ve birden fazla seçeneği seçebilen firmalar performansa yüzde 81'lik bir ağırlık verdi. Bireysel performans kriterini yüzde 77 ile 'enflasyon' oranı takip etti. 
Araştırmanın ilgi çekici sonuçlarından biri, firmaların yüzde 69 gibi yüksek bir oranla yılda iki kez enflasyon zammı yapmaları. Yılda üç kez enflasyon zammı yapanların oranı yüzde 6 iken, dört kez enflasyon zammı yapanların oranı yüzde 15. Buna göre her yüz firmadan 67'si yıl içinde sadece bir kez performansa dayalı zam yapıyor. Sadece yüzde 7'lik bir oran performansa göre iki kez zam yapıyor. 2003'ün ilk altı ayında firmaların yüzde 63'ü ücretlerde artış yaparken sadece yüzde 7'si ilk altı ayı zamsız kapatmış. Zamların aylara göre dağılımında ise Ocak ayı yüzde 70'le ilk sırada. Ocak ayını yüzde 19 ile Nisan ve yüzde 7 ile Şubat takip ediyor. 2003'ün ikinci çeyreği için ücret artışı yapmayı planlayan firmaların oranı ise yüzde 92. İkinci altı ayda ücretlere zam yapan firmalar yüzde 70 gibi büyük bir oranla Temmuz ayını tercih etti. Temmuz ayını içinde bulunduğumuz Ekim ayı yüzde 19 ile takip ediyor. Araştırmada ücret düzeyleri de değerlendirildi. Buna göre giriş seviyesindeki bir beyaz yakalı çalışanın çıplak maaşı yıllık 15 - 21 milyar (aylık 1 milyar 250 milyon - 1 milyar 750 milyon) arasında değişiyor. Orta kademede bir yöneticinin aldığı ücret ise 38 - 76 milyar (3 milyar 166 milyon - 3 milyar 320 milyon) arasında değişiyor. Üst düzey yöneticilerin yıllık çıplak maaşı ise 136 - 225 milyar (11 milyar 330 milyon - 18 milyar 750 milyon) arasında. İTO rakamları da kullanılıyor Firmaların arış oranlarını hesaplarken teme aldıkları ölçütte yüzde 63 gibi ezici bir oranla Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) ön plana çıkıyor. DİE'nin ardından yüzde 20 ile en çok DİE İstanbul Ticaret Odası (İTO) rakamları ve son olarak da yüzde 6 ile sadece İTO rakamları kullanılıyor. 
Çanakçı'nın değerlendirmeleri şöyle: "2002'de gördüğümüz yüzde 32 seviyelerindeki yüksek artış oranları, bir önceki yıl yaşanan krizin ücretlere olan negatif etkilerini yok etmek için yapıldı. Hatta 2002'de artış oranları enflasyonun üzerinde gerçekleşmişti. 2003'te ise daha ayakları yere basan, kişilerin performanslarını dikkate alan artışlar gerçekleşiyor ve sene sonuna kadar 2002 kadar olmasa da ciddi artışlar bekleniyor. Artış oranlarının enflasyon seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor, çünkü firmalar da hükümetin enflasyon hedefini tutturacağına inanıyor."
|
