|
Yeniden değerleme oranı yüzde 28.5
Vergi, harç, ceza artışları ile tahvil ve bono gelirlerinde vergi istisnasına baz olan yeniden değerleme oranı yüzde 28.5
Yeniden değerleme oranı, ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre DİE toptan eşya fiyatları genel endeksindeki ortalama fiyat artış oranıdır. DİE, dün 2003 Ekim'inde Toptan Eşya Fiyatları Genel indeksinde 12 aylık ortalamalara göre yüzde 28,5 oranında artış gerçekleştiğini duyurdu. Bu oranı Maliye Bakanlığı bir tebliğ ile 2003 yeniden değerleme oranı olarak ilan edecektir.
Çeşitli kanunlarımızda yer alan birçok tutar bu oran ölçü alınarak otomatik olarak artmaktadır. Bu nitelikteki önemli düzenlemeler şöyle sıralanabilir:
Kazanç yetersizliği nedeniyle harcama yılında indirilemeyen yatırım indirimi, izleyen yıllarda yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır. Bazı gelirlerin (her nev'î tahvil ve Hazine bonosu faizleri, alacak faizleri, mevduat faizleri, repo gelirleri) indirim oranı uygulanarak bulunan kısmı, bu gelirlerin şahıslarca beyanı sırasında indirim olarak dikkate alınır. 26.07. 2001 - 31. 12.2003 arasında ihraç edilen tahvil ve bonoların faiz gelirleri ve elden çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının belli bir kısmı 31.12.2005 tarihine kadar gelir vergisinden müstesna. Bu istisnanın tutarı, 2001 yılı için 50 milyar lira olarak belirlenmiş olup, 2002 ve izleyen yıllarda yeniden değerleme oranında artması öngörülmüştür. 2003 yılı için uygulanacak istisna tutarı 121.794.000.000 liradır. Finansman giderlerinin kabul edilmeyen kısmının hesaplanmasına yarayan kısıtlama (indirim) oranının tespitinde yeniden değerleme oranı da rol oynamaktadır. Gelir Vergisi ve Vergi Usul Kanununda yer alan had ve tutarlar, her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bakanlar Kurulu bu suretle belirlenen tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir. Motorlu taşıt vergileri her yıl bir önceki yıl uygulanan rakamlar yeniden değerleme oranında arttırılmak suretiyle tespit edilir. Ancak Bakanlar Kurulu'nun, yeniden değerleme oranının yüzde 50'sini geçmemek üzere yeni oranlar tespit etme yetkisi vardır. Maktu damga vergileri her takvim yılı başından itibaren, bir önceki yıla göre yeniden değerleme oranında artırılarak tespit edilir. Harç tahakkukuna konu bazı değerler, yıldan yıla yeniden değerleme oranında artırılarak tespit edilir. Çevre temizlik vergileri her yılbaşında, bir önceki yıl vergi tutarı yeniden değerleme oranının yarısı kadar arttırılmak suretiyle belirlenir. Emlak Vergisi'ne matrah olan vergi değeri, her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur. İş Kanunu'nda öngörülen idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Trafik para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artmaktadır. Siyasi partilere yapılabilecek ayni veya nakdi bağışın toplam tutarı her yıl yeniden değerleme oranında artmaktadır.
Enflasyon muhasebesine ilişkin tasarıda, yeniden değerleme uygulamasının kaldırılması öngörülmektedir. Bu durumda, muhtelif kanunlarımızda yer alan yeniden değerleme oranına yapılmış atıflar da dayanaksız kalacaktır.
erdogan.saglam@bdodenet.com.tr
|
|
|
Taha AKYOL