MİLLİYET İNTERNET

		27 Aralık 2003 Cumartesi

BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |

SIK KULLANILANLARA EKLE |

AÇILIŞ SAYFASI YAP

· EKONOMİ

Hazine bonosunda da çifte kayıt
Sermaye piyasası aracılık yetki belgesi 1990'da kaldırılan İmar Bankası'nda yetkisiz bono satışı 21 Ekim 2002'de başladı ve bu yolla 1 katrilyon lira toplandı. Yönetimine el konulduğu gün kasasında 15 milyar liralık bono bulunan İmar Bankası, müşteri fişleriyle İMKB'de 65 trilyon liralık bono tescili yaptırdı

    Nedim Şener

    İmar Bankası'nda izinsiz olarak satışı yapılan Hazine bonoları ile ilgili olarak açılan kara para davası için Mali Suçlar Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından Şişli Cumhuriyet Savcılığı'na gönderilen kara para raporu, Uzanlar'ın bono satışları için de çifte kayıt tuttuğunu ortaya çıkardı.
    Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve Merkez Bankası'na gönderdikleri resmi belgelerde, topladıkları 8.5 katrilyon liralık mevduatın ancak yüzde 10'unu gösteren Uzanlar, aynı yöntemi Hazine bonosu satışında da kullandılar.
    Dokuz kişilik BDDK Bankalar Yeminli Murakıpları tarafından hazırlanan 1 Aralık 2003 tarihli kara para raporuna göre, gerçekte 15 milyarlık Hazine bonosu sahibi olan İmar Bankası, 21 Ekim 2002'den el konulduğu 3 Temmuz 2003'e kadar toplam 1 katrilyon 20 trilyon liralık Hazine bonosu satarken, İMKB'ye yaptığı tescil bildirimi 65 trilyon 745 milyar lira oldu. Tescil işlemi, açığa satılan bonolarla ilgili müşterilere ait fişlerin arasından bazılarının seçilerek İMKB'ye bildirilmesi yoluyla gerçekleştirildi. Banka, 30 Mayıs 2003'ten sonra ise tescil için bildirim yapmayı bıraktı.

    İlanla sattılar
    MASAK'ın Şişli Cumhuriyet Savcılığı'na gönderdiği kara para raporunda, İmar Bankası'nın 1992'de sermaye piyasası aracılık izin isteğinin reddedildiği belirtilmesine rağmen 'Hazine bonosuna yüksek' faiz sloganı ile yetkisiz bono satışı gerçekleştirildi. Banka, bu ilanlarla Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) gözü önünde trilyonlarca liralık bono sattı.
    Ne 12 Haziran'da ÇEAŞ ve Kepez'e el konması ne de 26 Haziran'da Kemal Uzan ve diğer yönetim kurulu üyelerinin bankadan istifa etmesi, İmar Bankası'ndan açığa bono satışı yapılmasını engeleyemedi. MASAK raporunda verilen ayrıntılara göre bankaya el konduğu 3 Temmuz 2003 günü bile 3 trilyon liralık bono satışı yapıldı. Bir gün önce yani 2 Temmuz günü yapılan bono satışının ise 18 trilyon lirayı aştığı belirlendi.

    Kara para aklamakla suçlanan isimler

Kemal Uzan

Yavuz Uzan

Erol Hürbaş

Yaşar Avni Güral

Erol Çilingir

Gürol Demirkol

Hilmi Başaran

Sadık Karagöz

Tacettin Pak

M.Koray Özkaya

Sami Bulut

Nedim Çokçok

Yeşim Öztürk

Çiğdem Karakoç

Mehmet Bulat

Dilek Atıcı

Gül Handan Ertargın

    Emir Kemal Uzan'dan geldi    * 1990 yılında aracı kurum izni iptal edilen İmar Bankası 1992 yılında SPK'ya başvurarak yeniden aracılık belgesi istedi. SPK bu talebi reddetti.
    * 12 yıldır sermaye piyasası işlemleri yapmayan İmar Bankası, SPK izni olmadan Kemal Uzan'ın isteğiyle 21.10.2002 tarihinde Hazine bonosu satışına başladı.
    * İmar Bankası'na otomasyon desteği veren Merkez Yatırım AŞ Bankacılık Destek Müdürü Salih Bora ve Grup Müdürü Mustafa Akar imzasıyla 21 Ekim 2002 tarihinde tüm şubelere Hazine bonosu satışına başlanacağına dair yazı gönderildi.
    * İlk gün yani 21 Ekim 2002'de 78 milyar 464 milyon liralık bono satan İmar Bankası, 'Hazine bonosuna yüksek faiz' sloganlı reklamlarla 25 Ekim'de 2.3 trilyon, 28 Ekim'de 5.9 trilyon, 10 Ekim'de 10 trilyon lira ile ilk haftada 20 trilyon lira para topladı.

    Kontrole karşı önlem aldılar    * Olası bir kontrole karşı önlem almaya başlayan Uzanlar, şubelerde Hazine bonosu satışıyla ilgili evrak bulundurmamaya dikkat etti.
    * Bu amaçla 17 Aralık 2002'de şubelere gönderilen bir yazıyla 'Açık olan yatırım hesaplarına ait (sıfır bakiyeli bile olsa) hesap cüzdanlarının fotokopileri kesinlikle alınmayacaktır' talimatı geçildi.
    * 23 Ocak 2003'te gönderilen yazıda da Hazine bonosu satışıyla ilgili olarak yatırım hesabı sahiplerinin, şube değil, Genel Müdürlük Menkul Kıymetler Müdürlüğü müşterisi olduğuna dair kaşe vurulması istendi.
    * Böylece Hazine bonosu alıcıları bir mühürle İmar Bankası Menkul Kıymetler Müdürlüğü müşterisi haline getirildi.

    Sözleşmeleri değiştirdiler    * Gerçekte varolmayan bonoları açığa satış yöntemiyle tasarruf sahiplerine satan Uzanlar, bu durumun ortaya çıkmaması için müşterileriyle yaptığı aracılık sözleşmesinde değişiklik yaptı.
    * 23 Ocak 2003'te şubelere gönderilen bir yazıyla aracılık sözleşmesine, 'Bankadan satın alınan bonolar bir başka bankaya transfer edilemez' maddesi eklenerek, açığa satılan bonoların gerçekte varolmadığının da anlaşılması önlenmiş oldu.
    * 22 Ocak 2003'te Müdür Yeşim Öztürk ve II. Müdür Handan Ertagun imzasıyla şubelere gönderilen bir yazıyla, Hazine bonosu satış makbuzlarının 31.12.2002 itibarıyla sayımının yapılması ve bir hafta içinde Genel Müdürlük Mali Kontrol Müdürlüğü'ne gönderilmesi istendi.

    'Kayıt bırakmayın' talimatı    * Aynı yazıda şubeler tarafından düzenlenen bono satış makbuzlarının şubelerde tutulmaması ve 15 günde bir Genel Müdürlüğü'e gönderilmesi istendi. Şubelere bono satış makbuzlarının fotokopileri bile verilmedi.
    * 2 Şubat 2003'te bankanın İç Kontrol Merkezi Başkanı Mehmet Bulat izin belgesiz bono satıyı için uyarıda bulundu.
    * Bulat imzasıyla gönderilen yazıda, sermaye piyasası faaliyetlerinde aracılık yapacak kurumların SPK'dan izin almasının zorunlu olduğu, şubelerin müşteri emirlerini bir yıl, diğer belgeleri 10 yıl saklanması gerektiği belirtildi.
    * Toplam 1 katrilyon 20 trilyon liralık bono satışı yapan Uzanlar, İMKB'ye bunun 65 trilyon liralık kısmını tescil ettirdi. İmar Bankası'nın yönetim ve denetimine el konulduğu gün olan 3 Temmuz 2003'te dahi 3 trilyon liralık bono satıldı. El konmadan bir gün önce satılan bono tutarı ise 10 trilyon liraydı.

    Sezer, İmarzede Kanunu'nu onayladı    Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, İmar Bankası'ndaki tasarruf mevduatlarının ödenmesini düzenleyen kanunu onayladı.
    Yasa, bankacılık yapma ve mevduat kabul etme izni kaldırılan bankalarda bulunan tasarruf mevduatı niteliğine sahip hesapların Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından ödenmesini hükme bağlıyor. Defaten veya taksitle ödeme, taksitle ödeme durumunda uygulanacak faiz oranları ve ödemelerle ilgili mudiler ve hak sahiplerinden alınacak taahhütnamelerde yer alacak hususlar Hazine ve TMSF'nin ortak önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek. Mevduat sahiplerine ödeme yapılması için 8.5 katrilyon lira özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihraç edilecek.
    Bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldırıldığı tarihten geriye doğru bir ay içinde, off - shore hesaplarından mevduat hesaplarına aktarılan paralar ödenmeyecek. Muvazaalı olduğu TMSF tarafından tespit edilen hesaplar ile İmar'da karşılığı bulunmamasına rağmen, makbuz karşılığı devlet iç borçlanma senedi aldığına dair belgesi olan yatırımcılara da ödeme yapılmayacak.
    Ticari kuruluşlar ile mevduatı sahiplerine ise ödeme yapılması da kanunda hükme bağlanıyor. Sahte belgelerle ödeme yapılmasını istediği saptananlar 4 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak.

    Ortağa ödeme yok
    Doğrudan ve dolaylı olarak banka sermayesinde payı olan her türlü ortakları, bunların ana, baba, eş ve çocukları ile bankanın yönetim kurulu ve kredi komitesi başkan ve üyeleri, genel müdür ve yardımcıları, imza yetkisi olan memurlar, şube müdürleri, bankanın sandık ve vakıflarına ait mevduat ve muvazaalı hesaplar için ödeme yapılmayacak. TMSF tarafından ödeme yapılmasına sebebiyet veren kişiler ile bunların eş ve çocuklarına ait mal, hak ve alacaklara da tedbir konulacak.