 |
 |
|
havadan tozdan / Prof. Dr. CEMAL SAYDAM Özellikle Antalya ve yakın çevresini etkileyen aşırı yağışlar, tahminlerin tutmadığı meteorolojik olaylardan birisi olarak anılarda mı kalmalı yoksa bu olaylarla şu benim meşhur Sahra tozlarım arasındaki ilişki daha da derinden incelenmeli mi? Benim açımdan bu sorunun cevabı tabii ki evet. Ama konunun uzmanları hâlâ başlarını kuma gömmeye devam edecekse cevap hayır. Hepimizin üzerinde durmadan dönüp duran, olayları daha yalın gözlemleyen uydular ve bu uyduların alıcı istasyonlara ilettiği veriler var. Bakalım bunlar ne diyor, kimi destekliyor? 22 Aralık 2003 tarihli uydu verisi Mısır'dan kalkan tozların doğruca Antalya yönünde hareket ettiğini gösteriyor. Çok yakın bir geçmişte Marsilya'da meydana gelen sel öncesinde de, Cezayir'den kalkan tozlar Fransa'ya doğru gidiyordu. Geçen senelerde İtalya'da Torino ve Milano'daki sel baskınlarında da Tunus kökenli tozlar vardı. Belki bu olayların en acısı, yine geçen senelerde Cezayir'den kalkan tozların Akdeniz çukurunda kuzeye doğru yol aldıktan sonra Avrupa'dan gelen soğuk hava ile karşılaşması, Cezayir şehri üzerinde aşırı yağışa neden olup binlerce insanın ölümüne yol açmasıydı. Önce lodos sonra soğuk rüzgarlar esecek Tozların bulut içerisinde buz oluşturma çekirdeklerine neden olup yağış getirebilecekleri bilinen bir gerçektir. Ancak biz bir adım daha ileriye gidip, Sahra kökenli tozların içerdikleri bakteri ve mantarların su ile temas etmeleri sonucunda ortaya çıkardıkları birtakım kimyasal maddelerin bu yağışlara neden olduğunu bulmuş; hatta bunun da ötesinde, bu olayların en tesirli olacağı sıcaklık derecelerini de saptamış durumdayız. Bu köşede yana yakıla size aktarmaya çalıştığım bu konu, bazen geçenlerde Antalya'da yaşandığı şekilde üzücü sonuçlara yol açsa da bunun küresel etkilerini anlamak o kadar da kolay değil. İşin bir zorluğu da bunları alenen anlatamamak. Öyle ya dostumuz da var bizi sevmeyenler de... Ama şu kadarını bilin ki, yağış oluşumunun arkasındaki olayları kavramaktan öte ona müdahale etme sanatını da geliştirebilen bir ülkeyiz. Bu olayların özeti, kendi atmosferik koşullarını kontrol etmeyi bilen ülkelerin başkalarınınkini de kontrol edebileceği şeklinde özetlenebilir. Dediğim gibi bu tabiat olayını göz ardı edip atmosferi sadece sayısal modellere göre tahmin etmeye çalışırsanız kuma başını gömen devekuşu olsanız dahi üzerinize toz yağacak ve yapacağını yapacaktır. Bu konunun üzerinde bu kadar durmamın nedeni, gelecek hafta hava ve toz koşullarının yeniden aşırı yağışa neden olacak şartları taşımaya aday olması. Yılın ilk çalışma haftasında İtalya'nın batısında Tiren Denizi üzerinde oluşacak bir seri alçak basınç sistemi önce lodos rüzgarları ile bizi etkileyecek, daha sonra da kuzeyli soğuk rüzgarlar ile kış koşullarının ağırlaşmasına neden olacak. 5 Ocak Pazartesi'ye ılıman ve yağışlı başlayacak olan Anadolu, haftanın ilerleyen günlerinde havanın daha da soğumasıyla karla yeniden buluşacak. 7 ve 8 Ocak günleri özellikle iç ve doğu bölgelerimizde yılın ilk en soğuk günleri olmaya aday. Ancak hemen ardından batıdan yine tozlarla beraber gelen ılıman rüzgarlarla hava koşulları yeniden değişecek, yağışlar başlayacak ve hızla doğuya kayacak. 
22 Aralık 2003 tarihli uydu verisindeki görüntüler bulut nedeniyle pek anlaşılır olmadığı için tipik bir toz taşınım olayının görüntüsünü iletiyorum. Bu görüntüde deniz üzerinde izlenen toprak rengi, tozların uydular tarafından algılanmış halidir; nereden nereye gittiği ve büyüklüğü apaçık ortadadır. Bu denli bir toz kütlesinin Anadolu'ya, bir seferde birkaç milyon ton toz taşıması doğaldır. İşte bizim toprağımızı bereketli yapan olgu da budur.
|
 Donatella Piatti |
| Sarıkız'ın Anıları |
| Tuba Akyol |
| İlhan Uçkan |
| Yalvaç URAL |
