MİLLİYET İNTERNET

		06 Ocak 2004 Salı

BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |

SIK KULLANILANLARA EKLE |

AÇILIŞ SAYFASI YAP

· BUSINESS

OECD'nin tek Türk direktörü, Paris'te Türk kahvesinin müdavimi...
Dr. Fatih Birol, OECD'nin 12 direktöründen biri. Türkiye'nin 58 yıldır üyesi olduğu teşkilatta bu göreve gelmiş ilk Türk. 21 yıldır yurtdışında. Birol'a göre yurtdışında yaşamanın en büyük zorluğu taraftarı olduğu Galatasaray maçlarını kaçırmak. Paris'te olduğu zamanlar, Türk kahvesine giderek, 'Türk usülü' maç izlemeyi çok seviyor

    EYLEM TÜRK

    Dr. Fatih Birol, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı'nın (OECD) 12 direktöründen biri. Türkiye'nin 1945'ten beri kurucu üyesi olduğu teşkilatta bu göreve gelmiş ilk Türk. 21 yıldır yurtdışında, çok önemli görevlerde bulundu. OECD'den önce, 1983'te İTÜ'yü bitirdikten sonra yurtdışına gitti. Viyana'daki Enerji Ekonomisi üzerine doktorasını tamamladıktan sonra Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) Genel Sekreterliği'nde çalıştı. Yedi yıllık çalışma döneminin ardından merkezi Paris'te bulunan OECD'ye geçti. Birol, şimdi OECD'nin Uluslararası Enerji Ajansı'nın baş ekonomisti ve direktörü.

    Maçları kahvede izliyor
    Enerji alanındaki çalışmaları ile dikkat çeken ve bu nedenle birçok ödül alan Dr. Fatih Birol'un 21 yıllık 'gurbet' hayatında en çok zorlandığı konu 'fanatik' denebilecek kadar sıkı taraftarı olduğu Galatasaray maçlarını izleyebilmek olmuş.
    Seyahatleri dolayısıyla izleme olanağı bulamadığı ender zamanlar dışında Paris'te maçları izlemenin bir yolunu bulmuş. Kendisi gibi birçok Türk'ün maç izlemek için toplandığı, Paris'in Strasburg St.'deki Türk kahvesi! Maç günleri bu kahveye gidiyor ve Uluslararası Enerji Ajansı Direktörü Dr. Birol, diğer Galatasaray taraftarları ile 'Türk usülü' maç izleyerek kurtlarını döküyor.

    Son kitabı yankı yarattı
    Dr. Birol'un çalışmaları uluslararası enerji çevrelerinde büyük yankı uyandırdı. 'Dünya Enerjisine Bakış' isimli kitabı dolayısıyla kendisine 'Rusya Bilimler Akademisi' başarı ödülü verdi. 2002 yılında Türkiye'de Ulusal Enerji Konseyi tarafından 'Yılın Enerji Adamı' seçildi.
    OECD'deki 25 kişilik ekibiyle birlikte yaptığı son çalışması, 'Dünya Enerji Yatırımlarına Bakış' çalışması dolayısıyla şubat ayında Amerikan Hükümeti Enerji Bakanlığı, kendisine 'Üstün Başarı Ödülü' verecek.
    New York Times, Financial Times, Le Monde, Liberation'da kitapla ilgili yazılar, röportajlar yayımlandı. BBC World, CNN Int'te programlar yapıldı. Enerji konulu kitaplar içinde en çok satan 'Dünya Enerji Yatırımlarına Bakış' isimli çalışma, 2003 Kasım'ında piyasaya çıktıktan sonra iki ay içinde 20 bin basarak kendi alanında best seller oldu.

    Siyaset ve görev teklifi
    Türkiye'den son yıllardaki hemen hemen bütün hükümetlerin danışmanlık ve görevinin yanı sıra bazı partilerin 'siyaset' teklif ettikleri Dr. Birol, bu teklifleri geri çevirdi. Ancak her dönemde Türkiye'ye gelerek enerji bakanları ile görüştü ve uyarılarda bulundu. Geçtiğimiz günlerde Enerji Bakanlığı'nın davetlisi olarak Türkiye'ye gelen Dr. Birol, bakanla görüşmeler yaptı.
    İstanbul'da TÜSİAD yönetimi ile de görüşen ve enerji yatırımlarında özel sektörün pozisyonu hakkındaki görüşlerini ve dünya trendlerini anlatan Birol, enerjide 'dünya çapında' bir uzman olarak kabul ediliyor.

    Davos'a çağrıldı
    Dr. Birol, geçtiğimiz günlerde Dünya Ekonomik Forumu'na (Davos) çağrıldı. Bu yıl 'enerji'yi ana tartışma konusu olarak belirleyen Davos, enerji gündemi dolayısıyla bir de uluslaarası uzman çağırdı. Bu ismi de Dr. Fatih Birol olarak belirledi.

    Uyardım, gazda Rusya'ya bağımlılık ürkütücü    Dr. Fatih Birol'a enerji konusunda iki soru yöneltiyoruz. Birincisi, 'N'olacak bu Türkiye'nin hali?' sorusu; ikincisi de Irak olayının petrol bağlantıları üzerine yürütülen spekülasyonlarla ilgili fikri.. yanıtları şöyle:
    "Mavi Akım döneminde, Türkiye'nin doğalgaz projeksiyonlarının çok abartılı olduğunu söyledim. Şimdi hatanın külfetini Türkiye ödeyecek. Enerjide dışa bağımlılık, 2020'de yüzde 80'lere çıkacak, petrol ve doğalgaz piyasalarındaki dalgalanmalara duyarlılık artacak. Bazı anlaşmalar genelde kabul edilemez fiyatlardan yapılmış. Bunların feshi Türkiye'nin itibarına zarar verir. Hindistan, Enron'la böyle bir anlaşmasını iptal etti, üç yıldır enerjide yabancı sermaye alamıyor. Doğru çözüm fahiş alım anlaşmalarını aşağı çekmek için uzlaşma aramak. Türkiye'de moda eğilimler oluyor. 'Petrol var, petrol bulduk' gibi rüyalar görülüyor. Türkiye'nin bor madenini kullanarak enerji sorununu çözebileceği görüşleri tamamiyle hayal. Bu ve hidrojen gibi kaynakların 2050'den önce devreye girmesi olanaksız. Güneş enerjisi dünyada 50 yıldır var ama toplamdaki payı yüzde 0.01. Çünkü çok pahalı. Kabul etmek gerekir ki Türkiye enerji kaynaklarında zengin değil. En önemli kaynağı hidroliktir. Onun da yüzde 70'i kullanılıyor. Linyitte kalori çok düşük. Gaza ve petrole ihtiyaç olacak. Türkiye alım risklerini dağıtmıyor. Türkiye'nin gazda Rusya'ya bağımlılığı ürkütücü."

    'ABD biliyor'
    "Ekonomik petrol rezervlerinin yüzde 70'i Ortadoğu'da. Gaz rezervlerinin yüzde 75'i Rusya, İran ve diğer Ortadoğu ülkelerinde. 2010'da Ortadoğu'nun petrolde önemi çok artacak. ABD kendi kaynaklarını tüketiyor. 20 yıl içinde petrolde dışa bağımlılığı yüzde 60'a varacak. Doğalgazı ikame edebilirsiniz ama petrolü edemezsiniz.
    Önümüzdeki 20 - 30 yıl böyle bir elastikiyet yok. ABD bunu biliyor. Ulaştırmada petrol talebi artıyor. Bu petrolü alabileceği en önemli bölge Ortadoğu. Bu bölgeden sürekli ve makûl fiyatlarla petrol temin edemezse ciddi
    sorunlarla karşılaşır. Petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artış, gelişmiş ülkelerde GSMH'yı
    1 puan düşürüyor."

    27 yılda toplam 16 trilyon dolarlık yatırım yapılacak    Dr. Fatih Birol'un yönetimindeki 25 kişilik uzman ekibin çalışmasının sonuçlarını içeren, 'Dünya Enerji Yatırımları 2003' adlı kitapta yer alan analize göre, önümüzdeki 27 yıl içinde enerji alanında şunlar olacak:
    • 2001 - 2030 dönemi boyunca dünya çapındaki enerji arz altyapısı için toplam yatırım ihtiyacı 16 trilyon dolardır.
    • Yatırım portföyünde elektrik sektörü en belirgin olanıdır: Elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımı yaklaşık 10 trilyon dolar veya diğer deyişle toplam enerji yatırımlarının yüzde 60'ını oluşturmaktadır. Tek başına Çin, 2.3 trilyon dolar veya dünya toplamının yüzde 14'ü tutarında yatırıma ihtiyaç duyacaktır.
    • Enerji projeleri için gereken sermayelerin çoğu, geçmişte olduğundan daha fazla özel sektörden ve yabancı kaynaklardan gelmek zorunda kalacaktır.
    • Toplam 16 trilyon liralık enerji sektörü yatırımının nispeten hızlı talep artışı ve fosil yakıtlarla mukayese edildiğinde arz edilecek birim elektrik için daha yüksek yatırım maliyeti olması nedeniyle, yaklaşık 10 trilyon liralık kısmı elektrik sektörü için gerekmektedir. Yarısı, iletim ve dağıtım şebekeleri olmak üzere, OECD ülkelerinin, elektrik sektörüne 4 trilyon liralık yatırıma ihtiyacı vardır.
    • OECD dışındaki en büyük beş ülke - Çin, Rusya, Hindistan, Endonezya ve Brezilya - küresel elektrik yatırımının yaklaşık üçte birine ihtiyaç duyacaktır. Geçiş ekonomilerine sahip ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler, birlikte, bu yatırımın yaklaşık yüzde 60'ını oluşturacaktır.
    • Projeksiyon dönemi boyunca, küresel petrol endüstrisinin toplam yatırımı, yaklaşık 3.1 trilyon dolar tutarında olacaktır. 2.2 trilyon veya diğer bir deyişle ayrılan bu tutarın yüzde 72'si, geleneksel petrolün keşfi ve gelişimi için ayrılacaktır.
    • Projeksiyon dönemi boyunca doğal gaz arz zincirine yapılacak yatırımların toplamı, araştırma ve geliştirme için yapılacak olanın yarısından fazla olmak üzere, 3.1 trilyon dolar olacaktır. İletim ve dağıtım şebekelerine, yeraltı depolamasına, LNG sıvılaştırma tesislerine, gemilere ve terminallere yapılan küresel yatırım 1.4 trilyon dolar civarında olacaktır.
    • Projeksiyon dönemi boyunca yalnızca 400 milyar dolar olan kömür yatırım ihtiyacı diğer fosil atıklara nazaran daha az olacak, ancak benzer şekilde, OECD'nin dışında merkezlenecektir. Kömürlü elektrik santralleri de dahil edilirse, kömüre yapılan yatırım 1.9 trilyon dolara çıkacaktır.