MİLLİYET İNTERNET

		23 Ocak 2004 Cuma

BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |

SIK KULLANILANLARA EKLE |

AÇILIŞ SAYFASI YAP

· YAZARLAR

    Yine belirsizlikrötarı

    Yaramazlık yapan çocuğunuza ceza vereceğinizi söyleyip cezasının ne olduğunu bildirmemenizin onda yaratacağı sıkıntıyı düşünün. Ekonomik yaşamda da tedbir almak şart ama ne olduğunu sonra söylerim tavrı işadamı, esnaf ve normal vatandaşta aynı sıkıntıya sebep olur.
    Geçtiğimiz hafta ekonomi gündemine damgasını Uluslararası Para Fonu'yla yapılan müzakereler vurdu. Uluslararası Para Fonu heyeti hafta içinde yeniden gelmek üzere ayrıldı. İki aşamalı müzakarenin nedeni Davos toplantıları ve araya giren bayram tatili.
    Heyet ayrılırken ekonomi yönetimiyle birlikte mali dengede programa göre bir sapma tespit edildiği ve bunun telafisi amacıyla tedbir alternatifleri üzerinde durulduğu açıklandı. Mali hedeflerde sorunun sadece sene başında yapılan ve bütçede yer almayan düzenlemelerden kaynaklanmadığı, 2003 yılı gelir hedeflerindeki sapmanın baz etkisinin önemli olduğu yapılan açıklamalardan anlaşılıyor.
    Açığın büyüklüğü ve tedbir alınması gereği konusunda uzlaşma sağlanmış. Bu piyasaları rahatlatıyor. Finans piyasaları açısından yeterli olan reel sektördeki vatandaş için tatmin edici mi? Sayın Maliye Bakanı dünkü basın toplantısında "Öyle şeyler getiriyoruz ki, hem vergiyi indireceğiz hem bütçedeki gelirimizi artıracağız" açıklamasında bulundu. O şeylerin ne olduğunu tahmin etmek vatandaşa kaldı.
    Ekonomi teorisinde piyasaların etkin çalışması için gerekli varsayımlardan en önemlisi ekonomik birimlerin tam bilgiye sahip olmasıdır. Yani işadamı, işçi, esnaf ve aile bireyleri; üretim, tüketim, yatırım, fiyatlandırma, ücret talep etme kararlarını alırken kendileri dışındaki birimlerin ne yapacakları konusunda tam bilgiye sahip olurlarsa piyasa doğru sonuç verir. Her yanlış adım hem bireysel hem toplumsal düzeyde refah kaybına yol açar.
    Doğru bilgiye ulaşabilme özellikle düşük enflasyon ortamına geçişte daha da önem kazanır. Yüzde 70 fiyat artışının olduğu bir ekonomide bir malın fiyatının tespitinde yapacağınız üç - dört puanlık bir hatayı yeni zam yapmayarak bir ay içinde telafi edebilirsiniz. Ama fiyat artışları yüzde 10'lar seviyesindeyken yapacağınız bu boyutta bir hata malınızın aylarca ambarlarda veya raflarda kalmasına neden olur. Diğer taraftan yatırımcıysanız ve devletin birtakım kararlar almasını biliyorsanız ve bu kararları bilmiyorsanız yanlış tahmin etmenin riskini üzerinize alarak işe başlamak durumunda kalırsınız. Tüketici iseniz alınacak kararları gelirlerinizdeki gelişmeyi doğru tahmin etmenizi engellemesi halinde borç sorunu yaşarsınız.
    Hangi vergiler düşecektir? Hangileri artacaktır? Devlet hangi harcamalarında kısıntıya gidecektir? KİT'ler ürettikleri malla zam yapacaklar mıdır? Anlaşılan şubat ayında Para Fonu tekrar gelene kadar bunu öğrenemeyceğiz.
    Böyle bir ortamda mütedebbir olan işadamı, esnaf, çalışan kesim ve hane halkı ileriye dönük kararlarını imkanlar ölçüsünde ertelemek durumunda kalacaklardır. Bir kesim de devletin alacağı kararları ben doğru tahmin ederim diyerek belirsizlikten yararlanmayı düşünecektir. Birinci durumda ertelenen kararların maliyeti, ertelenen büyüme, ertelenen iş imkanları olarak hemen ortaya çıkacaktır. İkinci durumda ise yanlış yapma riski gerçekleşirse bu da üretim ve işgücü kaybı olarak ileride kendini gösterecektir. Ekonomide devletin dışındaki karar alıcıların ihtiyaç duydukları tek bilgi faiz dışı fazlayı tutturma konusundaki kararlılık olamaz. Borç krizi yaşanırken bu en önemli enformasyon haline gelebilir. Ancak konjonktür normalleştikçe uzun dönemli kararların alınmasında kalıcı büyüme ortamına geçilmesinde vergi yapısı, kamu harcamalarının bileşenleri konusundaki bilgilere olan ihtiyaç ön plana çıkmaya başlar.
    Kamuda potansiyel bir açık olduğunu ve tedbir alma ihtiyacını tespit edip alınacak tedbirlerin belirlenmesini sonraya ertelemek yanlış olmuştur. Yaratılan belirsizliğin mutlaka bir faturası olacaktır. Bu yaklaşım ekonominin içsel dayanıklılığında zaafiyet yaratabilir. Ekonomiyi giderek daha fazla kendi dışındaki iç ve dış gelişmelere endeksli hale getirir. Kıbrıs, AB, Irak ve iç siyasetteki gelişmeleri ranta çevirme imkanları yaratır.
    Çözüm tedbirlerin gecikmeden belirlenip uygulamaya konulmasıdır. Aksi takdirde büyüme, iş ve aş treni yine rötar yapacaktır.

    foztrak@yahoo.com