MİLLİYET İNTERNET

		29 Ocak 2004 Perşembe

BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |

SIK KULLANILANLARA EKLE |

AÇILIŞ SAYFASI YAP

· EKONOMİ

Maastricht kriteri; daha uzun yol var
Başbakan Erdoğan, 'Türkiye'deki ekonomik göstergeler Maastricht kriterlerine kısa zamanda ulaşılacağını gösteriyor' iddiasında bulundu. Ancak mevcut göstergeler bu iddiayı doğrulamıyor

    Başbakan Tayyip Erdoğan, sıkı maliye politikası ve buna bağlı bütçe disiplini sonucunda da kamu net borç stokunun 2003 sonunda yaklaşık yüzde 70'e düşmesinin beklendiğini, böylece AB'nin ekonomik kriterleri olan Maastricht kriterlerinin kısa sürede yakalanacağını iddia etti.
    Erdoğan'ın açıklaması kriterlerin kısa vadede yakalanıp yakalanamayacağı konusunda tartışma başlatırken akademisyenler kısa vadede kriterleri tutturmanın hayal olduğuna inanıyor.
    Erdoğan, Stratejik ve Uluslararası Etütler Merkezi'nde (CSİS) "Doğrudan Yabancı Yatırımlar ve Türkiye'nin Ekonomik Kalkınması" konulu konferansta yaptığı konuşmada, 2002 için yüzde 3 hedeflenen büyümenin yüzde 7.8 gerçekleştiğine dikkat çekti. Erdoğan, 2003 için öngörülen yüzde 5'lik büyüme hedefinin tutturulduğunu, 2004 için de yüzde 5 hedeflendiğini, faiz dışı fazla hedefinin de yakalandığını anlattı. Erdoğan, enflasyonda hedefin 2004'te yüzde 12, 2005'te de tek haneye inmek olduğunu belirtti.
    Erdoğan, 2001'de milli gelirin yüzde 92'sine ulaşan kamu net borç stokunun 2003 sonu itibariyle yaklaşık yüzde 70'e düşmesinin beklendiğini, böylece Maastricht kriterlerinin kısa bir süre içinde yakalanacağını açıkladı.

    AB'nin dört şartı
    Başbakan'ın sözünü ettiği kriterleri tutturmak için, Türkiye'nin 2003 sonu itibariyle yüzde 70'lerde bulunan borçların gayrisafi yurtiçi hasılaya (GSYİH) oranını yüzde 60'ın, yüzde 11.4 olan bütçe açığının GSYİH'ye oranını da yüzde 3'ün altına çekmesi gerekiyor. Ayrıca aday ülkenin enflasyonunun en iyi performans gösteren üç üyenin enflasyonunu 1.5 puan, faiz oranını da 2 puan aşmaması gerekiyor.
    Avrupa'da 2002 itibariyle faizler yüzde 4, enflasyon yüzde 2'lerde seyrediyor. Türkiye'de faiz yüzde 25, enflasyon yüzde 18.4 düzeyinde bulunuyor.

    Prof. Dr. Erol Manisalı (İstanbul Üniversitesi Öğretim Görevlisi)
    Her iyi hal kâğıdı alan iyi adam olmaz    Maastricht kriterleri sadece birkaç makro hedef gibi algılanmamalı. İşsizliğin makul seviyeye indirilmesi, memurlara grev hakkı gibi asgari müştereklerin bulunması varsayımı altında makro hedefler kabul ediliyor. Aksi halde "muhtardan iyi hal kâğıdı alan iyi adamdır" gibi bir sonuç çıkar. Maastricht kriterlerine ulaşmak için çok zaman var. Dış borç ve cari işlemler açığının artış trendinde olması kriterlere kısa zamanda ulaşılamayacağını gösteriyor.

    Prof. Dr. Taner Berksoy (Bilgi Üniversitesi Öğretim Görevlisi)
    Yüzde 2 enflasyonun bedeli ağır olur    Kriterleri kısa zamanda tutturacağız demek doğru olmaz. Aslında bütçe açığı / GSYİH'deki yüzde 3'lük kriter AB'yi bile zorluyor. Bizde de bunu tutturmak için ciddi bir yapılanma gerekiyor. Ancak hükümet kamusal alanı o kadar terketmek istemiyor gibi bir görüntü çiziyor. Avrupa'da yüzde 1.5 - 2 arasında gezinen enflasyonu Türkiye'nin tutturması için çok büyük bir bedel ödemek gerekir. Bu Türkiye için sürdürülebilir birşey değil.

    Prof. Dr. Mehmet Altan (İstanbul Üniversitesi Öğretim Görevlisi)
    Kısa vadede tutturmak imkânsız    Maastricht kriterlerini kısa zamanda yakalamak bana göre mümkün değil. Fakat bunu siyasi iradenin hedef olarak göstermesi ve bunu açıklaması olumlu bir gelişme. Ben Türk siyasilerin sadece IMF'yi muhatap almasını doğrusu yadırgıyordum. AB'nin de muhatap alınacağının açıklanması iyi olur.

    AB de kriterleri tartışıyor    AB'deki durgunluk nedeniyle Almanya ve Fransa'nın kamu harcamalarını artırarak Maastricht kriterlerini hiçe sayması üye ülkeler arasında da tartışma yaratıyor. Üye ülkelerin maliye bakanları ve başbakanları arasındaki sert tartışmalara karşın Almanya ve Fransa'ya yaptırım uygulanmaması da AB genelinde tepkiyle karşılanmıştı.
    Bütçe açığı için yaptırım uygulamayan Fransa ve Almanya'yı "kabadayı"ya benzeten diğer üye ülkelerin temsilcileri iki ülkeye çok ağır eleştiriler getirmişti. Hollanda Maliye Bakanı Gerrit Zalm, "Bence artık her şey daha kötü gidecek. Olanlardan sonra artık küçük ülkeler kendilerini büyük ülkelerin ellerine bırakmak istemeyecek" derken istikrar paktının babası olarak bilinen Almanya eski Maliye Bakanı Theo Waigel, yaptığı açıklamada "Bu Almanya'nın büyük bir itibar kaybıdır" demişti.
    Avrupa'yı ikiye bölen tartışmada, İngiltere, Lüksemburg, Portekiz, Belçika ve Yunanistan kuralların çok katı olduğu görüşünü savunup Almanya ve Fransa'ya destek verirken İsveç, Danimarka, Avusturya, Hollanda, İspanya ve Finlandiya kuralları savunuyor.

Türkiye, kriterlerin gerisinde (2002) (%)
Ülke	Enflasyon oranı	Faiz oranı	Bütçe açığı / GSYİH	Kamu borcu / GSYİH
Maastricht kriteri	2.93	6.84	3.0	60.0
AB (ort.)	2.1	4.92	-1.9	62.3
Euro bölgesi	2.3	4.92	-2.2	69.0
Belçika	1.6	4.99	0.1	105.8
Danimarka	2.4	5.06	2.1	45.5
Almanya	1.3	4.78	-3.5	60.8
Yunanistan	3.9	5.12	-1.2	104.7
İspanya	3.6	4.96	0.1	53.8
Fransa	1.9	4.86	-3.1	59.0
İrlanda	4.7	5.01	-0.2	32.2
İtalya	2.6	5.03	-2.3	106.7
Lüksemburg	2.1	2.5	5.7
Hollanda	3.9	4.89	-1.6	52.4
Avusturya	1.7	4.97	-0.2	67.3
Portekiz	3.7	5.01	-2.7	58.1
Finlandiya	2.0	4.98	4.2	42.7
İsveç	2.0	5.30	1.3	52.7
İngiltere	1.3	4.91	-1.5	38.5

Aday ülkeler
Bulgaristan	5.8	8.26	-0.6	53.0
Kıbrıs	2.8	5.36	-3.5	58.6
Çek Cum.	1.4	4.87	-3.9	27.1
Estonya	3.6	-	1.3	5.8
Macaristan	5.2	7.09	-9.2	56.3
Litvanya	0.4	5.97	-2.0	22.7
Letonya	2.0	-	-3.0	15.2
Polonya	1.9	7.32	-4.1	41.8
Romanya	22.5	-	-2.2	22.7
Slovenya	7.5	-	-2.6	28.3
Slovakya	3.3	6.91	-7.2	42.6
TÜRKİYE	18.4*	25.0*	79	11.4*