MİLLİYET İNTERNET

		13 Şubat 2004 Cuma

BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |

SIK KULLANILANLARA EKLE |

AÇILIŞ SAYFASI YAP

· YAZARLAR

    Paradan 6 sıfır atınca neler değişecek?
        Milyoner olmak, tekrar bir hedef haline gelecek. Paramızı yabancı paralarla karşılaştırma nosyonunu yeniden kazanacağız

    Paradan 6 sıfır atılmasına 10,5 ay kala, dün bu köşede söz vatandaşındı, bugün benim. Yarın da telefon eden, e - posta ve faks gönderen Milliyet okurlarının olacak.
    Yeni Türk Lirası'na (YTL) geçişte, sokaktaki vatandaşı en çok kaygılandıran husus (çok haklı olarak), fiyatların yukarı doğru yuvarlanmasından kaynaklanacak enflasyonist etki.
    Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti, bu etkinin bir defalık ve sınırlı kalacağını belirtirken, hükümetin enflasyonla mücadeledeki kararlılığını göstereceği için, orta ve uzun vadede enflasyonun düşmesine yardımcı olacağını düşünüyor.
    Dün gıda ve konfeksiyondan dayanıklı tüketim mallarına, değişik sektörlerde yaptığım küçük bir nabız yoklaması sonucunda bana sorarsanız, uygulamanın başlangıcında bile enflasyonist etkiyi neredeyse hiç hissetmememiz pekala mümkün. Zira talebin zayıflığı nedeniyle çoğu sektörde üretici firmalar, ancak fiyatları aşağı çekerek satış yapabiliyorlar. Ve enflasyon tek haneli rakamlara doğru yol alırken, gelecek yıl başında da talepte canlılık ya da rekabette gevşeme beklenmiyor.

    1 kuruşlar bol olursa...
    Bir de atılacak sıfır sayısının 6 olmasının sağladığı önemli bir avantaj var. 6 sıfırın 3'ü, zaten yıllardır herhangi bir anlam ifade etmiyor. Geri kalan 3 sıfırın değerine gelince... Diyelim ki bir malın şu anki fiyatı 42 milyon 385 bin TL. Yılbaşında 42 lira, 39 kuruş olacak (5 ve üstünü yukarı yuvarlarız ya). Eğer İngiltere ya da Amerika'daki 1 sent ve 1 pensler gibi bizde de 1 kuruşlar piyasada bir değer olarak kullanılacak şekilde bolca bulunursa, kimse kalkıp da malına 42 lira 40 kuruş etiket koyamaz.
    Sizleri haklı olarak en fazla meşgul eden, 6 sıfırla birlikte fiyatların da artması. Benim kafamdan geçenlerin ise her zaman olduğu gibi bu olayda da parayla - pulla ilgisi daha zayıf:

    1 YTL = 1,5 dolar

Fiktif bir dünyadan, reel bir dünyaya geri döneceğiz.

Karşılaştırma nosyonumuzu yeniden kazanacağız. 1 liranın değeri, (yıl sonundaki pariteye göre) 1,5 dolar ya da 2 euro civarında olacağı için, herhangi bir mal için fiyat karşılaştırması yapabilmemiz çok kolaylaşacak. Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımız da, memleketlerine geldiklerinde sıfır sersemi olmaktan kurtulacaklar. Hatta Türkiye'ye gelen turistler için de aynı kolaylık geçerli. Dahası turistleri kazıklamak da zorlaşacak!

Neden 4 ya da 5 sıfır atılmıyor diye düşünenlere yanıtım: 6 sıfır hem dolar ya da euro gibi yabancı paralarla kolay karşılaştırma yapabilmemizi sağlayacak, hem de bir malın TL fiyatıyla YTL fiyatını kıyaslamamızda en ufak bir kafa karışıklığı yaratmayacak. Trilyonsa milyon, milyarsa bin dememiz yeterli olacak. 5 sıfır atılsa 1 milyar 10 bin lira, 4 sıfır atılsa 100 bin lira edecekti ki, pratikte sıfırları hangi taraftan çıkartıp hangi tarafa ekleyeceğimizde zorlanabilirdik.

    Sosyal değerlerimiz

Kuruşun geri gelmesiyle birlikte, umarız sosyal değerlerimiz de yavaş yavaş geri gelecek. Artık çocuklarımızın eline, değeri olmayan bir parayı harçlık olarak vermeyeceğiz. "Baba 5 milyon daha ver" sözleri tarih olacak. Çocuklar da her kuruşun değerinin farkına varacak.

50'li yılların başbakanı Adnan Menderes'in en büyük hayali, "Her mahallede bir milyoner" yaratmaktı. Günümüzde ise ücretliler milyoner, hatta orta kademe yöneticiyse milyarder olarak yoksullaştılar. Reel alım güçleri, 20 yıl önceki seviyelerin de altına düştü, ama ceplerindeki para yüz milyonlarla ölçülüyor. Paradan 6 sıfır atılmasıyla ucuz milyonerlik (!) dönemi de sona erecek. Milyoner olabilmek tekrar bir hedef haline gelecek.

    Neydiler, ne oldular?    Bakalım daha ne tür kılıklara sokulacaklar? Evrensel Kültür dergisinin son sayısının kapak sayfasını sabah sabah masamda görür görmez öylesine muzip ve komik buldum ki, bugünkü yazımla herhangi bir bağlantısı olmasa da sizlerle paylaşmak istedim.

    mtamer@milliyet.com.tr