 |
 |
Milliyet İran seçimlerini izliyor - AYÇA ATAY Tahran / Fotoğraflar: Ercan ArslanTahran'ın 35 kilometre kuzeyindeki Karaj kentindeyiz. Son yıllarda yoğun olarak göç alan bir kent Karaj. İran varlık içinde yokluk çeken bir ülke. Karaj da bu durumdan nasibini almış. Ana caddelerden birinde, Bağımsız Koalisyon'un listelerinden aday olan Gulam Ali Ajorlo'nun seçim bürosundayız. Ajorlo, uzun yıllar Türkiye'de yaşamış bir isim. Üniversite eğitimi için geldiği Türkiye'de 17 yılını geçirmiş. "Yaşamımın yarısı" diyor. Türkiye İran İş Konseyi'nin kurucularından olduğunu söylüyor ve TMMOB'a bağlı İnşaat Mühendisleri Odası'nın kartını gösteriyor. Büroda, Ayetullah Humeyni, dini lider Hamaney'in posterlerinin arasında Ajorlo'nun 2 el ilanı dikkat çekiyor. Birinde sinekkaydı tıraşıyla yüzü Batı'ya dönük genç bir müteşebbis portresi var. Diğerindeyse çember sakallı bir yüz gülümsüyor seçmene. Ajorlo'nun ortadan ikiye ayrılan hayatının yansımaları sanki. Ekonomik liberalizmi savunan Ajorlo, İran'ın dışa açılmasını savunan yeni elitlerden biri. Mükemmel Türkçe konuşan Ajorlo, seçim bürosunda sorularımızı yanıtladı. Reformcu ve muhafazakâr ikiliğine karşı Bağımsız Koalisyon'un duruşu nedir? Bağımsızlar daha önce de vardı. Reformcular da muhafazakârlar da tepki aldığı için, bağımsızlar daha güçlendi. Bağımsız Cephe'nin liberal bir programı mı var? Müstakiller de benim görüşümde birkaç gruptur. Birisi dinci ve müstakildir. Birisi solcu ve müstakildir. Ben tam müstakilim. Tarafsızım, sadece dünyayla bağlantı içinde olmayı savunuyorum. ABD'ye bakışınız nedir? Amerika bizim düşmanımız. Düşmanımız olduğu müddetçe biz onun düşmanıyız. Bizim halklarla bir sıkıntımız yoktur. Ama daha çok tercihimiz Müslüman ülkelerle bağlantıyı geliştirmektir. Türkiye ile çok güzel bir diyaloğumuz var. Amerika, İran'da muhafazakâr bir meclis oluşturuluyor mesajı vermek istiyor. Bizim aleyhimizde propaganda yapıyor. Oysa bu doğru değil. Mesela ABD gazete ilanlarında ve medyada bu rejime karşı çalışmak isteyen gruplara yardım edeceğini ilan etti. Politikalarının yanlış olduğunu bir iki ay önce fark ettiler. Söylediklerinin doğru olduğuna yürekten inanmak istiyorum. Anayasayı Koruyucular Konseyi'nin reformcu adayları veto etmesini nasıl değerlendiriyorsunuz? Veto edilenlerin hata işlediklerinin kanıtları, belgeleri vardı. Bazıları İran'ın bütünlüğüne zarar verecek ve velayeti kabul etmeyen insanlar... Velayeti kabul etmeyenler laikler mi? Bir şekilde. Laiklikle direkt bağlantısı olmadan da açık bir şekilde velayeti kabul ettiklerini söylemeyenler de var. İran'daki rejimin sınırları neler? İran'daki rejimin kırmızı çizgisi ülke bütünlüğü. Tabii sadece toprak bütünlüğü değil, insanların bütünlüğü de... 'İslami rejim isteniyor' Demokrasi farklılıkların ifadesi değil mi? Demokrasi de bunu gerektiriyor. İnsanların inançları tahrip edilirse burada bir terör söz konusu oluyor. İran'da etnik bölünme korkusu var mı? Korkmuyoruz ama bu konuda gerekli önlemleri alıyoruz. İnsan hakları ve demokrasi konusunda ne düşünüyorsunuz? Çok savunuyorum ama bu konuda belli bir çerçeve çizmek lazım. İslami rejimin çizdiği çerçeve nedir? Daha önce halk oyunu verdi ve İslami rejimi istedi. Hem de çok yüksek bir oy oranıyla, yüzde 100'e yakın. Bu çerçeve içinde tabii ki yenilikler, yeni özgürlükler de olabiliyor. 
İran ilginç bir ülke. Bir yanda İslami cumhuriyet meşruiyetini halkın oylarıyla sağlama endişesini taşıyor. Öte yandaysa, muhalefete karşı kendisini fazlasıyla korumaya almış. Büyük biraderin gözlerinin üzerinizde olduğunu hissediyor; derin devletin adımlarını sizden hızlı attığını hissedebiliyorsunuz. İnsanların yazılmamak kaydıyla anlattıkları bizde saklı. Ancak kısaca İran istihbaratının oldukça iyi çalıştığını söyleyebiliriz. Seçimler bugün. Ancak 2 gün önce Şark ve Yaseno gazeteleri kapatıldı. Nesimi Seba gazetesi de toplatıldı. Gazetelerin bazı reformist milletvekillerinin hafta başında dini lider Hamaney'e gönderdikleri mektubu yayımladığı için kapatıldığı ifade ediliyor. Varlık içinde yokluk... Rejimin soluğunu sadece kimlikleri kamuoyunca tanınan muhalifler değil; sıradan insanlar bile gündelik yaşamlarında hissediyorlar. Halkta genel olarak siyasete karşı uzak duruş var. Reformist ya da muhafazakâr yönetici sınıfının yolsuzluklarından şikâyet ediyorlar. Seçimlerin bir şeyleri değiştirebileceğine olan inançlarını yitirmişler. Temel talepleri ekonomik. Varlık içinde yokluk çektikleri için tepkililer. İran buzdağı gibi İran'ın İslami rejiminin kalın kırmızı çizgileri var. Dokunanı geçmişte yakmış. İnsanlar o hatlara dokunurlarsa yanacaklarını çok iyi öğrenmişler. Ülke bir aysberg (buzdağı) gibi. Görünen ve görünmeyen yüzleri var. Öyle görünüyor ki İran'ı ancak İranlılar anlayabilir ama anlatabilirler mi, o bir soru işareti. İran Meclisi'ndeki reformist milletvekili Cemile Kediver: 
Cemile Kediver, bugün yapılacak seçimlerde, seçilme ihtimali çok yüksek olan bir aday. Siyaset bilimci olan Kediver, 10 yıl gazetecilik yaptı. Bir dönem Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin basın müşavirliğini de yürüten Kediver'in siyaset ve uluslararası ilişkiler alanında 7 kitabı var. Kediver ile Tahran'daki ofisinde görüştük. İran siyasetinin önemli isimlerinden olan Kediver, bir kadın milletvekili olarak İranlı kadının konumunu değerlendirdi.Seçim sonrasında oluşacak meclisin yapısını nasıl değerlendiriyorsunuz? Sandıkların durumu aslında belli. Halk, seçime katılıp tanınmamış kişilere oy verse reformistler güçlenebilir. Zira onların arasında muhafazakâr olmayan adaylar da meclise girebilirler. Ama şunu söyleyebiliriz ki reformistler seçim sonrasında en azından mecliste güçlü bir azınlık oluşturabilirler. Bir kadın milletvekili olarak İran'da kadınların durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz? İranlı kadınlar bilinçlendikçe taleplerini yüksek sesle dile getiriyorlar. İran'da üniversite eğitimi alan çok sayıda kız öğrenci var; sayıları artıyor. Hükümet kadınların yeni taleplerini karşılamaya yönelik bir şeyler yapmazsa sorun yaşayabilir. Kadın hakları hakkında ne düşünüyorsunuz? 7 - 8 yıl önce KKTC'de 120 İngiliz kadının Müslüman olmasıyla ilgili bir makale okudum. Bunlar bir araştırma yapmışlardı ki en çok kadın değeri hangi mektepte veriliyor. İslamiyeti buldular. Evlilik yaşı 9'a düşürülmüş, kadınların yargıç olması engelleniyor. Nasıl bir eşitlik bu? Bazı insanlarımız İslamiyete içten inanmadıkları için bardağın boş kısmına bakıyorlar. Bizim temelimiz İslamdır. Birkaç grup katılmıyorsa da buna uymak zorundadır. Sokakta yarım takılmış başörtüleri görüyorum. Bu tesettüre uygun mu? Hayır. Birisi vardır, tam tamına uyuyor, birisi de hiçbir şekilde uymak istemiyor. O da itirazını işte bu şekilde ifade ediyor.  YAŞAM  'Amerika düşmanımız'Türk erkeği için seks 'tek yönlü'Kuledeki içkiye 'kahve'li çözüm!Yağış değil trafik uyarısı10 günde yapıldı 5 aydır bekliyorHem 5 yıldızlı hem 'alkolsüz'Eşinizle dedikodu yapınSigara için limuzinli çözümElektrikli diş fırçası daha iyiSerafina Barbie'yi selamlar
|
