 |
 |
AHMET GÜNGÖRENSon Samuray filminin dünyada en iyi iş yaptığı ülkelerin başında bizimkinin gelmesi çeşitli biçimlerde açıklanabilir. Hatta kolektif bilinçaltımızda, Orta Asya steplerinde kılıç sallayan atalarımızdan kalma bir uzakdoğulu ruhun hâlâ yaşadığı bile öne sürülebilir. Zaten bizim, Tarkan, Karaoğlan, Malkoçoğlu gibi çizgi roman kökenli kült kahramanlarımız da bir tür 'samuray'dırlar. Gerçi bizimkiler bu filmdeki Katsumoto'dan (Ken Watanabe) farklı olarak, bilgelikle hiç ilgilenmezler. Öte yandan, bütün samuraylar da Katsumoto gibi bilge değildir. Samuraylar bir bakıma Japonların kovboylarıdır. Zaten Kurusova'nın ünlü Yedi Samuray filmini John Ford Yedi Silahşör adıyla ve bir Western formuyla, Holywood'a uyarladığında, bir bakıma bu eşdeğerliliğin altını çizmiştir. Bizim samuraylarımız yeniçerilerdi Bir başka açıdan, samuraylar bizim yeniçerilere de benzetilebilir. Bizde yeniçeriliğin bir Bektaşi ocağı olması gibi, samuraylık da büyük ölçüde 'Zen Budizm' esintisi taşır. Her an ölümün keskin kılıcıyla burun buruna olan samuray için zen, ölüm yaşam çelişkisini 'sonsuz şimdi' yaklaşımıyla ve 'boş zihin' ilkesiyle aşma yoludur. Yeniçerilerle ikinci bir benzerliği de unutmayalım: Filmin geçtiği İmparator Meiji döneminde, kendi batılılaşma sürecini yaşayan Japonya, bu nedenle, kendini geleneğin simgesi samuraylardan kurtulmaya mecbur hissetmiştir. Japonya'dan çok önce, II. Mahmut'un da, Batı tipi ordu kurma amacıyla, yeniçeriliği, fena halde tasfiye ettiğini biliyoruz. Çok eğlenceli ve sürükleyici bir Hollywood filminden söz ediyoruz. Tom Cruise'un canlandırdığı Amerikalı subay Nathan Algren, birkaç aylık kılıç eğitimi aldıktan sonra, bebekliğinden beri bu eğitimi gördüğü belli olan, Ujio ile (Hiroyuki Sanada) eşit düzeyde bir kılıç ustası oluyor. Yapımcı, yönetmen ve senarist, Edward Zwick, sinematografik mantık açısından bir zaaf oluşturabilecek bu tutarsızlığa, Zen Budizm yoluyla, zekice ve Japonca bir çözüm buluyor: Mu shin... Türkçe 'boş zihin' diye çevirebileceğimiz bu çözüm, durumu kurtarıyor. Çünkü, Japon savaş sanatları öğretisine göre (budo), bu bir aydınlanma aşamasıdır ve zihnini boşaltmayı başarabilen kimse, doğayla hatta evrenle birlikte hareket eder. Arkasına, yandaş olarak evreni alan bir savaşçı ise yenilemez. 'Düşünen' savaşçıdan robota Filmin Japonya'da ilk viski fabrikasının kurulduğu Yamaha gibi efsanevi kurumların doğduğu bir dönemde geçtiğini unutmayalım. Son Samuray'ın yenik düştüğü kişi bir bakıma, modernleşmenin bir bedeli olarak robotlaşmış bir 'siber-adam'a dönüşmüş, günümüzün sıradan Japon insanının ilk temsilcisidir. Ama düşünme yetisini kaybetme durumunu boş zihin (mushin) kavramıyla kesinlikle karıştırmamak gerekir. Samuray'ın erişmeye çalıştığı 'boş zihin' her şeyi algılamaya, her gerçeği ayrımsamaya hazır bir zihindir. Oysa günümüzün robotlaşmış siber - adamının zihni, sistemin gerek duyduğu verilerle tıka basa doludur ve artık hiçbir gerçeği ayrımsayamaz. Bir robotun artık düşünceye ihtiyacı yoktur. Onun tek ihtiyacı iyi bir programdır.  POPULER KÜLTÜR  İstanbul'un Laila'sı, Ankara'nın yaylasında...Fenerbahçe mutluluğuCem azaldıkça 'dem' çoğaldıPediatri pedi uçurduBenim guru, senin guruyu döver!'Hars ve Medeniyet'Popun Yarım Asrı 1973Töre 'biz'i bağlarUzanlar'ın serüveni dizi olsa...Geçen hafta seçilenlerAlkışlar sona erdiSon Samuray ilk 'Sibermen'e karşı...
|
