MİLLİYET İNTERNET

		15 Mart 2004 Pazartesi

BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |

SIK KULLANILANLARA EKLE |

AÇILIŞ SAYFASI YAP

· YAZARLAR

    Doğrudan yatırım yok, hata ve noksan çok

    Geçtiğimiz hafta açıklanan 2003 yılı ödemeler dengesi verileri cari işlemler açığının bir önceki yıla göre dört kattan fazla arttığını gösteriyor. Aralık ayındaki 2.5 milyar dolarlık cari açık ise 2002 de bir yılda oluşan açıktan daha fazla. Cari işlemler dengesindeki bu hızlı bozulma başka ülkelerin tasarruflarına ihtiyacımızda hızlı bir artış anlamına geliyor.
    2003 yılında bu ihtiyacın nasıl sağlandığını ödemeler dengesinin sermaye, net hata noksan ve rezerv hesapları gösteriyor. Bu hesaplar içinde özellikle iki kaleme dikkat çekmek istiyorum. Net hata noksan kaleminin 2003 yılında ulaştığı 5,2 milyar dolarlık seviye 1975 yılından bu yana kaydedilen yıllık rakamların iki katından bile fazla. Cari açığın ve uluslararası rezerv artışı toplamının gerektirdiği finansmanın yüzde 48 ini kaynağını bilemediğimiz döviz girişleri karşılamış. Muhtemelen kısa vadeli olan bu dövizler ekonomide risk algılamasının artması halinde aynı hızla çıkacaktır. Bu finansman yapısı kırılganlığı artırır.

    Yatırımlar 15 yılın en düşüğü
    Yurt dışından doğrudan yabancı yatırımlarda kaydedilen büyük düşüş, 2003 yılının ödemeler dengesinin bir diğer dikkat çekici özelliği. Doğrudan yabancı yatırımların yıllık tutarı, 2003 yılında son on beş yılın en düşük seviyesine gerilemiş. Bu gelişmenin enflasyonun düştüğü, AB ye tam üyelik sürecinde çok önemli gelişmelerin kaydedildiği ve siyasi istikrarın güçlendiği bir döneme rastlaması durumu daha da ilginçleştiriyor.
    Siyasi ve makro ekonomik istikrar, uluslararası ticaretin önünde engellerin olmaması, yeterli bir fiziki altyapı, iyi eğitilmiş ve üretken işgücü bir ülkenin rekabet gücünü dolayısıyla yatırımcılar bakımından çekiciliğini artıran faktörler.
    Ancak yabancı yatırımcılar kamuda iyi yönetişim eksikliğinin de yatırım maliyetlerini önemli ölçüde etkilediğinin altını çiziyorlar. Uzmanlık ve deneyimin hakim olduğu, karar alma süreçlerinde keyfiliğin olmadığı, siyasi etki altında kalmadan çalışan etkin bir bürokratik yapıya, hızlı ve adil işleyen bir adalet mekanizmasına, sık değişmeyen herkese eşit biçimde uygulanan, kapsamlı ve anlaşılır bir hukuki çerçeveye ve uluslararası standartlarda denetim yapısına sahip, saydam bir kamu yönetiminin varlığı bir ülkenin yatırımcılar gözündeki cazibesini artıran temel unsur haline geliyor.

    Rüşvet yatırımı caydırıyor
    Bu saydamlığa sahip olmayan ekonomilerde ortaya çıkan aracılık, danışmanlık, iş takipçiliği ve rüşvet gibi maliyetler sadece yabancı yatırımcıları değil yerli yatırımcıları da caydıran unsurlar. Bu tespitlerden hareket ederek üç yıl önce bugün yatırım ortamının iyileştirilmesi başlığı altında özel sektörün ekonomideki ağırlığının ve bu kapsamda yerli ve yabancı sermaye yatırımlarının artırılmasını öngören bir reform hareketi başlatıldı.
    Mevcut hükümet de gerek seçim bildirgesinde gerekse daha sonra açıkladığı hükümet programlarında bu reform hareketini benimsemiş göründü. O zaman iktidarın ilk yılında ortaya çıkan yabancı yatırımlardaki bu radikal düşüş nasıl izah edilebilir? Çağdaş normlarda hazırlanmış bir ihale kanununa, bağımsız kurulların yetkilerine itiraz ederek ve radikal bir kadrolaşma programı ile göreve başlayan hükümetin kamuda iyi yönetişimi sağlama konusunda güvenilirliği maalesef zayıflamış görünüyor. Bir de seçim döneminde Maliye Bakanı iş alemine bizim adayımızı seçerek başbakanı ve beni memnun etmek sizin açınızdan önemlidir diyebiliyorsa o memlekette kamuda iyi yönetişimden söz etmek daha da güç oluyor, yatırımcının kafası karışıyor.

    Reform süreci hızlanmalı
    Yatırım danışma konseyi üç yıl aradan sonra yatırım ortamının iyileştirilmesini de içeren Türkiye'nin güçlü ekonomiye geçiş programının açıklandığı günde toplanıyor. Bununla dünyanın önde gelen uluslararası yatırımcılarının, daha fazla yabancı sermaye yatırımı çekebilmek için, ülkemize danışmanlık yapmaları bekleniyor. Yapılacak toplantıda hükümet yabancı yatırımcıların beklenti ve eleştirilerini ilk ağızdan dinleyecek. Bu toplantı, güçlerini yitirme kaygısı içinde olan kesimlerin direnişlerini kırmalı ve üç yıldır oldukça yavaş ilerleyen reform sürecini hızlandırmalıdır.

    foztrak@yahoo.com