 |
 |
 BİRBİRİNDEN değişik, boy boy çeşitli zirveleri olan garip bir piramidin; tepelerinde oturanlar, tepeye yakın yerlerinde oturanlar ve eteklerinde dökülüp kalmış olanlar... Devletlu, izzetlu, haşmetlu padişahımız efendimiz hazretleri... Vezir - i Azam Bıyıklı Ali Paşa hazretleri... Kırkanahtarlı Şeyh Mustafa Efendi hazretleri... Erkan - ı Harbiye - i Umumiye Reisi Cevat Paşa hazretleri... Bahriye Nazırı İhsan Beyefendi hazretleri... Vali Muhittin Beyefendi... Beyefendi... Bey... *** Çocukluğumda en çok duyduğum öfke sözlerini hatırlıyorum: - Kaç paralık adam bırak yahu... - ...... - Ciğeri on para etmeyen biri... - ...... - Ne olacak ayak takımı işte... *** Gençliğimde de, polisle, otobüs biletçisiyle, gar şefiyle çıkan tartışmalarda, sık sık hep aynı soru çınlardı: - Ben kimim biliyor musun? Rahmetli babam da, "önde gelenlerden" biri olmamı çok isterdi; müsteşar, büyükelçi, genel müdür falan gibi... Kendisinin dilediği rotadan çok çabuk ayrıldığımı görünce; benim, işi serseriliğe vurduğuma inanmıştı, darılmıştı bana. Kendisinin ölüm yatağında barıştık... *** Şark insanının en büyük özlemi, sanırım "adam yerine konmak, önemsenmek, ayrıcalıklı" olmak... Bağdat Caddesi kaldırımlarında cep telefonuyla yürüyen genç kızın, kimseyi umursamaz görünen ciddi tavrı da bundan; Nişantaşı'ndaki pasajlardan birinde, genç bir hanımın rahat geçmesi için elinle açık tuttuğun kapıdan yürüyüp giderken, bir "mersi" dememesi de bundan... Başkalarını adam yerine koymadığın ölçüde, "kişilik sahibi olursun" koşullanmaları, feodalizmin... *** Göz alıcı bir araba sahibi olma, pahalı lokallerde sık sık görünme, havalı yürüme tablolarında da, "ayrıcalıklı olma" dürtüsünün etkisi yok mu? Bombalı, saldırılı, kanlı şiddet eylemlerinde; gizli örgütlenmeleri de belki, silik çevrelerden gelme bazı gençlerdeki böyle bir dürtü; "ayrıcalıklı bir lider, ayrıcalıklı bir kahraman" olma dürtüsü kurguluyor; kimbilir?.. Yoksa "canlı bomba" olarak parçalanıp gitmek, akıl karı bir iş mi? *** Zenginlik gösterileriyle ayrıcalıklı olmak... Ölüm pahasına bir kahramanlıkla ayrıcalıklı olmak... "Şu marka ceketi giyerseniz fark edilirsiniz" reklamları, birincileri körüklüyor; bazı bilinmez çevreler de, ikincileri... *** Son 20 yılda kaç milyonluk bir iç göç yaşandığını Tarhan Erdem açıklıyordu geçenlerde... Yüz yıllardan bu yana sonu gelmez bir göç... Kimimiz Balkanlar'dan gelme, kimimiz Kafkaslar'dan... Bir yanda anadilinin "yazı boyutu"ndan kopukluk, bir yanda mesleksizlik... Ve "adam yerine konma" özlemleri... Sıra dışı olmak, havalı görünmek... Kendine benzerlerin ortamında önemli bir yer edinmek; ya gece lokallerinde, ya kör inanç örgütlerinde... *** Nüfus artışıyla birlikte, taşraya tutsak düşen "hünkarbeğendi" ve İstanbul'da zaferini ilan eden "lahmacun"... Kişilikli görünme rolünde, esprisiz, şakasız, kahkahasız, titreşimsiz, asık surat, çatık kaş yığınları... Kaybolan Bektaşi fıkraları, unutulan Nasreddin Hoca... *** Bizler de vaktiyle "İstanbul dükalığı"nın tahtından inmesini istemiştik. Kasaba yağmasına uğrayacağı hiç aklımıza gelmemişti... Hazine arazilerinin kadastrosuz olduğunu hesap edememiştik... *** Geçip gider bu tür toplumsal çalkantılar da... Ancak durulması için de, yılda en az 20 milyar dolarlık global sermaye yatırımlarına gerek var... AB üyeliğine taş koymak, beklenmedik belalara dilekçe yazmak... Hele hele iletişimiyle, ulaşımıyla böylesine hızla küçülen, yusyuvarlak "Yer" küresi üstünde... *** "Varlıklı olma" yanında, bir de insanlığın ortak bahçelerinde "var olma" hiyerarşisi var; kendi yerel koşullanmaları içinde "sıra dışı" olmayı çok aşan... Nasıl ki "hayattan yararlanma" yanında, bir de "hayatı hak etme" kriterleri var... *** Torunların diliyle "çok da entel takılmayalım" ama; ne yapmalı ki, tek pencereli değil insanlığın yaşam serüveni... Sanmıyorum ki ne Arşimed, ne Marlowe, tartıştıkları kişilere: - Ben kimim biliyor musun, diye sormuş olsunlar... Herhalde yaşarlarken, Şark'a özgü "adam yerine konma" özleminde de değillerdi; ama binlerce, yüzlerce yıldan bu yana, hiç unutulmadılar... c.altan@prizma.net.tr
|
 Taha AKYOL |
| 'Bir Yahudi'yi öldürmek' |
| Çetin ALTAN |
| Şark'ta en temel özlem, "adam yerine konmak"... |
| Melih AŞIK |
| TRT raporundan |
| Fikret BİLA |
| Sabrı nereye kadar? |
| Hasan CEMAL |
| Baykal evinde yenilir mi? |
| Yılmaz ÇETİNER |
| Suçlu krem mi, popo mu? |
| Güneri CIVAOĞLU |
| Saftirik miyim? |
| Can DÜNDAR |
| CHP adayı resmi 'Vali Bey' diyorlar |
| Hurşit GÜNEŞ |
| Kimine göre kurdaki dalgalanmanın mahzuru yok |
| Doğan HEPER |
| 28 Mart'tan sonra tufan |
| Sami KOHEN |
| Kral'dan önemli mesajlar... |
| Mehmet Y. YILMAZ |
| Hep Antalya kaybetti, dilerim bu kez kazanır |
| Hasan PULUR |
| 50 İngiliz 50 Fransız Çanakkale'de... |
| Derya SAZAK |
| Reklama tesettür |
| Meral TAMER |
| Hastalar, bakanlığın umurunda mı? |
| Ece TEMELKURAN |
| Hep oranj, Tayyip Bey oranjı yani... |
| Güngör URAS |
| O'muz yok bu'muz yok ama 'girişimci' var |
| Serpil YILMAZ |
| Zapsu'nun villası kriz çıkardı |
 |
| M. Ali BİRAND |
| Bu, TSK'nın değil polisin işi olmalı |