MİLLİYET İNTERNET

		25 Mart 2004 Perşembe

BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |

SIK KULLANILANLARA EKLE |

AÇILIŞ SAYFASI YAP

· YAZARLAR

    Prof. Stiglitz, Mumbai'den sonra İstanbul'da
        Küreselleşme konulu toplantıda, devletin daha etkili rol üstleneceği, sosyal boyutu gözardı etmeyen bir alternatif üzerinde durulacak

    Dünyanın en parlak 10 yılının hikâyesi! 90'ların Yükselişi (ve çöküşü). Yazan Prof. Joseph Stiglitz.
    Kısa bir seyahat dönüşü dün masamda bulduğum kitabı bir türlü elimden bırakamıyorum. Sanki kitabın bir yerlerinde, son yıllarda dünyada katlanarak artan yoksulluğu frenleyecek, elle tutulur alternatif politikalar karşıma çıkıverecekmiş gibi.
    Dünyanın seçkinlerini biraraya getiren Davos toplantılarına 6 yıl art arda katıldıktan sonra vardığım kanı şu: Eğer dünya nüfusunun yarısını açlığa ve yoksulluğa mahkum etme pahasına çok dar bir kesimin servetine servet katan, gelir dağılımını hızla kötüleştiren, her türlü etik kuralı hiçe sayan, çifte standart ve ikiyüzlülüğe dayanan küreselleşmeye sosyal adaleti esas alan bir alternatif geliştirilecekse; sistemi özümsemiş, püf noktalarını ve üç kağıtlarını bilenlerin de mutlaka katkıda bulunmaları gerek.
    Hatta belki de, ancak bugünkü sistemin nasıl işlediğini avucunun içi gibi bilip de isyan noktasına gelmiş olanlar, ayakları yere basan bir alternatifin geliştirilmesinde kilit rol oynayabilir. Prof. Stiglitz bu tarife çok uygun. (Zaten 3 ay önce Mumbai'de toplanan Dünya Sosyal Forumu'nun yıldız konuşmacılarındandı.) Kitabın ilk sayfasının ilk paragrafını aynen aktarıyorum:

    Dünyayı değiştirecekti
    "Stanford'da ekonomi profesörü olarak sürdürdüğüm rahat yaşamı bırakıp Washington'a gideli sadece 10 yıl oldu. Başkan Clinton'un Ekonomi Danışmanları Konseyi'nde önce üye, ardından başkan olarak görev alacaktım. Önceki çeyrek yüzyılı ekonomik kuram ve politikalar üzerine araştırmalar yaparak geçirmiştim. Ancak olayların içine girmeden gözlemde bulunmak yetmedi bana. Ekonomiye 60'lı yıllarda sosyal ve siyasi haklara yönelik çabaların ve barış hareketlerinin yoğun olduğu dönemde girmiştim. Sanırım dünyayı değiştirmek istiyordum, ancak bunu nasıl yapabileceğimden emin değildim; bir akademisyen olarak öncelikle dünyayı daha iyi kavramam gerekiyordu."

    Clinton'la birlikte
    1995 - 97'de Clinton'un Ekonomi Danışmanları Konseyi'nde önce üye, sonra başkan, 1997 - 2000 arasında Dünya Bankası'nda önce başkan yardımcısı, ardından baş ekonomist olan Prof. Stiglitz, bu emeline fazlasıyla kavuştu. Clinton yönetiminin pek çok siyasi ve ekonomik kararının içinde yer aldı. Dünya Bankası'nda madalyonun diğer yüzüne bakma olanağını buldu.
    Amerika'da yaşanan ekonomik patlamanın, aşırı serbestleştirme ile nasıl yapay bir biçimde körüklendiğini, CEO'ların etik dışı davranışlara nasıl kışkırtıcı bir biçimde teşvik edildiklerini, çıkar çatışmalarının nasıl kontrolden çıktığını, kendi şirketlerinden büyük miktarlarda para çalanların, ABD ve dünya ekonomisine nasıl zarar verdiğini yakından gözleme fırsatı buldu (ve kitabında da bizlerle paylaştı).

    Asimetrik enformasyon
    Üniversite dışında geçirdiği 10 yılın birikimleri, tam rekabetçi piyasaları eleştiren asimetrik enformasyon analizi, 2001'de kendisine Nobel Ekonomi Ödülü'nü getirdi. Stiglitz bu analiziyle, kontrol altına alınmamış para piyasalarının neden genellikle iyi çalışmadığını, neden Wall Street için iyi olanın, ülkenin bütünü ya da belli gruplar için çoğunlukla iyi olmadığını ortaya koydu. O günden bu yana da sürdürülebilir bir büyüme ve uzun dönemli verimlilik için devletle piyasa arasında mutlaka doğru dengenin sağlanması gerektiğini savundu.
    Randevu defterinizde 28 Nisan'ı boş bırakın. Prof. Stiglitz o tarihte İstanbul'da Küreselleşme, Beklentiler ve Hayal Kırıklıkları konulu bir konferans verecek. Akbank Kurumsal Bankacılık'ın katkılarıyla, Hürriyet Gazetesi ve Ünlü Konuşmacılar Ajansı CSA'nın birlikte organize ettiği konferansın açılış konuşmasını ve oturum başkanlığını CHP Başkanvekili Kemal Derviş yapacak.

    mtamer@milliyet.com.tr