 |
 |
 Geçtiğimiz cuma günü 7. gözden geçirme IMF İcra Direktörleri Kurulu kararıyla tamamlandı. Türk hükümetinin niyet mektubu, IMF'nin basın açıklaması ve Sayın Moghadam'ın basın toplantısı tutanakları da aynı gün yayımlandı. Bugün sizlerle bu metinlerde dikkatimi çeken bazı hususları paylaşmak istiyorum. Öncelikle hızla büyüyen dış açığın hem Türk hem de IMF tarafında bir sorun olarak görülmediği anlaşılıyor. Sekiz sayfalık niyet mektubunda GSMH'ye oran olarak cari açığın değişmeyeceği tek bir cümle ile yer almış. Son bir yılda TL'nin reel olarak değer kazanımı yüzde 20'lere ulaşmışken IMF Başkan Vekili Krueger'in TL'nin reel olarak "cüzi bir miktarda" değerlendiği ifadesi dikkat çekici. Dünyada gelişmekte olan piyasalara yatırım yapma iştahının azaldığı bir ortamda dış dengedeki hızlı bozulma üzerinde önemle durmak gerekiyor. Takip mekanizması Türkiye misyonunun şefi Moghadam önümüzdeki yıl şubat ayında anlaşmanın süresi dolduktan sonra en azından "Program Sonrası İzleme" (PSİ) şeklinde bir takip mekanizmasının kurulacağını söylüyor. PSİ 4. madde kapsamında yapılan normal izlemeden farklı bir yöntem. Bir anlaşma tamamlandığında IMF'ye kalan borcu kotasının yüzde yüzünün üstünde olan ülkelere uygulanıyor. Daha sık aralıklarla gerçekleştirilen ve fona borçların geri ödenme kabiliyetini etkileyen makro ve yapısal politikalara odaklanan bir izleme biçimi. Ama bu otomatik işleyen bir mekanizma değil. (1) IMF Başkanı ülkenin durumunun böyle bir izlemeyi gerektirmediğini düşünürse bu teklifi İcra Direktörleri Kurulu'na götürmez ve normal 4. madde izlemesine geçilebilir. Ancak IMF teknisyenleri bu konuda kararlarını vermiş görünüyorlar. Niyet mektubunda bazı ilginç paragraflar var. 2004 yılında faiz dışı fazla hedefinin yeniden tutturulması için alınan 7 katrilyon liralık tedbirlerin sayıldığı 8. paragrafta bu tedbirlerin birçoğunun önümüzdeki yıllarda da mali disiplini sağlayacak kalıcı tedbirler olduğu ifade edilmiş. Ancak bakıldığında bunların tamamına yakınının bir defaya mahsus tedbirler olduğu açık. Alınan bu tedbirlerin, vergi idaresi, sosyal güvenlik sistemi ve bütçede yer alan harcamaların önceliklerinin yeniden belirlenmesi konularında kapsamlı yapısal reformlar gerçekleştirilmeden, uzun vadede Türk ekonomisine duyulan güveni artırmasını beklemek gerçekçi olmaz. Fona alınan bankaların toplam yükümlülüklerine verilen garanti sisteminin 4 Temmuz 2004 tarihinde AB mevzuatına uygun sınırlı bir mevduat garantisi ile değiştirileceğini açıklayan 18. paragrafta BDDK'nın bu çerçevede hükümete bankaların durumu ile ilgili bir rapor sunacağı, ayrıca Merkez Bankası'nın bu uygulamanın ödemeler sistemine etkisini değerlendireceği söylenmiş. Tedbirin uygulama tarihi belirlenmiş ancak uygulanabilir olup olmadığına dair inceleme henüz daha yapılmamış. Özellikle bankacılık alanında ben söylerim istim arkadan gelir şeklindeki yaklaşımların tehlikeli olduğunun altını çizmek gerekiyor. Bir başka ilginç durum ise niyet mektubunda yer alan ön koşullarla ilgili. Ön koşullar yerine getirilmediği takdirde İcra Direktörleri Kurulu anlaşmayı onaylamaz. İmar Bankası olayının incelenmesine başlanması ve bu amaçla kurulan komisyonun başkanının atanması mektupta yer alan önkoşullardan biri. Bu koşul yerine gelmeden İcra Direktörleri Kurulu karar alamayacağına göre, komisyon başkanı atanmış. Ancak bu isim IMF'ye bildirilirken Türk kamuoyuna açıklanmamış. Bu, saydamlık konusunda ciddi bir zayıflığın ifadesi. İmar Bankası olayı önemli bir bankacılık skandalıdır. Buradaki denetim zafiyetini inceleyecek komisyonun başkanını, Türk kamuoyu IMF'den sonra öğrenmemelidir. ABD faizlerinin durumu Ekonomik programın uygulanması ile enflasyon ve büyüme alanlarında etkileyici sonuçlar elde ediliyor. 7. gözden geçirmenin başarıyla tamamlanması önemli bir gelişmedir. Ancak 2003 yılında yaşanan olumlu gelişmelerin arkasında gelişen piyasa ekonomilerine yatırımcıların hızlı dönüşünün olduğunu unutmamak gerekiyor. Bu herkesi rahatlatmış gibi görünüyor. Ancak bu yıl ABD'deki faizlerin yükselmesi ile tersine bir hareketin söz konusu olabileceği tahmin ediliyor. Bu şartlarda görmezden gelinen konular ileride zorluk çıkarabilir. * (1) IMF, Biennial Review of the Implementation of the Fund's Surveillance and of the 1977 Surveillance Decision - Surveillance in a Program Environment. March 15, 2002 Prepared by the Policy Development and Review Department foztrak@yahoo.com
|
 Taha AKYOL |
| Lozan'da Kıbrıs ve adalar |
| Çetin ALTAN |
| Üç anahtar masalı |
| Fikret BİLA |
| Faiz itirafı |
| Hasan CEMAL |
| AKEL 'evet' diyebilir ama yeterli olur mu? |
| Yasemin CONGAR |
| Referanduma doğru |
| FAİK ÖZTRAK |
| 7. gözden geçirmenin düşündürdükleri |
| Hasan PULUR |
| Malum gündemin dışındaki bir gündem |
| Derya SAZAK |
| Avrupa solu ve CHP |
| Ece TEMELKURAN |
| Kalbimin haritası |
| Yaman TÖRÜNER |
| Tüm düşmanlara karşı |
| Osman ULAGAY |
| 'BOP' hiç de korkulacak bir plan değilmiş (!) |
| Güngör URAS |
| Beyaz un merakı sağlığı rezil ediyor |