|
 |
|
|
Peki Bandırma'nın öbür yolcularına ne oldu?
Bandırma vapuruna bindim geçen hafta... Bandırma dediğim, geçen yıl Samsun Valiliği'nce yaptırılan benzeri tabii...
19 Mayıs Üniversitesi Mezunlar Derneği'nin davetiyle Samsun'a söyleşiye gitmiştim.
Onu sahilde demirlemiş görünce hevesle tırmandım merdivenlerini; güvertesinde dolandım, kamaralarını gezdim. Ve girişe asılı tabeladan kaderini öğrendim:
1878 doğumlu Bandırma, 1925'te çürüğe çıkarılıp Haliç'te bozmacı İlhami Söke tarafından parçalanmıştı.
Demek ki, tarih, henüz Bandırma'yı saklamayı düşündürecek denli ilgi alanında değildi 2 yaşındaki Cumhuriyet'in...
19 Mayıs'ın bayram ilan edilmesine de çok vardı.
* * *
Tarih, Bandırma gibi, yolcularıyla da - biri dışında - ilgilenmedi pek...
İstanbul'dan açılırken 19 kişilerdi. Peki şimdi müze - gemide Mustafa Kemal Paşa'yla toplantı halinde resmedilen o insanlara ne olmuştu?
Kaptan, yaver, emir subayı, "silah arkadaşları"?
Diğer 18 kişiye sonradan ne olduğunu kaç kişi hatırlıyor?
* * *
Yıllar önce bir belgesel hazırlığında araştırmıştım o 18 kişiyi...
Konuya ilişkin en geniş araştırmayı yapan Dr. Fethi Tevetoğlu'nun "Atatürk'le Samsun'a Çıkanlar" (Ank. 1971) kitabında da belirttiği gibi, bir kısmından hiç iz yoktu. Mesela 9. Ordu Müfettişliği Paşa Subayı Üsteğmen Abdullah hakkında ayrıntılı bilgiye rastlanamamıştı.
O yolculukta Gazi Paşa'nın yanında olanların bir kısmı, sonuna kadar onunla kalmıştı. Gezideki Başyaveri Cevat Abbas öyleydi. İkinci yaver Muzaffer (Kılıç) da... Emir Subayı Hayati Bey ve Memduh (Atasev) de...
Sonradan ün kazananlardan biri, yolculuğa 9. Ordu Sıhhiye Başkan Yardımcısı olarak katılan Dr. Binbaşı Refik Bey'di. Daha sonra Saydam soyadını alacak ve İkinci Dünya Savaşı yıllarında başbakanlık yapacaktı.
Bir başka önemli isim olan Kurmay Albay Kazım (Dirik), Kurtuluş Savaşı'nda önemli hizmetlerde bulunmuş, sonra valilik yapmıştı.
Kurmay Binbaşı Hüsrev Sami de (Gerede) soyadını, Gerede isyanını bastırdığı için Atatürk'ten almıştı.
Karargah Komutanı Yüzbaşı Mustafa Vasfi (Süsoy) daha sonra milletvekilliği yapmıştı. Sıhhıye Başkanı Dr. Albay İbrahim Tali (Öngören) de öyle...
* * *
Ancak yolcular arasında bu kadar şanslı olmayanlar da vardı.
Kurmay Albay Refet (Bele), Erzurum ve Sivas kongrelerine katılmış, Cumhuriyet'in ilanından sonra CHP ile yollarını ayırmış, muhalif Terakkiperver Fırka saflarına katılmıştı. Daha sonra bu partinin birçok üyesi gibi Atatürk'e yönelik İzmir suikastıyla ilgili davada yargılanacak, beraat edecek ve küsüp köşesine çekilecekti.
9. Ordu Müfettişliği'nin Erkanı Harp Reis Yardımcısı Kurmay Albay Mehmet Arif'in kaderi daha da beter oldu. Harp yıllarında İnegöl'de bulduğu üç aylık bir ayı yavrusuna çadırında baktığı için "Ayıcı Arif" lakabıyla ünlenen Mehmet Arif, suikast davasında İstiklal Mahkemesi'nce idama mahkum edildi ve asılarak öldürüldü.
* * *
Bandırma'dan inerken, hem ona, hem yolcularına karşı ne kadar ilgisiz olduğumuzu düşündüm.
Haksız mıyım?
can.dundar@e-kolay.net
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
