|
|
|
 |
|
|
Kültürel yok oluş
Neden korumaya karşıyız? Koruma kurulları neden canımızı sıkıyor? Oysa kültürel yok oluş tümden yok oluş değil midir? Buyrun koruma testusuna...
Kor-Umacı Testus
Çocukluğumda koruma mı vardı? "Eskiye rağbet olsa bit pazarına nur yağardı" denirdi. 1975 yılı Avrupa Konseyi'nce Avrupa Kültür Mirasını Kurtarma Yılı olarak ilan edilmişti. Bu karar Türkiye'yi de etkiledi. Eski binaların kurtarılması büyük önem kazandı. 1983'te Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu çıkarıldı. Eskiye rağbet arttı artmasına ama kültürel mirasımızı koruma gayretine karşı da kötü duygular beslenmeye başlandı. "Eskicilik"te birinciliği kimseye kaptırmak istemeyenler, konu kendi mülklerine gelip dayandı mı koruma karşıtı kesiliyorlardı. Sonuçta korumadan beklenenin tersi bir gelişme ortaya çıkmadı mı? Şehirlerimiz her geçen gün daha da çirkinleşmedi mi? Yalılarımız, köşkler, konaklar, hanlar teker teker yok olmadı mı?
Koruma anlayışımızın teşhis ve tedavisi hakkında görüşlerine başvurduğum Mimar Prof. Dr. Mete Tapan "Tescilli eski eserlerden bir an önce kurtulmak isteniyor. İstemde bulunanlar genellikle mal sahipleri olduğu gibi; belediye yetkilileri, mahalle sakinleri, mühendisler ve hatta mimar meslektaşlarım... Yıkılmak istenen binayla birlikte hedef alınan başlıca devlet kurumu ise eski eserleri korumakla sorumlu koruma kurulları..." diyor. Korumayla ilgili derslerini Viyana Üniversitesi'nde ünlü korumacı Profesör Frodl'dan almış. 1985'ten itibaren hayatının 18 yılını koruma kurullarında geçirmiş. İki kez istifa etmiş, beş kez görevden alınmış. Fincancı katırlarını ürkütmüş zahir! Pek çok çalışması ve yazıları bulunuyor.
Koruma politikamız var mı? Korumacılık nasıl yapılmalı? Sorumluluk devletin mi, özel sektörün mü yoksa sade vatandaşın mı? Kültürel yok oluş kısaca yok oluş değil midir? Buyur ola ne olacak korunamayan korumacılığımızın hal-i pür meali testusuna bu kez de...
1-Tarihimizde eski eserleri korumayla ilgili 1869 tarihli ilk yasal düzenleme hangisi?
a. Korumaya Karşı Arazi Olma Kanunnamesi
b. Ebniye Nizamnameleri
c. Asar-ı Atika Nizamnamesi
d. Muhafazai Abidat Nizamnamesi
2-Bir binanın koruma kurulu tarafından eski eser olarak tescil edilmesiyle, mülkiyeti sahibinde kalmak koşuluyla bina bir kamu malı haline dönüşüyor. İşte anlaşılması ve anlatılması en zor çelişki bu! Böylece kamu adına korunacak olan binanın restorasyonunun bütün giderleri kimin üzerine yıkılmış oluyor?
a. Devlete
b. Belediyeye
c. Mahalle muhtarına
d. Mal sahibine
3-Kültür ve tabiat varlıklarını korumakla sorumlu koruma kurullarına karşı haklı haksız cephe alınmış durumda. Oysa kanuna göre bu kurulların görevi eski eserleri hepimizin adına en iyi şekilde korumak! Prof. Dr. Mete Tapan'a göre aşağıdakilerden hangisi koruma kurulları hakkındaki temel şikayet konusudur?
a. Koruma kurulları tescilli binaya bir çivi dahi çaktırmıyor.
b. Koruma kurullarındaki bürokratik işlemler uzadıkça uzuyor.
c. Koruma kurulları beton bina yaparlar diye "mail-i inhidam" yapıların yıkımına karar vermiyor.
d. Hepsi
4-Kamu adına binaları eski eser diye tescil et ama restorasyon giderlerini mal sahibine yükle! Koruma kanunundaki işte bu temel kaynak çelişkisinin giderilmemiş olmasından yararlanan bazı çevreler gerçekleri saptırıyorlar. Böylece, bilimsel niteliğe sahip koruma kurulları hakkında memnuniyetsizlik yaratılıyor. Oysa koruma kurulları uygulayıcı değil. Projeleri kontrol ediyor ve onaylıyor. Uygulamanın kontrolünden ve çivi çaktırıp çaktırmamaktan veya binaların yıktırılmasından gerçekte yasal olarak kim sorumlu?
a. Sorumlu aranıyor!
b. Restorasyon projesini yapan mimar
c. Kültür ve Turizm Bakanlığı mimar ve mühendisleri
d. Belediyenin kontrol mimar ve mühendisleri
5-"Mail-i inhidam" ne demek?
a. Çoook değerli
b. İlk günkü kullanılışın dışında olan, örneğin ev olarak yapılmış ama mescit olarak kullanılıyor.
c. Çökmeye meyyal ya da yıkılmaya eğilimli
d. Tarihi kestirilemeyecek kadar eski
6-Diyelim ki koruma kurullarının kararlarına karşı çıktınız ve iptalini istiyorsunuz. Bu kararları kim iptal edebilir?
a. Kimse edemez
b. Anıtlar Yüksek Kurulu
c. AB Tarihsel Şehirler Birliği
d. İdare mahkemeleri
7-Koruma kurulları olmasaydı neler olurdu?
a. Bugün doğal ve tarihsel sit alanı olarak ilan edilmiş dokular üzerinde gökdelenler yükselirdi
b. Çok iyi olurdu. Kimse mesuliyeti kurullara atamazdı, çarnaçar koruma bizim işimiz diye kabullenirdik!
c. Tepeden inme kurullar olmayınca mahalle inisiyatifi devreye girer, gönüllüler mahalledeki varlıkları korumayı üstlenirdi
d. Hepsi veya hiçbiri
8-Osmanlı toplumunda kültür varlıklarının korunmasında en etkin olan, Cumhuriyet devrinde ise etkisi azalmış olan kurum hangisi?
a. Zücaciyeci Loncası
b. İmamlar
c. Vakıflar
d. Meremmetçi mimarlar (onarımdan sorumlu)
9-Koruma politikasının önemli bir ayağı parasal kaynak yaratılmasıdır. Koruma için genel bütçeden ayrılan pay ne kadar?
a. Sıfır
b. Binde dört
c. Yüzde bir çeyrek
d. Kabili ihmal olduğu için bilinmiyor
10-Koruma konusunda, kültürü hiçe sayarak sadece ranta öncelik veren girişimciye karşı sivil dayanışma sayesinde kazanılan en önemli dava hangisidir?
a. Gökkafes yıktırıldı!!!
b. Swissotel'in iki katı tıraşlatıldı!!!.
c. Eski yapıyı ve çevresini katleden Park Otel inşaatı durduruldu. Yüksekliği yandaki Alman Konsolosluğu'nun saçak kotuna kadar indirildi.
d. Tarihi eserleri özgün hallerine göre restore etmek yerine tiyatro dekorunu andıran Türk-Osmanlı taklidi "kitsch" binalar üreten turizm anlayışı durduruldu!
Yanıtlar: 1) c, 2) d, 3) d, 4) b ve d, 5) c, 6) d, 7) a, 8) c, 9) b, 10) c
Yazara e-mail
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
