|
 |
|
|
ABD'nin krizle imtihanı
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki en büyük mali krizi yaşıyor. New York Belediyesi gayrimenkul vergilerini % 18.5 yükselttiği halde, Başkan Bloomberg, 14 000 kişiyi işten çıkarmak zorunda kaldı. Büyük şehirlerin % 38'inde polis sayısında azaltılmaya gidildiği için, suç oranı yükseliyor. Birçok eyalette okullar kapatılıyor ve öğretmenler işten çıkarılıyor.
2004 yılında ABD, tarihinin en büyük bütçe açığıyla karşılaşacak. Beklenen açık 521 milyar dolar. Birçokları bu kez krizin kalıcı olacağını düşünüyor. Gayri Safi Milli Hasıla'nın yüzdesi olarak düşünülürse, vergi gelirleri 1950 yılının altına indi. Muhasebe oyunlarının, bir kerelik düzeltmelerin, yatırımların bilinçsizce azaltılmasının ve vergilerin yükseltilmesinin sonuç vermediği anlaşıldı. Sağlık, sosyal güvenlik ve emeklilik sisteminde oluşan büyük açıklar ABD ekonomisini tehdit ediyor.
Bu gidişle, ABD'nin borçları 10 yıl sonra 4.1 trilyon dolara yükselecek. Bu da her Amerikalının 37.450 dolar borçlu olması anlamına geliyor. Bir diğer baskı da yaşlanan nüfustan geliyor. ABD'de ortalama ömür 80 yaşa yükseldi. 1975 yılında bütçenin % 23'ü olan sosyal güvenlik harcamaları bu yıl % 34 seviyelerinde. Sağlık harcamaları daha 1985'te bütçenin % 11'i iken bugün % 20'si.
Bu resim, ABD'nin neden Irak'ta olduğunu; ABD'de mal ve hizmet fiyatlarının Avrupa ülkelerine göre çok daha ucuz olmasına rağmen, doların euro karşısında neden bu kadar gerilediğini rahatlıkla izah ediyor. Bu resim, Irak harekatını komplo teorileriyle izah etmenin yanlışlığını da ortaya koyuyor. Kıtalararası savaş gücüne sahip olan tek ülke durumundaki ABD, içerideki sıkıntıları gidermek adına aklına gelen her şeyi yapıyor.
David Osborne ve Peter Hutchinson, yeni yayımlanan "The Price of Government (Hükümet Olmanın Fiyatı)" isimli kitabında, Bush yönetiminin ülkenin krizden çıkarılması için neler yapmakta olduğunu ve daha neler yapması gerektiğini anlatıyor. Bu arada, Bush taraftarları krizin Clinton döneminde hazırlandığını söylerlerken, Bush karşıtları krizin bizzat bu hükümet tarafından yaratıldığını savunuyorlar.
David Osborne ve Peter Hutchinson, krizle mücadele için yapılanları ve yapılması gerekenleri özetle şöyle sıralıyor:
a) Problemlerin hangilerinin uzun vadede, hangilerinin kısa vadede çözülebileceğinin belirlenmesi, b) Alınacak tedbirlerin ülkeye, vatandaşlara ve hükümete olan maliyetlerinin tahmin edilmesi, c) Alınacak tasarruf tedbirlerinde önceliklerin neler olacağının saptanması, d) Mevcut kaynakların en gerekli alanlarda kullanılmaya başlanması, e) Ucuz borçlanılması, borçların düşük faiz ve uzun vadelerle yenilenmesi ve eldeki varlıkların satışı, f) Bakım ve yenileme yatırımlarının ertelenmesi, g) Gelecek 5 yıl için bütçe projeksiyonlarının ve para yönetiminin belirlenip buna uyulması, h) Vergi sistemindeki açıkların kapatılması ve bazı vergi aflarıyla birikmiş vergilerin tahsili, i) Vergi denetiminin sıkılaştırılması.
David Osborne ve Peter Hutchinson, problemin bir para yönetimi meselesi olduğunu vurguluyorlar. Yeni oyun için yeni kurallar gerektiğini söylüyorlar. Kriz varsa, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere verilecek reçeteler hemen hemen aynı.
ytoruner@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
