|
 |
|
|
Zirveye doğru... (3)
Birlik nasıl sağlanacak?
İSTANBUL'daki NATO zirvesinden bir birlik mesajı çıkabilecek mi? Brüksel'deki NATO merkezinde herkes İstanbul zirvesinin tarihi bir önem taşıdığını, bunun 26 üyeli ittifakın geleceği için bir dönüm noktası oluşturacağını söylüyor.
Kuşkusuz NATO'nun birlik içinde varlığını sürdürmesi konusu ile Avrupa dışında oynayacağı yeni rol konusu, birbiriyle sıkı sıkıya bağlı. Son zamanlarda NATO içindeki "Trans - Atlantik çatlak", ABD ile bazı Avrupalı müttefikleri arasında, örneğin Irak üzerinde çıkan derin anlaşmazlıkların bir sonucudur. Bu çatlak, zaman zaman başka konularda, örneğin Ortadoğu'yla ilgili girişimler üzerinde de çıkıyor ve bu, meselelerde mutabakata varılmasını önlüyor.
* * *
ÜST düzey bir NATO yetkilisine göre, İstanbul zirvesinden "birliğe dönüş" yönünde bir ilerleme bekleniyor. Onun ifadesiyle bu NATO toplantısı Trans - Atlantik çatlağın onarımında "etkin bir araç" olacak.
Müttefiklerin rahatça anlaşabildikleri - ve İstanbul'da bunu ilan edecekleri - epey konu var tabii. Örneğin Bosna'da yıl sonunda NATO'nun, askeri misyonunu ilk kez olarak AB güçlerine devretmesi gibi... Teröre karşı ortak tavır sergilemek Afganistan'daki askeri - siyasi misyona destek vermek, askeri reformlar çerçevesinde 20 bin kişilik NATO Mukabele Gücü'nün oluşturulmasına arka çıkmak gibi konularda da konsensüs sağlamak herhalde zor olmayacak.
Ama öyle konular var ki, ittifak içindeki Trans - Atlantik çatlağı ortadan kaldırıp birlik sağlamak hiç de kolay değil. Hatta belki de imkansız. Irak bunların başında geliyor.
* * *
MÜTTEFİKLERİN hemfikir olmadıkları bir başka konu da, Büyük Ortadoğu Projesi (BOP) ile ilgili. Bir kere şunu belirtelim ki, bu proje veya girişim, çok isim değiştirdi. "Büyük" yerine şimdi "geniş" veya "genişletilmiş" (ya da Türkçede tam karşılığını bulmakta zorlandığımız) yeni terimler kullanılıyor.
Henüz ismi bile tam oturmamış böyle bir projenin NATO'da ciddi olarak tartışılması elbet söz konusu olamaz. Ama bu, Başkan Bush'un bu konuyu daha geniş bir çerçeve içinde İstanbul zirvesine getirmesine engel değil. Nitekim NATO'da bu konu ele alınacak. Hem de "İstanbul İşbirliği Girişimi" (İİG) başlıklı bir proje olarak...
İİG, aslında BOP'tan çok farklı bir kavram. Bize verilen bilgiye göre, bu fikir, NATO'nun sürdürdüğü "Akdeniz Diyaloğu" adlı program çerçevesinde görüşülecek. Amaç, ilgilenen bölge ülkeleriyle "stratejik bir diyalog" kurarak örneğin onların ordularının yeniden düzenlenmesine, daha etkin ve demokratik bir yapıya kavuşmasına, çeşitli güvenlik meseleleri üzerinde istişarelerin yapılmasına olanak vermek... Kuveyt, Katar gibi bazı bölge ülkeleri şimdiden bu projeyle ilgileniyor. Genel Sekreter'in bir yardımcısı, bu işbirliğinin Kafkasya - Asya ülkelerini de içeren "Barış İçin Ortaklık" modeli üzerine bina edilebileceğini söyledi.
NATO böyle bir projeyi sahiplenmek isteyecek mi? Fransa'nın buna soğuk baktığı açık. Chirac yönetimi NATO'nun böyle roller üstlenmesini hiç istemiyor.
NATO'nun İstanbul zirvesinin logosundaki köprü, ittifakın dünyayla bağlantısını simgeliyor. Ancak NATO'nun öncelikle bu birlik köprüsünü kendi bünyesi içinde kurmasına ihtiyaç var...
skohen@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
