|
 |
|
|
Cari açık korkusu
Bu yılın cari işlemler dengesi belki de ekonominin en kritik, en tartışılan konusu. Gerçekten bu açık iyiden iyiye belirginleşirse etkileri de olumsuz olacaktır. Bizim beklentimiz bu açığın geçen yıla göre yüzde 50 civarında artarak 10.2 milyar dolar kadar olması. Bu, milli gelir içinde pay olarak yüzde 3 olması nedeniyle riskli görülmeyebilir. Ancak yine de ciddi bir artış sayılmalıdır.
Geçen hafta Merkez Bankası ödemeler dengesi rakamlarını açıkladı. Geçen yılın ilk 3 ayındaki 3.7 milyar dolarlık cari işlemler açığı bu yıl 6.4 milyar olmuş. Yani açık yüzde 73 artmış! Bu durumda bizim yüzde 50'lik artış tahminimiz biraz gerçek - dışı gibi görünüyor. Ama tam öyle değil.
Önce gelirlere bakalım: İhracattaki artış yüzde 29. Hizmet gelirlerindeki artış da yüzde 46. Bu da daha çok turizm ve büyüyen dış ticaretin nakliyesinden kaynaklanıyor. Yaz aylarına girildikçe hizmet gelirlerindeki bu artış daha da büyüyebilir.
Giderlere gelince, sıkıntının asıl kaynağı burası. Yüzde 46'lık bir artış tüm cari işlemler dengesini bozuyor. Çünkü ithalat cari işlemlerdeki en büyük kalem. Hizmet giderlerinde de bir artış gözleniyor; yüzde 36. Ama bu kalem ithalata göre çok küçük.
Analitik sistemdeki ödemeler dengesi tablosunda yatırımların gelir - giderleri cari işlemlerde açıkça görülüyor. Geçen yıl ilk 4 ayda 1.918 milyon dolarlık net yatırım gideri olurken, bu yıl net çıkış 1.880 dolar olmuş. Yani pek bir değişiklik olmamış. Ancak bunun sevindirici bir durumu yok. Mesela, portföy yatırımlarının gideri, 556 milyon dolardan 642 milyon dolara çıkmış. Doğrudan yabancı sermaye geçen yıl ülkeden 45 milyon dolar çıkarırken, bu yıl 229 milyon dolar çıkarmış. Bütün bu veriler şimdilik kaygı yaratıyor.
Kaldı ki, geçen yıl cari işlemlerin finansmanı daha kolaydı. Birincisi, açık daha küçüktü. İkincisi, IMF borçları ertelenmişti. Üçüncüsü, ciddi bir sıcak para girişi vardı. Ve nihayet ters para ikamesi ciddi bir döviz likiditesi yaratıyordu.
Oysa bu yıl cari açık çok daha büyük. İkincisi, artık IMF'den para gelmediği gibi, eğer yeni bir uzlaşma sağlanmazsa, ödeme zamanı artık yaklaşıyor. Nihayet ters para ikamesindeki hız da bir miktar yavaşlamış görünüyor. Üstelik, ABD Merkez Bankası FED faizleri artıracağı için, sıcak para bizim gibi ülkelere bu ara gelmek istemiyor.
Peki ne yapacağız? Pek bir şey yapmamız gerekmiyor. Sıkı mali disiplinle dalgalı kur sistemi sürerse sorun çıkmayacaktır. Kaldı ki, turizm verileri yaz aylarında bu cari açığın düşmesine neden olacaktır. Nihayet temmuz ve ağustos aylarında ithalatta belli bir miktar düşüş gerçekleşebilir.
hgunes@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
