|
 |
|
|
Beklenenden iyilerin bedeli
Geçtiğimiz hafta içinde yayımlanan ekonomiyle ilgili veriler arasında işsizlik ve dış ticaret gelişmeleri oldukça dikkat çekiciydi.
2003 yılının ilk üç ayında ekonomide kaydedilen yüzde 12 büyümeye rağmen işsizlik oranı yüzde 12.3'ten yüzde 12.4'e yükselmiş. Genç nüfusta işsizlik oranıysa yüzde 22'den yüzde 23.7'ye yükselmiş. Bu yıl, geçen yılın aynı dönemine göre istihdam edilenlerin sayısı 342 bin kişi azalmış. Bu veriler "beklenenden daha iyi büyümenin" henüz daha işsizin derdine deva olamadığını gösteriyor. İşsizliğin önemli bir sosyal ve ekonomik problem olarak ağırlığı artıyor.
"Beklenenden daha iyi büyümeye" bağlı olarak ortaya çıkan bir sorunsa, dış ticaret açıklarındaki hızlı artış. 12 aylık dış ticaret açığı mayıs sonunda 28.7 milyar dolara ulaşmış. Bu bir rekor. Bundan önceki en yüksek 12 aylık dış ticaret açığı 27.5 milyar dolarla 2001 yılının ocak ayında kaydedilmiş.
Mayıs ayındaki ihracatın ithalatı karşılama oranının, 2001 yılının ocak ayının üzerinde olması sürdürülebilirlik kaygılarını bir ölçüde azaltıyor. Ancak bu yılın başından beri hem dış ticaret açığındaki artışların hem de ihracatın ithalatı karşılama oranındaki düşüşlerin hızlanması endişe veriyor. Mayıs ayı itibariyle yıllık ithalat 81.2 milyar dolara, ihracat ise 52.5 milyar dolara ulaşmış. İlk beş ayda ihracattaki artış 4.2 milyar dolar olurken, ithalattaki artış 10 milyar dolara ulaşmış.
Haziran ayında gerçekleşen ithalden alınan KDV rakamlarına göre mayıs ayında 7.970 milyon dolar olan ithalatın haziranda 8.9 milyar dolara ulaşabileceği görülüyor. Dış ticaret dengesindeki bozulmanın beklenenin aksine haziran ayında da hız kesmeyeceği anlaşılıyor.
Bu gelişmeye rağmen mayıs ayında 1.5 milyon liranın üstüne çıkan ortalama dolar kuru haziran ayında 1.488 bin liraya geriliyor. Temmuz ayındaysa 1.430 bin lira seviyelerinde geziniyor. FED'in faiz artırımında oldukça temkinli davranacağının anlaşılmasından sonra yabancı sermaye, yükselen piyasa ekonomilerine geri dönmeye başladı. Bu durumda kur, dış açıktaki bozulmaya tepki veremiyor. Mevcut uluslararası konjonktürde dış ticaret dengesindeki bozulmanın önlenmesi büyük ölçüde iç talebi kontrol edecek sıkı maliye politikalarına bağlı. Ancak önümüzdeki dönemde bunun hiç de kolay olmayacağı anlaşılıyor. Çıkarılan bazı yasal düzenlemelerle sene başından bu yana belli kesimlerin maaşlarında yapılan düzeltmeler ve özellikle hükümetin, her şeyin beklenenden daha iyi gerçekleştiğine dair söylemi, fedakarlık döneminin sona erdiği kanısıyla yeni maaş taleplerine yol açmış görünüyor. Bu talepler sadece personel giderleriyle de sınırlı kalmayacaktır. Bu durum, maliye politikasını zorlayacaktır.
IMF'yle ilişkilerin geleceğine dair belirsizliğin sürmesi, çekirdek enflasyondaki katılaşma, ödemeler dengesinin finansmanında vadelerin kısalması, yukarıdaki gelişmelerle birlikte ekonominin yaylarını geriyor.
Böyle bir ortamda içeride veya dışarıda olumsuz bir gelişmeye bağlı olarak artabilecek yatırımcı tedirginliklerine karşı ekonominin kırılganlığı artıyor. Beklenenden iyi gerçekleşen büyüklüklerin yarattığı zafiyetleri görmenin zamanı geldi. Yapılması gereken durumu çok iyi zannedenlere bu kırılganlıkların anlatılması ve bu güne kadar yapılanın aksine ekonomi politikalarının bu kırılganlıkları azaltacak biçimde sıkılaştırılmasına toplumsal kesimlerin ikna edilmesidir.
Üzerinde toplumsal kesimlerin görüş birliği sağlanmış, dış yatırımcıları ikna edebilecek, güçlü bir orta vadeli ekonomik program, muhakkak ki belirsizliği azaltarak sorunları hafifletir. Ancak gelişmeler, kısa vadede iç talebin kontrolünü sağlayacak politikaların daha acil hale gelebileceğini gösteriyor. Orta vadeli program hazırlanmasına harcanan enerjinin bir kısmının bu alana yönlendirilmesi gerekiyor.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
