|
 |
|
|
İthalatı kısmak için 'seçici önlem' çok zor
Bizde ekonomide büyüme başlayınca ithalat da büyür. 2004 yılının ilk 6 ayındaki toplam ithalat harcamamızın yüzde 68'i "ara malı ithalatı". Açık anlatımıyla, yerli üreticinin mal üretmek için kullandığı ithal malları. Yüzde 18'i sermaye malı diye adlandırılan makine ve teçhizat. Yüzde 14'ü tüketim malı.
Bizde tüketim arttığında, tüketim malı ithalatı da artıyor ama, döviz sadece tüketim malı ithalatı için çıkmıyor. Dövizin büyük bölümü iç piyasa ve dış piyasa için mal üreten firmaların ithalatındaki artış nedeniyle "ara malı ithalatı" olarak dışarıya çıkıyor.
Bizde üretilen her türlü malın içinde az veya çok ithal girdi var. Bu nedenle ihracatın artmasıyla içeride satılan otomotiv ürünlerinin, hatta gıda maddelerinin artmasıyla, bu tür malları üretenlerin ithal ettikleri mallar ve bunlara ödenen döviz de artıyor. Döviz fiyatının ucuz olduğu dönemde ithal girdi kullanımı hızlanıyor. Yerli üreticinin kullandığı ithal girdiler dış ticaret istatistiklerinde "ara malı ithalatı" olarak görülüyor.
Bu yazının altında 2004 yılının ocak - haziran döneminde hangi tür ürünlere ne kadar döviz harcadığımızı göreceksiniz.
2004 yılının ilk 6 aylık döneminde (doğrudan) tüketim malı ithalatı için 6.4 milyar dolar döviz harcandı. Geçen yılın aynı döneminde tüketim malları ithalatına harcanan döviz 3.0 milyar dolardı. Bu yılın ilk 6 ayında, geçen yılın aynı dönemine göre ithalat 14.6 milyar dolar arttı. Bu artışın 3.0 milyar dolarlık bölümü tüketim malı ithalatından kaynaklandı. Bu rakamları şunun için veriyorum. Dikkat buyurunuz. İthalattaki büyüme sadece tüketim malı ithalatından kaynaklanmıyor. Tüketim malı ithalatındaki büyümenin artan döviz giderindeki payı yüzde 20 dolayında.
Merkez Bankası tarafından, genel ekonomik görünümün değerlendirilmesi için hazırlanan raporda, (1) İthalattaki büyümenin cari işlemler (döviz) açığını büyüttüğüne işaret ediliyor. (2) Cari açığın (döviz açığının) yüksek oranlarda seyretmesinin ekonominin kırılganlığını artırdığı belirtiliyor. (3) Gelişmelerin alt kalemler itibariyle takip edilmesi ve tüketim malı artışının kontrol altına alınması için "seçici önlemlerin" uygulanması öneriliyor.
Raporda "seçici önlemler" deyiminin neleri içerdiği hakkında açıklık yok. Eğer "tüketim malı artışı" deyimiyle ithalattaki tüketim malı ithalatı hedef alınıyorsa, ithalata sınırlama söz konusu demektir. Eğer bu deyimle içeride "tüketim malı talebini sınırlamak" söz konusu ise, bu daha geniş önlemler dizisini gündeme getirir. Tüketime yeni vergiler koymayı, tüketici kredilerini sınırlamayı gerektirir.
Sadece tüketim malı ithalatını sınırlamakla döviz açığını küçültmek mümkün değildir. Bu yapılmaya kalkılırsa, başarı sağlamak çok zordur. İçeride genel tedbirlerle tüketimi sınırlamak, önce üretimde yavaşlamaya, sonra piyasada durgunluğa, sonuçta ekonomide yavaşlamaya yol açar.
Ekonomi politikalarının hedefi insanları mutlu etmektir. İnsanlar, işi ve aşı olursa mutlu olur. Ekonomi politikalarında başarının ölçüsü, insanların refah seviyesindeki artıştır. İnsanlar gelir sahibi olur ve tüketirse, refah seviyeleri yükselir. Bizdeyse tersine bir gelişme var. Ekonomi politikalarını oluşturan ve uygulayanlar insanlarımızın iş ve aş imkanlarını dondurarak, insanların tüketimini kısarak, ekonomiyi düzeltme çabası içindeler.
| Başlıca ithalat ocak - haziran (milyar dolar) | | 2003 | 2004 | Değişim (%) | | Kazanlar, makineler | 4.306 | 6.387 | 48.3 | | Yakıtlar, yağlar | 5.449 | 6.137 | 12.6 | | (Ham petrol) | (2.284) | (2.768) | (21.2) | | Kara taşıtları ve parçaları | 1.775 | 4.991 | 181.1 | | Elektrikli makineler | 2.383 | 3.934 | 65.1 | | Demir ve çelik | 2.324 | 3.492 | 50.2 | | Plastik | 1.447 | 2.129 | 47.1 | | Metal mamuller | 1.263 | 1.764 | 39.6 | | Kimyasal ürünler | 1.161 | 1.424 | 22.7 | | Eczacılık ürünleri | 960 | 1.300 | 35.5 | | Diğer mallar | 9.769 | 13.875 | 42.0 | | Toplam ithalat | 30.837 | 45.433 | 47.3 | | (Tüketim malları) | (3.067) | (6.404) | (108.8) | |
guras@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
