|
|
|
 |
|
|
En büyük 100 lira başka büyük yok!
Merkez Bankası, TL'den altı sıfır atılması kapsamında tarihinin en büyük 'baskı' yatırımını yapıyor. Tam 25 milyon dolar masrafla 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 YTL'lik yeni banknot basıyor. 1 ve 5 liranın basımı bitmiş durumda. 10 ve 20 liranınki devam ediyor. Eylülde 100 liranın basımı yapılacak. YTL'de en büyük kupür 100 YTL olarak belirlendi. 5 Aralık 1927 tarihindeki ilk emisyonda dahi en büyük kupür 1000 TL'ydi. Yaklaşık 65 dolar değerindeki 100 YTL'nin nakit işlemlerde yeterli kolaylığı sağlayacağı belirtiliyor
SERKAN ARMAN
Araştırmalara göre kentsel nüfusun yüzde 50'si farkında değil ama dünyanın en büyük kupürlü parasına sahip ülke olan Türkiye, TL'den altı sıfır atmaya hazırlanıyor. 1 Ocak 2005'ten itibaren 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 YTL'lik banknotlar hayatımıza girecek. İlk kez 5 Aralık 1927'de tedavüle sokulan 1 liralık banknot dolaşımda olacak. Türkiye uzunca bir aradan sonra tekrar yeni madeni paralar; 1, 5, 10, 25, 50 Yeni Kuruş ve 1 Yeni Lira ile alışveriş yapacak.
YTL'nin fiziki görünüşüyle ilgili hiçbir ipucu şimdilik verilmiyor. Merkez Bankası, tanıtımı için Bersay İletişim Danışmanlığı ile anlaştı. Kampanya eylülde başlayacak. YTL'ler ancak kasım ayı civarında görülebilecek. Şimdilik bilinenler kolay tanınması ve karışıklığa neden olunmaması için aynı satın alma gücüne sahip kupürlerin hem TL hem de YTL'de benzer renk ve tasarımda üretileceği. Kabartma baskı tekniği güçlendirilecek, birbirini takip eden kupürlerin kontrast renklerde basımına devam edilecek ve bazı kupürlerde boyut farklılığı yaratılacak.
Merkez Bankası yetkililerinin verdiği bilgiye göre 1 ve 5 liranın basımı bitmiş durumda. 10 ve 20 liranın basımı devam ediyor. Eylülde 100 liranın basım ve dağıtımı yapılacak. Toplam 20 - 25 milyon dolarlık basım ve dağıtım masrafı yapılacak. Şu anda yedek depo dahil iki milyar adet civarında banknot var. YTL'ye geçilince emisyon miktarı 530 milyon adetle yapılabilecek. 1 Ocak 2005'ten itibaren TL ve YTL olmak üzere toplam 21 kâğıt ve madeni para tedavülde olacak. Mevcut madeni para adedinin ise 5 misline çıkması planlanıyor.
Yeni Kuruş'un gelişiyle birlikte madeni para kullanımı ve kredi kartı kullanım alışkanlığının artması bekleniyor. Merkez Bankası, halen yüzde 1.1 olan Madeni Para / Emisyon oranının, operasyondan sonra Avrupa ülkeleri (euro öncesi) ortalaması olan yüzde 5.2 düzeyine yükselmesini bekliyor. 1 Yeni Türk Lirası hem madeni hem de banknot olarak tedavüle çıkarılıyor. İleride 1 YTL'lik banknotların tamamı madeni paraya dönüştürülecek.
TL geri dönecek
TL'den sıfır atma operasyonunun birinci aşamasında, TL ve YTL banknotlar 1 yıl birlikte tedavülde bulunacak. Merkez Bankası, bankaları süratle besleyerek, TL'yi piyasadan çekmeye çalışacak. Bir yılın ardından TL banknotlar dolaşımdan kaldırılacak. Halen tedavülde olan banknotlar 1 Ocak 2006'dan itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi boyunca Merkez Bankası ve Ziraat Bankası şubelerinde değiştirilecek.
YTL'ye geçilmesinden birkaç yıl sonra ise YTL'den 'Yeni' ifadesi kaldırılarak TL'ye geri dönülülecek. Parasından sıfır atan Brezilya, Bulgaristan, İsrail ve Yunanistan'ın da aralarında bulunduğu birçok ülkede operasyonlar da benzer şekilde yürütülmüştü.
100 YTL'den büyüğü yok
YTL'de en büyük kupür 100 YTL olarak belirlendi. 5 Aralık 1927 tarihindeki ilk emisyonda dahi en büyük kupürun 1000 TL olduğu düşünüldüğünde Merkez Bankası böylelikle bir ilke imza atıyor. Yaklaşık 65 dolar değerindeki 100 YTL'nin nakit işlemlerde yeterli kolaylığı sağlayacağı belirtiliyor.
Büyük kupür basmayarak sahtecilik ve kara para aklamanın da önüne geçileceğini belirten Merkez Bankası, diğer nedenler arasında "Euro bölgesi standartlarındaki ekonomik istikrar ortamında 100 YTL'nin alım gücü ancak 2059 yılında bugünkü 20 milyon TL'nin alım gücüne düşecek ve 2006 yılından sonra enflasyonun yüzde 5 oranında seyretmesi durumunda ise uzun dönemde 200 YTL'ye ihtiyaç duyulmayacak olması"nı sayıyor.
TL'den altı sıfır atılması operasyonu, Türkiye'nin Avrupa Birliği hedefleri ile de uyumlu bir gelişme olarak değerlendiriyor. Birliğin yeni üyeleri gibi, Türkiye de üyeliği sözkonusu olduğunda para reformu yapmak zorunda kalmayacak.
'Yuvarlama enflasyonu etkilemez'
Sıfır atma operasyonunun döviz kurları veya faizlerin genel düzeyi üzerinde, bekleyişleri olumlu etkilemesi bekleniyor. Merkez Bankası yetkilileri YTL ile birlikte fiyatlarda yuvarlama olacağı ve bunun enflasyonu artıracağı iddialarına katılmıyor. Şu anda fiyatların 50 bin liraya yuvarlanmış olduğunu çünkü 50 bin liranın altında madeni para olmadığını belirtiyorlar. Merkez Bankası, 'küsuratın tama yuvarlanma olasılığı nedeniyle parasal yanılsamanın da etkisiyle ortaya çıkabilecek fiyat artışının değerlendirilmesi' olarak sıralanan olası etkiler şu şekilde değerlendiriliyor:
"Euroya geçişte 12 farklı dönüşüm kurunun kullanılması ve günlük hayatta daha sık tüketilen mal ve hizmet fiyatlarında artış olması, yuvarlama etkisini ön plana çıkardı. Avrupa İstatistik Kurumu'na göre; euroya geçişin fiyat artışlarına etkisi 2002 yılının ilk 6 ayında, ülkeden ülkeye yüzde 0 ile yüzde 0.16 arasında değişmekte olup, yüzde 0.2'yi geçmemiştir. TL'den sıfır atma operasyonu ile ortaya çıkabilecek fiyat artışlarının süreklilik arz etmesi beklenmemektedir. Sadece yuvarlama etkisinin, zaten varolan yuvarlama etkisi yüzünden daha az hissedilebileceği, enflasyonist etkiden ziyade, tek haneli rakamlara indirilmesindeki kararlılığın ön plana çıkacağı düşünülmektedir."
| Dünyanın en büyük banknot kupürü Türkiye'de | | Ülke | Kupür | | Endonezya | 100.000 | | Kamboçya | 100.000 | | Lübnan | 100.000 | | Mozambik | 100.000 | | Paraguay | 100.000 | | Vietnam | 100.000 | | Romanya | 1.000.000 | | Türkiye | 20.000.000 | |
| 31 Aralık 2003 itibariyle piyasadaki paraların dağılımı | | Kupür | Adet | Yüzde | | 20 milyon | 427.479.572 | 34.2 | | 10 milyon | 130.239.508 | 10.4 | | 5 milyon | 97.107.002 | 7.8 | | 1 milyon | 244.274.021 | 19.6 | | 500 bin | 145.749.685 | 11.7 | | 250 bin | 54.452.878 | 4.4 | | Diğer | 148.990.628 | 11.9 | | Toplam | 1.248.293.267 | 100 | |
2 milyar eski banknotun yerini 530 milyon yeni banknot alacak
Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Şükrü Binay, "Dünyada en fazla sıfırı olan para TL. Bir sürü teknik sorun yaratıyor. Enflasyonu düşürdükten sonra bol sıfırlı paralar geçmiş enflasyonu sürekli hatırlatıyor. Psikolojik etkisi var. TL'den sıfır atılmasının tam zamanı" diyor. Gelecek yılki enflasyon hedefinin yüzde 8 olarak belirlenmesiyle çok önemli bir aşamanın geçilmiş olacağını ifade eden Binay şunları söylüyor:
21 kâğıt ve madeni para olacak
"Yüzde 12 hedefinden bir sapma yok. Merkez Bankası'nın resmi açıklaması da bu yönde. Daha fazla beklemenin anlamı yoktu. Sıfır atacağız diye 50 milyon ve 100 milyonluk çıkartmadık. Bekledik. 20 milyonlukla işi halletmeye kalktığınızda ise çok büyük bir banknot hacmine ulaşılıyor. Yedek depo dahil iki milyar adet civarında banknot var. YTL'ye geçtiğimizde aynı miktarda emisyonu 530 milyon adetle yapabileceğiz. Dörtte birine indirebiliyoruz çünkü. 50'lik ve 100'lük YTL çıkartıyoruz. 50 kuruş ve 1 lirayı Hazine'ye devrediyoruz."
1 Ocak 2005'ten itibaren TL ve YTL olmak üzere toplam 21 kâğıt ve madeni paranın tedavülde olmasının karışıklık yaratıp yaratmayacağı konusuna değinen Binay, "Başka çaresi var mı? Burada önemli olan eski parayı çekip yerine yeni parayı verebilme hızı. Türkiye'de para hareketlerinin önemli kısmı banka veznelerinden oluyor. Bankaları süratle besleyebilirsek, aynı süratle TL'yi çeker, karışıklığı azaltırız" diyor.
Yüksek enflasyon nedeniyle Türkiye'de madeni paraların banknota oranının dünyadaki en düşük oranlardan biri olduğunu kaydeden Binay, düşük enflasyon ortamına geçildiğinde ve fiyat istikrarı sağlandığında madeni para hacminde çok önemli bir artış beklediğini belirtiyor.
Madeni para sayısı beşe katlanacak
Mevcut madeni para adedinin 5 misline çıkacağını düşündüklerinin altını çizen Binay, madeni para ile ilgili en önemli noktalardan birinin 1 kuruşun tedavüle çıkması olacağını kaydediyor. Binay, "Şu anda en küçük madeni para 50 bin lira ya da 5 kuruş. Artık fiyatlar 1 kuruşla ifade edilebilecek, çünkü 1 kuruş mevcut olacak. Bir önemli nokta da 50 kuruş ve 1 liranın madeniye dönüşmesi. Bu da Hazine'ye önemli bir 'senyoraj' geliri sağlayacak. Çünkü 500 bin lira ve 1 milyonu Merkez Bankası basıyordu. Zaman içinde 1 lira tamamen madeniye dönüşecek" diyor.
'Fiyatlar zaten yuvarlanmış'
Paradan sıfır atmanın enflasyon üzerinde olumlu ya da olumsuz bir etkisi olmasını beklemediğini ifade eden Binay, fiyatlarda yuvarlama olacağı ve bunun enflasyonu artıracağı iddialarına şu yanıtı veriyor:
"Zaten şu anda fiyatlar 50 bin liraya yuvarlanmış. Çünkü 50 bin liranın altında madeni para yok. 6 sıfır operasyonuyla birlikte 1 kuruş çıkacağı için fiyatları 1 kuruşun katları olarak ifade etmek mümkün. İkincisi yuvarlamanın en yoğun görüldüğü sektör, hizmetler sektörüdür. Ama Türkiye o kadar uzun süre, o kadar yüksek oranlı enflasyonla karşı karşıya kalmış ki, zaten hizmetler sektörü her şeyi yuvarlamış. Ya 250 binin, ya 500 binin ya da 1 milyonun katlarıyla. Yuvarlanacak birşey kalmamış zaten. Keşke yuvarlasak da sivri taraflarımız yok olsa."
YTL'nin basımı için 20 - 25 milyon dolar harcanacak
Eylülün 9'u gibi YTL'nin fiziki görünümüyle ilgili bilgileri vermeyi düşündüklerini belirten Binay, şunları söylüyor:
"1 ve 5 liranın basımı ve dağıtımı bitti. 10 lira ve 20 liranın basımı devam ediyor, bir hafta sonra bitirip teslimata başlıyoruz. Ağustosun ikinci yarısından sonra 50 lirayı basacağız. Eylülde de 100 lirayı basıp teslim etmeye başlıyoruz. Bu yılki programımızda 470 milyon adet TL, 530 milyon adet de YTL var. Değeri 13 katrilyona yakın. Kâğıt 12 katrilyon ve madeni 570 trilyon kadar. Banknot maliyetleri paradan paraya değişiyor. Kupür büyüdükçe kullanılan emniyet unsuru sayısı artıyor. Dolayısıyla 100 lira ile 1 liranın emniyet unsurları açısından basım maliyetleri farklı. Ortalama olarak bir banknotun maliyeti 4.5 - 5 sente geliyor. Toplam masraf ise 20 - 25 milyon dolar arası."
'Bozuk para alışkanlığı yok, karta talep artar'
Altı kez sıfır atarak bu konuda oldukça büyük bir tecrübe sahibi olan Brezilya'daki meslektaşlarıyla konuyu değerlendirdiklerini belirten, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) Başkanı Sertaç Özinal, TL'den altı sıfır atılmasıyla tedavülü artacak madeni paranın kart kullanımını artıracağını söylüyor. Özinal, "Ülkemizde bozuk para alışkanlığı oluşmadığından, banka kartı ve kredi kartı kullanımı olumlu etkilenecek. Cüzdanlarımızda bozuk para taşıma alışkanlığını edinmemiz zor gelebilir. Cüzdanlarda bozuk para taşımak yerine banka ya da kredi kartlarını kullanarak alışveriş yapmanın ağırlıklı eğilim olacağını öngörüyoruz" diyor.
Kuruş kafaları karıştırdı
Uzunca bir süredir kullanmayan 'kuruş' kavramının yeniden gündeme gelmesiyle daha önce çok farkedilmeyen ayrıntıları göz önüne almak zorunda kaldıklarını kaydeden Özinal, "Rakamların kuruş kısmını virgülle ayırdığımızı biraz unutmuş olduğumuzu farkettik. Sistemimizde rakamlar ifade edilirken ondalık ayraç olarak virgül kullanmamız gerekiyor. Örneğin '50 YTL, 45 Ykr' değerini '50,45' şeklinde yazmalıyız, '50.45' şeklinde değil" diyor.
Provalar 1 Ekim'de
Özinal BKM'nin YTL'ye geçişteki rolü hakkında şunları söylüyor:
"BKM ve ilgili üye sistemlerinde, TL'den YTL'ye geçiş bir anda yapılacak ve geçişten sonraki tüm işlemlerde yurtiçi para birimi olarak YTL kullanılacak. BKM ve üyelerinin YTL ile ilgili yapmış oldukları düzenlemeleri senkronize bir şekilde uygulamaya alabilmeleri için online çalışan BKM Otorizasyon Sistemi 31.12.2004 saat 23:58 ile 01.01.2005 saat 00:03 arasında 5 dakika hizmete kapatılacak. Provisyon prova ve testleri kapsamında, BKM sistemleri ile bağlantılı çalışan üye sistemlerinin YTL konulu test ve sertifikasyonu 1 Ekim - 30 Kasım 2004 tarihleri arasında gerçekleştirilecek."
| Şimdiye kadar 49 ülke parasından sıfır attı | | Ülke adı (Kaç kez sıfır atıldığı) | Tarih | Atılan sıfır sayısı | | Afganistan (1) | 2002 | 3 | | Almanya (2) | 1923 | 12 | | 1948 | 1 | | Angola (2) | 1995 | 3 | | 1999 | 6 | | Arjantin (4) | 1970 | 2 | | 1983 | 4 | | 1985 | 3 | | 1992 | 4 | | Arnavutluk (1) | 1965 | 1 | | Azerbaycan (1) | 1992 | 1 | | Bahreyn (1) | 1965 | 1 | | Beyaz Rusya (2) | 1992 | 1 | | 2000 | 3 | | Bolivya (2) | 1963 | 3 | | 1987 | 6 | | Brezilya (6) | 1967 | 3 | | 1970 | 3 | | 1986 | 3 | | 1989 | 3 | | 1990 | - | | 1993 | 3 | | 1994 | 3 | | Bulgaristan (2) | 1962 | 1 | | 1999 | 3 | | Çin (1) | 1955 | 4 | | Kongo (3) | 1967 | 3 | | 1993 | 6 | | 1998 | 5 | | Estonya (1) | 1992 | 1 | | Fas (1) | 1959 | 2 | | Finlandiya (1) | 1963 | 2 | | Fransa (1) | 1960 | 2 | | Gine (1) | 1960 | | | 1971 | 1 | | 1985 | | | Gürcistan (1) | 1995 | 6 | | Hırvatistan (1) | 1994 | 3 | | İsrail (4) | 1948 | 3 | | 1960 | 2 | | 1980 | 1 | | 1985 | 3 | | İzlanda (1) | 1981 | 2 | | Kırgızistan (1) | 1993 | 2 | | K. Kore (1) | 1959 | 2 | | G. Kore (1) | 1962 | 1 | | Laos (2) | 1976 | 1 | | 1979 | 2 | | Letonya (1) | 1993 | 2 | | Litvanya (1) | 1993 | 2 | | Macaristan (1) | 1946 | 5 | | Makedonya (1) | 1993 | 2 | | Meksika (1) | 1993 | 3 | | 1996 | | | Moldovya (1) | 1993 | 3 | | Nikaragua (1) | 1988 | 3 | | Özbekistan (1) | 1994 | 3 | | Paraguay (1) | 1943 | 2 | | Peru (2) | 1985 | 3 | | 1991 | 6 | | Polonya (1) | 1995 | 4 | | Romanya (1) | 1947 | 4 | | Rusya (3) | 1947 | 1 | | 1961 | 1 | | 1998 | 3 | | Yugoslavya (6) | 1966 | 2 | | 1990 | 4 | | 1992 | 1 | | 1993 | 6 | | 1993 | 9 | | 1994 | 6 | | Sudan (1) | 1992 | 1 | | Şili (2) | 1960 | 3 | | 1975 | 3 | | Tayvan (1) | 1949 | 4 | | Tunus (1) | 1958 | 3 | | Uganda (1) | 1987 | 2 | | Ukrayna (1) | 1996 | 5 | | Uruguay (2) | 1975 | 3 | | 1993 | 3 | | Vietnam (3) | 1959 | 3 | | 1975 | 2 | | 1985 | 1 | | Yunanistan (1) | 1954 | 3 | |
Dünyadan sıfır atma öyküleri
Dünyada 49 ülke parasından sıfır attı. Bugüne dek bir kerede atılan sıfır sayısında rekor Almanya'da. Almanya 1923'te parasından 12 sıfır attı. Sırbistan - Karadağ (Yugoslavya) da Ekim 1993'te 9 sıfır atarak yakın tarihin rekoruna imza attı. Brezilya ve Yugoslavya da altı kez sıfır atarak başka bir rekorun sahibi oldular. Hiperenflasyonla başı belada olan Latin Amerika ülkeleri, milli paralarını bastığı anda enflasyonu kontrol edemeyen Doğu Bloku ülkeleri sıfır atan iki önemli grubu oluşturuyor. Bir de Türkiye'nin gerçekleştirmeyi planladığı gibi enflasyonu düşürüp teknik nedenlerle sıfır atan ülkeler var.
Olağanüstü şartların yaşandığı zamanlar dışında ülkeler genel olarak üç temel nedenle paralarından sıfır atıyor. Sıfır atma, genellikle bir istikrar programıyla birlikte yapılıyor. Örneğin İsrail'de istikrar programına başlandıktan kısa bir süre sonra yapıldı. Polonya ve Bulgaristan program enflasyonu olumlu etkiledikten sonra para reformunu hayata geçirdi. Arjantin ve Brezilya gibi ülkelerde programlar başarısızlığa uğrayınca paradan tekrar sıfır atmak yoluna gidildi. Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Şükrü Binay, paradan sıfır atmanın nedenleri konusunda şunları söylüyor:
Türkiye'nin nedeni teknik
"Sıfır atmanın nedenlerinden biri siyasi değişiklik. Doğu Bloku'ndaki çözülmeden sonra ekonomi yerine oturana kadar çok hızlı bir enflasyon oldu. Milli parayı ve siyasi bağımsızlıklarını öne çıkarmak için sıfır attılar. İkinci olarak uygulanan heterodoks istikrar programları var. Özellikle Latin Amerika ve İsrail'de dönem dönem uygulandı. Anlamı ücretlerin ve fiyatların program açıklandığı andan itibaren donması. Bunun ciddi bir psikolojik anlamı var. Teknik nedenlerden çok, heterodoks istikrar programı uygulayan ülkelerde, psikolojik nedenler öne çıkıyor. Türkiye gibi yüksek enflasyonun uzun süre yer aldığı, tedrici bir şekilde enflasyonun aşağı çekildiği ülkelerde paradan sıfır atma tamamen teknik bir neden haline geliyor."
'Dondurma 1 milyon olmamalı'
1967'den bu yana ekonomik programlar kapsamında parasından 6 kez sıfır atan Brezilya, 1994'te uygulamaya koyduğu istikrar programıyla başarıyı yakaladı. Rio de Janeiro - Ticaret Odası Başkanı ve Türkiye Cumhuriyeti Fahri Konsolosu Joel Korn, "Bu kadar çok reformdan geçmemizin nedeni Brezilya hükümetlerinin enflasyonu sürdürülebilir bir biçimde kontrol altına alamamasıydı. 1994'teki reform halk tarafından başlangıçta şüpheyle karşılandı ancak bu sefer Brezilya çok başarılı oldu. Son 10 yıldır çok düşük enflasyonla yaşıyoruz" diyor.
Enflasyonun kontrol altına alınmasından sonra yabancı yatırımlar konusunda çok şaşırtıcı gelişmeler yaşandığını belirten Korn şunları söylüyor:
"1990'ların ortasına kadar Brezilya ortalama 1 milyar dolar, maksimum olarak da 2 milyar dolar doğrudan yabancı yatırım çekebiliyordu. 1996'dan itibaren yatırımlar inanılmaz arttı. 2000 yılında 30 milyar dolar yatırım geldi. Brezilya halkı enflasyon günlerine dönmeyi artık reddediyor. Yüksek enflasyonun en kötü vergi olduğunu anladılar. Yalnız önemli olan reformdan sonraki gün. Türkiye'nin pozisyonu ve potansiyeli çok iyi. Sıfır atma kararını destekliyorum. Bir ülkede dondurmanın fiyatı 1 milyon olmamalı. Sıfır atmak TL'ye verdiğiniz değeri artıracak. Para parlamalı, milyonlara dökülmemeli. Merak etmeyin; Türkiye'deki Brezilyalı futbolcular da paralarını YTL olarak aldıklarında hayal kırıklığı yaşamayacak. Onlar bunun değerini iyi bilir" diyor.
'Madeni para kullanmazdık'
Bulgar Merkez Bankası Emisyon Bölümü Başkan Yardımcısı Tsvetan Manchev, "Makroekonomik istikrar ve reform süreci konusundaki siyasi uzlaşma parasal operasyonların başarısı için hayati önem taşır. Bizde enflasyonun düşürülmesi, makroekonomik parametreler ve istikrar 1999'da gerçekleştirilen sıfır atma operasyonunu mümkün kıldı" diyor.
Operasyonun ekonomik reforma ekstra güç ve güven kattığını belirten Manchev, 1990'dan 1997 yılı ortalarına kadar geçen sürenin ülkesinde yüksek enflasyon oranları ve tedavülde gitgide artan banknot sayısıyla hatırlandığını belirtiyor.
Manchev, 1999'daki sıfır atma operasyonu öncesi tedavülde 17 tip banknot dolaştığını ve 900 milyon adet banknot olduğunu belirterek, "2004 yılı itibariyle bu rakam 200 milyon civarında. Bir yıl içinde eski paraların yüzde 90'ını toplamayı başardık. Eskiden madeni para kullanılmaz gibiydi. Şu anda toplam tedavülün yüzde 1.6'sını oluşturuyor. Tedavüldeki para sayısını azaltmak sahte parayla mücadeleyi de güçlendirdi" diyor.
Romanya euro için sıfır atıyor
Romanya Merkez Bankası'ndan, Banka Operasyonları Başkanı Ion Nitu, Romanya'nın dört sıfır atma operasyonu için hazırlandığını belirterek, "Bu bir ihtiyaç haline gelmişti. Çok sayıda sıfırla işlemleri yürütme güçlüğünün yanı sıra yakın gelecekte euroya geçilebileceğini de dikkate alarak, bu karar alındı. Yeni kupürler euroyla yakın rakamlarda olacağından, geçişin kolay olacağını düşünüyoruz" diyor.
Nitu'nun verdiği bilgiye göre dört sıfır atılması sonrasında Romanya'da en büyük banknot, yaklaşık 100 euro değerindeki 500 Lei olacak.
Romanya Merkez Bankası, yeni paraların tanıtımı için bilgilendirme kampanyalarını diğer devlet kurumlarıyla birlikte yürütüyor. Nitu, "Değişimin çok faydalı olacağını düşünüyoruz. 1 Temmuz 2005'ten başlayarak eski paraları değiştirmeye başlayacağız" diyor.
Peso'yu korumak için 'hülle' yaptılar
Meksika, dört aşamalı bir operasyon yaparak Yeni Peso'dan, yeni bir dizaynda eski Peso'ya dönüşü sağladı. Yani bir çeşit 'hülle' uyguladı. Merkez Bankası'ndan adının açıklamasını istemeyen üst düzey bir yetkili operasyonun ana hatlarını Milliyet Business'e şöyle anlattı: "Yeni bir para birimiyle tanışmamız Ocak 1993'te oldu. 3 sıfır attık. İlk kademede 'Yeni Peso' sunuldu. İkinci kademede farklı bir dizaynda 'Yeni Peso'lar piyasaya sürüldü. Bir sonraki kademede ise 'Peso'ya geri dönüldü."
Değişimi gerçekleştirirken döviz işlemlerinin kolaylaşması, büyük miktarlarda paranın yarattığı karmaşanın giderilmesi ve aritmetik işlemlerin basite indirgenebilmesini amaçladıklarını söyleyen yetkili, "Meksika'da parasal değişimde esasında fazla bir problemle karşılaşılmadı. Çünkü konuyu halka izah edebilmek için çok çaba sarfedildi. Özel sektörle ve halka konuyu anlatmak için özel ve ilgi çekici kampanyalar düzenledik" diye konuştu.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
