|
|
|
 |
|
|
"Onlardan korkmamıza gerek yok"
Türkiye sularında yaşayan köpekbalıkları saldırgan değil. Biyolog Nesem Demiray: "Dünyada bulunan 350 köpekbalığı türünden sadece 5 tanesi istemli olarak saldırıyor, onlar da Türkiye denizlerinde yok"
GÖKÇE ACAR
Her şey Steven Speilberg'in "Jaws" adlı ünlü filmiyle başladı. Kocaman ağzı, sivri dişleriyle önüne çıkan herkesi yiyen o tekne boyundaki köpekbalığı en korkulu rüyamız oldu. Dün gösterime giren "Açık Deniz" adlı filmde de köpekbalıkları okyanusun ortasında kalan iki insanın çevresini sarıyor ve bize şu soruları hatırlatıyor: "Onlar gerçekten de bu kadar saldırgan mı?", "Bizim denizlerimizde de tehlikeli köpekbalıkları var mı?", "Bir gün karşımıza çıkarsa ne yapmalıyız?" Biyolog Nesem Demiray ve Prof. Dr. Bayram Öztürk sorularımızı cevapladı.
"Köpekbalığını görünce sırtınızı bir kayaya verin"
Nesem Demiray (Biyolog / Başkent Dalış ve İlkyardım Merkezi'nde 2 Yıldız Eğitmen Dalıcı / SCSPF-Sualtı Federasyonu Bilim İnceleme Kurulu Üyesi)
Denizlerimizde köpekbalığı var mı?
Evet, Genellikle 150-200 metre derinlikte yaşıyorlar. Ama bazı camgöz türleri nisan ile eylül ayları arasında çiftleşmek ya da yavrulamak için sığ sulara geliyor.
En çok nerelerde kıyıya yaklaşıyorlar?
Marmara Denizi, Dalyan ve Boncuk Koyu, Marmaris-İçmeler yavrulamaya ve çiftleşmeye en çok geldikleri yerler. Yalnız köpekbalıklarıyla ilgili net bilgiler vermek zor çünkü bu konuda geniş çalışmalar yok Türkiye'de.
Sığ sulara geldiklerinde, onları hangi derinliklerde görebiliriz?
Biz mesela köpekbalığı dalışına gitmiştik Boncuk'a... Üç metre derinlikte gördük onları. Camgöz'dü ve 2-2,5 metre boyları vardı.
Tehlikeli değil mi onlara bu kadar yaklaşmak peki?
Genel olarak köpekbalığı yavrulama, yumurtlama ya da çiftleşme döneminde vücut hareketlerini ve beslenmesini en aza indiriyor.
O dalışta onlarla beraber yüzdüm hatta sevdim bile. Hareketleri son derece yavaştı.
Hiç Türkiye sularında gerçekleşmiş bir köpekbalığı saldırısı var mı?
Akdeniz'de 100 yıl içinde sadece 18 saldırının kaydı var, 1960'lı yıllardan sonra ise böyle bir vaka görülmemiş. Türkiye sularında kesinlikle korkulmaması gerek.
Genel olarak köpekbalıkları tehlikeli hayvanlar mı?
Dünyada 350 tür var, yalnızca 10 tanesi saldırgan, bunların beş tanesi de istemli olarak saldırıyor. Köpekbalıkları tahrik olmadığı sürece genelde kaçmayı tercih eden hayvanlar.
En tehlikeli tür hangisi?
Büyük beyaz olarak bilinen tür. Ama yaklaşık 150-200 metre derinlikte yaşıyor. Kıyıya gelme durumu kesinlikle yok. Sadece bir kere görülmüş Türkiye'de, o da 1960'lı yıllarda.
Dünyada en çok hangi bölgelerde köpekbalığı saldırısı oluyor?
Güney Amerika'da. Saldırılar o kadar çok ki, her sahilde fazla açılmayın gibi uyarılar var.
Neden saldırıyorlar?
Bir yiyecek gördüğü için ya da kendini korumak için saldırır. En çok sörf yapanlara saldırılar oluyor. Çünkü köpekbalığı sörfü aşağıdan bakınca fok zanneder.
Köpekbalığı görünce alabileceğimiz önlemler var mı?
Evet, bu konuda çeşitli tavsiyeler var: Köpekbalığını görünce bir kayaya sırtınızı verin Hayvanın üst burnunda omurgası devam eder,onu kıvırma şansı yoktur. Sırtınızı kayaya verirseniz saldırı açısı zorlaşır. Köpekbalığı dalışı yapanlar hayvanı ürkütmek için suya elektrik veriyor. Kuvvetli ses çıkarılabilir. Hareket etmemek, yavaş yavaş uzaklaşmak onun ilgisini çok çekmemek için bir yöntem. Bunun dışında sarı gibi parlak renklerden korkuyorlar. Ama her köpekbalığı için geçerli değil. Renk bazılarının da ilgisini çekebilir
"Denizlerimizde 14 aileden 34 köpekbalığı türü var"
Prof. Dr. Bayram Öztürk (İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi / Türk Deniz Araştırmaları Vakfı Başkanı)
Türk sularında yaşayan köpekbalıkları var mı?
Evet ama Akdeniz'e göçmen gelen balıklar bunlar, besini takip ederek bu kıyılara geliyorlar. Bir de Marmaris'in Boncuk Koyu'nda yaşayan kumköpekbalığı gibi göçmen olmayanlar da var. TÜBİTAK'ın Türkiye'deki balıklarla ilgili hazırladığı kitaba göre denizlerimizde 14 aileden 34 köpekbalığı türü var, buna vatoz türleri dahil.
Türkiye'de bu balıklarla ilgili özel çalışmalar var mı?
Gelecek sene uluslararası bir toplantı yapılacak. Konular arasında Türkiye'deki köpekbalıklarının korunması ve avlanması gibi başlıklar da var.
Neden korunmaları gerekiyor?
Akdeniz'deki köpek balıkları ihraç edilmek üzere fazla sayıda avlanıyor. Özellikle kum ve sapan köpekbalıkları sayıca hassas noktada olan iki tür. En çok Kore'de olmak üzere Çin lokantalarında, köpekbalığının sırt yüzgecinden çorba yapılıyor. İstanbul'daki Çin lokantalarında da bulabilirsiniz. Yüzgecinin yanı sıra eti de yeniyor. Kıkırdaklı bir balık olduğundan eti çabuk bozuluyor, o yüzden taze tüketilmeli. Ben tattım, tadı çok güzel.
Türkiye'deki köpekbalıkları
Türkiye denizlerinde yaşayan köpekbalığı türlerinden bazılarını Nesem Demiray anlatıyor...
Mavi köpekbalığı (Pamuk köpekbalığı): Boyu 5-6 metre. İnsan etini tadanlar daha da tehlikelidir. Kan kokusu almadıkça saldırmazlar. Erkek ve dişilik organlarının kızartılıp yendiği bilinir.
Camgöz: Türkiye'de en çok bulunan köpekbalığı türüdür.
Dikburun: Boyu dört metreyi bulabilir Seyrek görülürler. 150 metreden daha sığ derinlikte yaşamaz.
Büyük beyaz: 12 metreye kadar boyu olabilir. En tehlikeli köpekbalıklarından biridir. Açık denizlerde yaşar. Türkiye sularında bir kez görülmüştür.
Sapan: Boyu üç metreye varabilir. Güneşli havalarda su üstünde hareketsiz durmaktan hoşlanır.
Çekiçbalığı: Derinlerde yaşar. Boyu dört metreye ulaşabilir.
Gri köpekbalığı: Büyük dişlere sahiptir. Avını üst çeneleriyle tutar, alt çeneleriyle keser.
Kedibalığı: Çamurlu tabanda, 100 metre derinde yaşar. Derisi sert olduğu için marangozlar zımpara olarak kullanılır.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
