|
 |
|
|
Tütün zamanı
Görüş / Engin Önen
Araba kullanırken ağırlıklı olarak TRT FM'i dinlerim. Bir süredir şarkı istek programlarında dikkatimi çeken bir şey var. "Bu şarkıyı şu anda tarlada tütün kıranlara, şu anda tütün dizen herkese" Muğla'dan, Manisa'dan veya Akhisar'dan bu şekilde istekte bulunanların sayısı hiç de az değil. Yüzlerini hiç görmediğim ama tanıdık insanlar. Bildik yaşamlar.
Çocukluğum ve gençliğim, geçimini tütüncülükle sağlayan bir köyde geçti. Önce güzelim bağlar söküldü. Sonra tütün tarlaları hayatın merkezi haline geldi. Uzun yıllar yaz aylarında, odamı tütün balyaları ile paylaştım. Tütün kokusu evlerimizin her köşesine sinerdi. Bazı denemelerim oldu ama tiryakisi olmadım tütünün.
Tütün Zamanı, Zeliş ve Ay Büyürken Uyuyamam, okuduğum ilk öyküler, romanlar. Necati Cumalı'nın, tütüncüleri, bizim oraları anlattığı kitaplar.
Sosyalist düşünceyle tanıştığım ilk yıllar, emekçi denilince aklımıza tütüncülerin geldiği bir dönem. Ve yaşadığım yer böyle bir bölgeydi. "Kahrolsun Amerika", "Kahrolsun Faşizm" ve ardından "Tütünde Sömürüye Son" sloganlarının atıldığı mitingler, duvar yazıları.
* * *
Tütüncülük çileli bir iştir. Dikme işi, en eziyetli aşamasıdır. Eskiden tütün dikme makinesi yoktu. Dekarlarca tarlalara sıra sıra karık açılıp, fidanlar tek tek dikilirdi. Temmuz - ağustos tütün kırma zamanıdır. Sabah gün doğmadan çok önce düşülür yollara. Güneş çıkıp, sıcak bastırınca yapraklar diriliğini kaybeder ve kırılamaz hale gelir. Her sabah erkenden kalkmanın acısı, evde veya çardakta tütün dizerken çıkardı. Uyuklamak tütün dizme sırasında sıkça karşılaşılan bir davranıştı.
Tütüncüyü mavi küf ve pasra gibi hastalıklar korkuturdu. Bir de tavşan dadanmışsa fena. Bir sürü tütünü gövdesinden kesip işe yaramaz hale getirirdi. Onun için bazı geceler el feneri ve av tüfeği ile tütün tarlaları gezilirdi. Bazen de tarlada kalınırdı tavşan beklemek için. En keyifli delikanlılık sohbetleri böyle gecelerde olurdu. Tütün tarlasının ortasında uyumak farklı bir şeydir. Yıldızları seyrederek uyuyakalırsınız, bir yandan üzerinize çiğ yağar.
* * *
Tütüncünün kader anı ve en gergin olduğu an, baş fiyat açıklanma aşamasıydı. Ailenin neredeyse bir yıllık emeği, düğün hazırlıkları, sünnet, çocukların okul harcamaları, ödenecek borçlar hep bu ana endeksliydi.
Tütün piyasasının açıldığı ve her bir üreticinin ürünü için fiyatın açıklandığı belde veya ilçe meydanı miting alanı gibi olurdu. İlk tepki hükümetin belirlediği baş fiyata gelirdi. "Pırasa mı alıyorsunuz?", "Seçim zamanı görüşürüz." Ardından eksperin ürünü için belirlediği kademeyi beğenmeyen üreticilerin itirazları.
Tarlalar, belki eskisi kadar sarı sıcak değil artık. Ama radyodaki şarkı isteklerinden de anlaşılıyor ki, Ege'de şimdi tütün zamanı.
ege@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
