Sık Kullanılanlara Ekle   Açılış Sayfası Yap   İletişim 11 Eylül 2004 / Cumartesi  
Bugünkü Milliyet Gazetesi      Business      Otomobil      Cumartesi      Pazar      Ege      Vitrin  
   
 » Detaylı Arama

  SON DAKİKA
  ANA SAYFA
  YAZARLAR
  SİYASET
  EKONOMİ
  FİNANS
  DÜNYA
  SPOR
  GÜNCEL
  YAŞAM
  MAGAZİN
  ASTROLOJİ
  TEKNOLOJİ
  HAVA DURUMU
  OMBUDSMAN
  ÇİZERLER

Herkes düşünce ve ifade özgürlüğü hakkına sahiptir; bu hak serbestçe düşünme, hangi yoldan ve nereden olursa olsun bilgi ve görüş alma, araştırma ve yayma özgürlüğünü içerir.
İnsan Hakları Evrensel bildirgesi

Haber İndeksi Arşiv Haberci Üyelik
'Maktu Vergi' bilmecesi

Ekonomi, hukuk, tıp, spor... Gazeteci her alana el atar. Görevi 'anlatmaktır. Anlaşılmayan kavram ve ifadelerle dolu haberler, soru işareti ve tepki yaratır

YAVUZ BAYDAR


Üniversite öğrencisi ve sürekli Milliyet okuru olduğunu bildiren Asu Ersözen ile Emre Şencan'ın notu, 31 Ağustos tarihli Milliyet'te Alkole Maktu Vergi başlıklı haberle ilgili.
"Üç defa okuduk, hiç birşey anlamadık" diyor genç okurlar.
"Maktu vergi nedir bilmiyoruz. Bunu ekonomi uzmanları, işadamları, muhasebe memurları biliyor olabilir, ama biz de bilmiyor olabiliriz. 'Tağyir edilmemiş etil alkol' nedir, acaba haberi yazanlar biliyor mu, merak ediyoruz. Bilmece gibi haber vermek yerine, herkesin anlayacağı bir şekilde anlatmak daha doğru olmalı, öyle değil mi? Bizim gibi insanları bu konulardan soğutmayın."
Doğru söze ne denir? Geçen yazılarımdan birinde "Haber dilini robot dili olmaktan çıkarmalıyız" demiştim. İşte örneği. Ekonomi sayfaları sadece o alanı ezbere bilenlere mi, yoksa o alanda neler olup bittiğini "anlamak" isteyen tüm okurlara mı açıktır?
Aynı şey elbette diğer sayfalar için de geçerli.
Bu tür metinler çoğu kez resmi kanalların açıklamalarından, Resmi Gazete gibi kaynaklardan vs alınıyor. Bunlarda kullanılan dil, sadece yazan uzmanların anladığı teknik bir dil. Açmak gerek, açıklamak gerek.
Yani metnin ne dediği önce bizim tarafımızdan anlaşılacak ki, sadeleştirip anlatabilelim.
Maktu Vergi bildiğim bir şey, ama doğrusu ben de "tağyir edilmiş etil alkol" nedir bilmiyordum. Tabii "anayasayı tağyir, tebdil ve ilga" deyişinden yola çıkarak tahmin yürütebilirdim.
Ekonomi Servisi'nin açıklaması şöyle:
"Bir maktu vergi bir de nispi vergi vardır. Mal veya hizmetin değerini dikkate almadan konan parasal, sabit vergiye maktu vergi diyoruz. Nispi (oransal) vergi ise değerin belli bir yüzde oranı esas alınarak konur, yani değişken bir vergidir. Tağyir, 'bozma' anlamına gelir. Burada seyreltme gibi işlemden geçmiş veya geçmemiş etil alkol kastedilmektedir."
Oh, şimdi anlaşıldı, teşekkürler.

Aykut Aytan, "tatmin değil".
Okurumuz, 27 Ağustos tarihli Milliyet'te yer alan böyle bir başlığa takılmış:
"Neşter'den Kamuoyu Tatmin Değil" diyor bu başlık.
Türkçe bozukluğunun nereden geldiğini merak ediyor Aytan.
"Eğer bu ifade haber kaynağına aitse diyecek bir şey yok, ama size aitse var.." diyor.
Haber, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Nuri Ok'un açıklamalarını içeriyordu.
Ok, haberin ilgili bölümünde "..Neşter Soruşturması'nın sonucu kamuoyunu, yargı ve Yargıtay camiasını tatmin etmemiştir" diyordu.
Türkçede "tatmin değil" diye bir ifade yok, "tatmin olmadı" ifadesi var.

Kalp hastalık veya rahatsızlıklarından sakınmanın yolları, elbette ki okuru birebir ilgilendiren bir konu. Buna ilişkin gelişmeler sık sık Milliyet'te yer alıyor.
1 Eylül tarihli, Kalbinizi Yüzde 90 Korumanın Yolu başlıklı haber de bunlardan biriydi.
Haberde, Münih'te düzenlenen Avrupa Kardiyoloji Kongresi'ne (ESC) sunulan, beş kıtayı kapsayan büyük bir araştırmanın sonuçları aktarılmaktaydı.
Metnin bir yerinde, "En önemli risk faktörleri ise kolesterol, sigara, diyabet, bel bölgesi şişmanlığı, stres, sebze - meyve tüketiminin azlığı, fiziksel aktivite ve alkol tüketimi olarak sıralanıyor" denmekteydi.
Ergin Özer, haberde geçen Interheart araştırmasının ayrıntılarını internette okumuş.
Önemli bir iki noktaya dikkat çekiyor Özer:
"Haberde sıralanan en önemli risk faktörleri arasında 'fiziksel aktivite' ve 'alkol tüketimi' yer almakta. Özgün metinde ise bunlara karşılık olarak verilen risk faktörleri 'hareketsiz yaşam tarzı' (sedentary lifestyle) ve 'alkolden uzak durmak' (abstaining from alcohol) olarak gösteriliyor. Haber insan sağlığı ile ilgili bilgiler içermektedir, bu yüzden daha dikkatli olunması gerekir diye düşünüyorum."
Doğru, "fiziksel aktivite" - aşırı boyutlarda olmadığı sürece, elbette ki kalp hastalığı için risk faktörleri arasında yer alamaz. Raporda - haberin başında da belirtildiği gibi - bir iki kadeh şarap "risk azaltıcı" olarak gösteriliyor. Alkolden tümüyle "uzak durma"nın risk faktörü olduğu konusu da rapora yansımış, ama bu konuda süregiden tartışmalar var. Şu kesin: Fiziksel aktivite konusunda olduğu gibi, alkol tüketimi konusunda da "aşırılık" risk faktörü sayılıyor. Nüanslar bu tür haberlerde gerçekten önemli.

Dil konularındaki duyarlılık her hatada kendisini belli ediyor. Hele bu hata birinci sayfada olursa, uyaran okurların sayısı da artıyor. 31 Ağustos günü 23 okurdan aynı şikâyeti dinledim.
Sayfanın sol yanındaki sütunda Atina 2004'ün toplu değerlendirmesine ilişkin bir
anons yer almaktaydı.
"Athens 2004" amblemi yanında şöyle denmişti:
Olimpiyatın Panaroması Milliyet Spor'da.
Doğrusu "..Panoraması.." olmalıydı, diye not düşüyor okurlar, haklı olarak.

Üç okurumuzun uyarısı, yine aynı tarihli Milliyet'teki bir mülakatla ilgili.
Türkiye Ermenileri Patriği ile yapılan konuşma, Devletten Baskı Görmedim başlığıyla iç sayfada sunulmuştu.
Gerek spotta, gerek metinde patriğin adı Mesrop II diye geçiyor.
Doğrusu Mesrob II olmalıydı.

1 Eylül tarihli Milliyet web sitesi ön sayfasında yer alan, Nemalar 8 Eylül'de Ödenecek başlıklı haberde, görsel unsur olarak TL banknotları yerine dolar banknotları kullanılmış.
Okurlarımız haklı olarak uyardılar.



OMBUDSMAN
'Maktu Vergi' bilmecesi
Yorumcularla özel temas






Okur Temsilcisi, Milliyet gazetesinin içeriği (haber, yorum, fotoğraf, başlık, spot, sayfa düzeni, baskı, kağıt vs.) ile ilgili olarak okurlardan gelen şikayetleri ele alır; bunları basın etiği (doğruluk, denge, tarafsızlık, adil yaklaşım...) ve temel kalite ölçütleri açısından inceleyerek görüşlerini okurlarla paylaşır.
Görüşleri kendisine aittir.
Okur Temsilcisi, Milliyet'in gazete ve internet içeriği ile ilgili tüm şikayetlerinizi bekliyor.
Tel: (90) 212 505 68 40
Fax: (90) 212 505 68 09
Posta: Doğan Medya Center, Bağcılar 34204 İstanbul
Ombudsman e-mail:
okur@milliyet.com.tr

OKUR ARŞİV
22 Mart 1999 ile 20 Kasım 2000 tarihleri arasındaki okur sayfalarına aşağıdan ulaşabilirsiniz. 20 Kasım 2000 tarihinden sonraki sayfalara gazete arşivinden ulaşabilirsiniz.



© 2004 Milliyet