|
Askerle sivil!
Mavi havacı üniformasıyla bir general. Elinde konuşma metni yaklaşırken, yaveri koşar adım kürsüye geliyor, mikrofonu düzeltiyor, deniyor ve şişeyi açıp komutanının bardağına su dolduruyor.
Askeri düzen...
Havacı general, Hollanda'nın Genelkurmay Başkanı. Ülkesinin Savunma Bakanı toplantıya katılamadığı için özür diliyor. Bakanı adına konuşacağını ve hükümetinin görüşlerini dile getireceğini belirtiyor.
Genelkurmay başkanları 1960'a kadar bizde de Milli Savunma bakanlarına bağlıydı. 27 Mayıs darbesinden sonra bu değişti. Anayasal olarak başbakana bağlandılar. Avrupa demokrasilerinde tersidir. Bu arada böyle basına açık bir toplantıda değil bakan, Başbakan adına konuşan bir genelkurmay başkanını da anımsamıyorum Türkiye'de...
Konferansın konusu ilginç:
Türkiye, AB ve askerin rolü...
Caz düşkünü olduğunu bildiğimiz, eski Hava Kuvvetleri Komutanı ve MGK Genel Sekreteri Ergin Celasun, "Kendisi eski arkadaşım. Hollanda'da 25 yıldır ilk kez bir havacı, Genelkurmay Başkanı oldu" diyor. Celasun Paşa'ya "Darısı başımıza!" diye takılınca gülmekle yetiniyor.
Hollanda Genelkurmay Başkanı Berlinjn, demokrasilerde 'askeri otorite'nin demokratik olarak seçilmiş 'sivil otorite'ye olan bağlılığının esas olduğunu belirtiyor. Silahlı kuvvetler üzerinde siyasal denetim olmadan demokratik işleyişten söz edilemeyeceğini söylüyor.
Bir başka konuyu vurguluyor:
'Savunma bütçeleri'nin yapılmasında siyasal gücün son sözü söylemesi ve parlamentonun mutlak denetimi...
Hollandalı general, bu açılardan Türkiye'nin AB yolunda reformcu adımlar attığını, ama daha atması gereken adımlar bulunduğunu sözlerine ekliyor.
Makul bir konuşma.
'Atatürk devrimi'ne de değiniyor. Türkiye'nin modernleşmesinde askerin oynamış olduğu tarihsel ve ilerici rolün de altını çiziyor. Ama aynı zamanda asker - demokrasi bağlamındaki eleştirilerini diplomatik bir dille gündeme getiriyor.
Türk tarafını izliyorum.
Bazı emekli paşalarımızın konuşmalarıyla, askerin sözcüsü gibi kürsüye çıkan bazı sivillere kulak veriyorum. Sürekli savunma halindeler. Bu gibi toplantılarda tanık olduğum klasik savunma refleksleri sergileniyor.
Türkiye'nin tarih ve coğrafyasından kaynaklanan kendine mahsus özellikleri... Türk askerinin tarihteki yeri... Ve Türkiye'nin güvenlik kaygıları... Bütün bunlardan hareketle askerin sistemdeki yerini ve demokrasinin kusurlarını gerekçelemek...
Hepsi ezbere biliniyor.
Oysa, bugün artık bunları aşarak konuşabiliriz asker ve demokrasi konusunu. Bu konularda artık daha rahat, daha komplekssiz olmak mümkün. Çünkü demokrasimizin eksiği gediği nedir, biliyoruz. Arkamızda bunca tecrübe var.
Artık hiçbiri sır değil.
Ayrıca böyle toplantılara yalnız emekli askerler değil, yalnız sivil paşalar değil, aynı zamanda üniforması sırtında askerler de katılsalar, serbestçe tartışsalar ne iyi olur.
Şu da var:
Böylesi toplantılarda sivillerin hatalarını, günahlarını rahatça konuşuyoruz, eleştiriyoruz. Ama sıra askere gelince daha çok yutkunuyoruz, genellikle susma hakkımızı kullanıyoruz.
Olmuyor, hatta ayıp oluyor.
Onur Öymen kürsüde.
CHP Genel Başkan Yardımcısı ve emekli büyükelçi. Öyle bir konuşma yapıyor ki, sanki sosyal demokrat iddialı bir partinin değil de askerin sözcüsü...
Demokrasi - asker bağlamında Allah için tek bir eleştiri, diplomatik dille de, üstü örtülü de olsa ağzından çıkmıyor. Sanki Türkiye'de yaşamamış. Bir adım daha ileri gidip 27 Mayıs'ı da özünde demokratik ilan edebiliyor Onur Öymen.
27 Mayıs'taki Yassıada'ları, idamları, siyaset yasaklarını unutuyor. Siyasal kutuplaşma ve cepheleşmelerin tohumlarını Türk siyasetine eken 27 Mayıs'ın daha sonraki darbelerin, 12 Mart'ların, 12 Eylül'lerin anası olduğunu da unutabiliyor.
Geçelim.
Siyasal tarihimize önyargısız bakabilmeliyiz. Birtakım ezberlerimizden kurtularak bakabilmeliyiz. Sorun yalnız sivil, yalnız asker değil. Bugünlere gelinmesinde artılar - eksiler her iki tarafa da ait.
Herkesin yanlışları var.
Kimse pir - ü pak değil.
————————————
Bu yazıyı Ankara'da geçen salı günü yapılan ve ASAM, İstanbul Politika Merkezi, Avrupa Güvenlik Araştırmaları Merkezi'nin birlikte düzenledikleri "Türkiye, AB ve askerin rolü" konulu konferansta edindiğim izlenimlerin ışığında yazdım.
h.cemal@milliyet.com.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
