|
 |
|
|
"İnsanların ve cinlerin ustası"
Yüzyıllar önce yaşamış Mehmed Siyah Kalem'in tartışmalara neden olan resimleri Yapı Kredi Kazım Taşkent Sanat Galerisi'nde sergileniyor
PINAR AKTAŞ
Mehmed Siyah Kalem yüzyıllar önce yaşamış bir sanatçı. Hayatına dair net en ufak bir bilgi yok. Onu bugüne taşıyan ise 20 Ekim'e kadar Yapı Kredi Kazım Taşkent Sanat Galerisi'nde sergilenecek olan resimleri. Serginin ismi ise yeterince gizemli ve etkileyici: "Ben Mehmed Siyah Kalem, İnsanlar ve Cinlerin Ustası".
Mehmed Siyah Kalem, Proje Danışmanı
Ekrem Işın'ın tanımlamasıyla "Kimliği, çağı ve coğrafyası silinmiş bir usta." Yaklaşık 100 yıldır yürütülen araştırmalar sonucu Orta Asya kökenli bir ressam olduğu düşünülüyor. Yaşadığı dönem hakkında ise araştırmacılar arasında tam bir düşünce birliği bulunmuyor. 15'inci yüzyıl öncesini temel alanlar olduğu gibi, 16'ncı yüzyılda etkinlik gösterdiğini öne süren tarihçiler de var.
Gerçekten Fatih Albümü mü?
Resimlerin önemli bir bölümü, Topkapı Sarayı Hazine Kitaplığı envanterine kayıtlı 2153 numaralı albümde yer alıyor. Bu albüm, içinde
II. Mehmet'e ait iki adet minyatür bulunması nedeniyle Fatih Albümü olarak da tanınıyor. Ancak bu konuda da tartışmalar var.
Bu tartışmayı başlatan II. Dünya Savaşı sonrasında dönemin Topkapı Sarayı Müzesi'nin eski müdürü Tahsin Öz. Konuyla ilgili araştırma yapan Öz, içinde Fatih portrelerinin de bulunması dolayısıyla 2153 numaralı albüme Fatih Albümü adını takarak bu tartışmaları başlattı. Birçok araştırmacının bu teze karşı çıkmasına rağmen Mazhar
Ş. İpşiroğlu ve Sabahattin Eyüboğlu da hazırladıkları ortak eserlerinde Öz tarafından öne sürüldüğü gibi Fatih Albümü'nün "Fatih devrinin zihniyetini aksettiren bir vesika" olduğunu, Fatih devrinin havasını taşıdığını", "eserlerin seçilişinin Fatih devrine bağlanabilecek bir sanat zevkini temsil ettiğini" belirtiyorlar, "Fatih devrindeki gelişme gayesine erişebilseydi, resim sanatı Fatih devrindeki hızıyla, sadece kitaplarda kalmaz ve belki Süleymaniye'nin duvarlarına kadar girebilirdi" iddiasında bulunuyorlar.
Demon figürleri en gizemlileri
Siyah Kalem'in resimlerinin ana konusu Orta Asya Şamanizmi ile İslami dönemin birbiriyle kaynaştığı gündelik hayat sahneleri. Pazar yerleri, kervancılar, dervişler, hayvanlar ve doğaüstü yaratıkların fantastik dünyası bu resimlerle geçmişi günümüze taşıyor. Kuşkusuz "Demon" figürleri, bu resimlerin en gizemlileri. En basit tanımıyla demon, insana kötülük yapan, doğaüstü güçleri bulunan, korkunç görünüşlü ruhsal varlıklar. Mazhar Ş. İpşiroğlu'na göre "Siyah Kalem'in demonları insanlar gibi yaşarlar: Güreşir, çalgı çalar, dans eder, içki içer, büyü yapar, insan ve at kaçırır ya da bilinmeyen bir tanrıya at kurban ederler. Bu resimlere bakarken, demon kılığına girerek cinlere karışmış, kendinden geçerek içgüdülerinin akışına kendini kaptırmış insanlarla karşı karşıyaymışız gibi bir etki altındayız."
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
