|
 |
|
|
Dünyanın çeşitli yerlerinde yapılan kıyımlarda benzerlikler var. Öyleyse buyur ola paralel kentkırım testusuna bu hafta
Paralel kentkırım
Ürbisit Testus
Kürt devletinin kurulmakta olduğu 36'ncı paralelin kuzeyinde yaşayan Kerküklü, Süleymaniyeli, Telaferli Türkmenler kadar Türk kent kültürü ve sanatı da şu an katledilmekte. Son bombalamada nice bina yerle bir olmuş durumda. Kent kültür ve sanatının yok edilmesine bir ad bulunmuş, ürbisit. Aynen soykırım gibi, kentkırım...
Türkmen kenti Telafer'de olanlarla Mostar'da yaşananlar arasında paralellikler var. Gerçekte orada burada bütün kıyımlarda müthiş paralellikler yok mu? Orada Hırvat ve Sırplar Boşnakları boğazlıyor. Kuzey Irak'ta Kürtler ve Amerikalılar Türkmenleri... Mostar'daki kentkırımına iş işten geçtikten sonra uyanmıştık. Şimdi de petrol harbinin "kilit nokta"sı Telafer'de olanlara seyirci bile olduğumuz söylenebilir mi? Komik parallelikler de var... Bunlardan biri "Bruce paralleliği..." Bir yıl önce maço film yıldızı Bruce Willis, bugün bombalayıp Türkmenleri kaçırttıkları Telafer'de moral olsun diye ABD askerlerine konser vermişti. Mostar'da ise, yıkılmış heykellerin yerine ne koyalım diye düşünmüşler ve karateci Bruce Lee'nin heykelini dikmeye karar vermişler... Dünyada olup bitenler aynı anda hem trajedi hem de komedi değil mi? 36'ncı paralelin kuzeyi, güneyi, sağı, solu sobe... Şair Ümit Yaşar Oğuzcan'ın dediği gibi: "Kimi dik çizgilerin kimi paralel.... Eğri büğrüsü, düzgünü, kalını, incesi... Ve bir gün sarıyor bütün çizgileri... Ölüm çizgisi." Üstadın başka bir şiirindeki gibi, "Paralel paralel... Paralelli... Taralel taralel... Taralelli..." Çoğunu Ağa Han Mimarlık Ödülü Genel Sekreteri Mimar Suha Özkan'dan aldığım dünyadan ürbisit örnekleriyle buyur ola paralel kentkırım testusuna bu kez de...
1- Körfez Bağdat'tan Beyrut'a ürbisit örnekleriyle dolu. Baba-oğul Bush'lardan çok çok önce M.S. 762'de Halife El Mansur'un kurduğu Bağdat, 1258 yılında Moğollar tarafından yerle bir edilir. İddiaya göre Fırat Nehri, atılan binlerce kitabın mürekkebinden dolayı günlerce siyah akar. Bağdat'ı istila eden hakan kimdir?
a. Bağdat Hatun
b. Timurlenk
c. Cengiz Han
d. Hülagu Han
2- Mimar Sinan tarafından 16'ncı yüzyılda yaptırılan İmam-ı Azam Külliyesi'nin Amerikan ordusunun tank atışlarıyla tahrip edilmesi, Bağdat'taki Yazma Eserler Kütüphanesi'nde bulunan Osmanlı el yazmaları ve diğer kültür varlıklarının da yağmacılar tarafından yok edilmesinin yanı sıra Bağdat'ta iki savaş boyunca birçok modern mimari ürün de bombalanıp yıkıldı. Mimar Rifat Çadırcı'nın Telekomünikasyon Merkezi Binası en çok isabet alan bina oldu. Peki, yıkılan Saddam Stadyumu kimin eseriydi?
a. Adolf Hitler
b. Le Corbusier
c. Walter Gropius
d. Muhammet Makiya
3- Telafer'deki "tel" ne demek?
a. Irak
b. Yakın
c. Tepe
d. Köprü
4- Bugün kentkıyımı tehdidi altındaki Erbil ile Kerkük kentleri arasında bulunan Altınköprü kasabası hangi nehir üzerinde?
a. Neretva
b. Dicle
c. Fırat
d. Küçük Zap
5- İç savaştan sonra gelen sözde barış ve demokrasi ortamında Lübnanlılar bir başbakan seçecekleri zaman en çok gereksinim duydukları beceriye göre sorunlarını çözecek birini buldular. Yıllarca başbaşkanlıktan sonra şimdi de cumhurbaşkanı olan Refik Hariri'nin mesleği ne idi?
a. Mühendis-müteahhit
b. Çok büyük bir inşaat şirketinin sahibi
c. Mültimilyoner
d. Hepsi
6- Bugün Mostar'da yok edilmeye çalışılan kent kültürü ve yaşama sanatı, savaştan önce ödül kazanmıştı. 1986 yılında Ağa Han Mimarlik Ödülü'nü alan "Mostar'ın korunması ve tarihi değerlerinin yeniden kazanımı projesi" olağanüstü bir finans mekanizmasını gerektirmekteydi. Koruma ile ilgili Stari Most kuruluşu, gerekli parayı yaratmak için ne yapmıştı?
a. Tanesi en az 1 dolardan turistlere sembolik "Senin de bir taşın olsun" fonundan Mostar taşları sattılar
b. Sinema biletlerine ve eğlenceye Kent Koruma vergisi eklendi
c. Onarılan yapıların bütün kira gelirleri Stari Most kuruluşuna aktarıldı
d. Hepsi
7- İç savaş sırasında Mostar kenti koruma projesinin iki önemli elemanı can güvencesi için ellerindeki bütün tarihi ve mimari belgelerle kaçarak Türkiye'ye sığındılar. Bu iki kişiye sahip çıkan Türkler kimlerdi?
a. Behruz Çinici, serbest mimar
b. Hüsamettin Cindoruk, TBMM Başkanı
c. Ekmeleddin İhsanoğlu, IRCICA Direktörü
d. Hepsi
8- Beyrut'ta hemen hemen bütünüyle yıkılmış olan sarrafların bulunduğu Osmanlı kesimindeki Burç Meydanı'nı savaş sonrasında temizlerken yepyeni bulgularla karşılaşılmıştı. Kent tarihinin yeniden yazılmasını gerektirecek denli önemli olan bu bulgu neydi?
a. Neron'un çıraları
b. Truva'nın tahta atı
c. Nuh'un gemisi
d. Bir antik Yunan kentinin kalıntıları
9- Beyrut'un yeniden inşası sürecinde onun bir Osmanlı kenti olduğu göz ardı edilmiş ama sonraki Fransız etkisini simgeleyen kentsel yapılaşma hemen yeniden inşa edilmişti. Soykırımı, tarihkıyımı, mimarlıkkıyımı, kentkıyımı hiç bitmeyecek mi? Aynı isimle aynı şekilde yapılmış frankofon esinlenmenin en belirgin örneği neydi?
a. Champs Elysees
b. Eiffel Kulesi
c. Place de l'Etoile
d. Louvre Sarayı ve Tuillerie Bahçeleri
10- Boşnakların sistematik bir baskıyla Bosna'dan sürülmesinde rolü olan, 1993'te Mostar Köprüsü'nü havaya uçuran Praljak, suçsuz olduğunu söylüyor. Hem Boşnak hem Hırvat pasaportlu bu kent katliamcısı 400 yıllık köprüyü bir gülleyle berhava ettikten sonra ne demişti?
a. Köprü havaya Boşnaklar tavaya
b. Yar saçların lüle lüle attım köprüye bir ..... gülle
c. Yapmak ya da yıkmak, işte bütün mesele!
d. Ne o yani, eski bir köprü işte!
Yanıtlar: 1) d, 2) b, 3) c, 4) d, 5) d, 6) d, 7) d, 8) d, 9) c, 10) d.
Yazara e-mail
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
