|
 |
|
|
Yağmurun sele dönmesi
9. gözden geçirme sürecinde gelen açıklamalar Hükümetin IMF ile yeni anlaşmayı gelecek yıl şubat ayı yerine bu gözden geçirmeyle birlikte yürürlüğe sokmak niyetinde olduğunu gösteriyor. Bu, AB ile tam üyelik müzakerelerine başlama kararıyla ilgili tarih belirleme sürecinde sona yaklaşıldıkça ortaya çıkan dalgalanmalar da dikkate alındığında doğru bir tercih.
AB ile ilişkilerin seyri uluslararası sermayenin ekonomiyle ilgili beklentilerini etkiliyor. Bu nedenle de AB ile ilişkilerde yaşanacak bir bozulma, programda, hem cari açığın daha hızla düşürülmesini hem de IMF'den sağlanacak finansmanın daha yüksek olmasını gerektirecek. Bu da hem hükümet tarafının hem de IMF icra kurulunun daha zor ikna edilmesi anlamına geliyor.
Bu genel çerçeve içinde yeni orta vadeli program hangi sorunları çözmeli sorusu da oldukça önemli. Mevcut program, Türkiye'yi krizden çıkarmak öncelikli olmak üzere, oyun kurallarında radikal bir yapısal değişimle ekonomiyi sürdürülebilir bir büyüme ortamına sokmayı hedefliyordu. Yeni programın da hedefi ekonominin içsel dayanıklılığını artırarak sürdürülebilirliği güçlendirmeye devam etmek olacaktır.
Bu gün artık sürdürülebilirlik için makro dengelerin korunmasının gerekli ama yeterli şart olmadığı herkes tarafından biliniyor. Devlet ve özel kesim arasındaki ilişkilerin piyasa ekonomisinin etkin bir şekilde işleyebilmesini sağlayacak şekilde yeniden düzenlenmesi ve sosyal tansiyonu azaltacak tedbirlerle desteklenmesi de en az makro dengeler kadar önemli. Kesintisiz ve istihdam yaratan büyüme ortamı sürdürülebilirliğin en önemli göstergesi.
Sürdürülebilirlik penceresine makro açıdan bakıldığında enflasyondaki ve borç stokundaki önemli gerilemelere rağmen daha alınması gereken önemli mesafeler var. Ayrıca bu sorunlara, artan dış açığı da eklemiş bulunuyoruz.
Hem borçların yüksekliği hem de dış açığın kontrolü maliye politikasında bir gevşemeye kısa vadede imkân vermiyor. Ancak kamu gelir ve harcamalarının kompozisyonunu değiştirmek suretiyle mali uyumun kalitesini yükseltecek istihdamı teşvik eden büyüme sürecine geçilmesini sağlayacak yapısal reformların programda yer alacağı anlaşılıyor.
İstihdamın artması kadar insan kaynağına yatırım suretiyle çalışan kesimin verimliliğinin ve gelirlerinin de artırılması da gerekiyor.
Para politikasında artık melez yaklaşımlara son verilmesi ve enflasyon hedeflemesine geçilmesi lazım.
Devletin ekonomideki rolünün yatırım ortamını geliştirecek şekilde yeniden tanımlanmasına devam etmek gerekiyor. Bunlar iç ve dış kamuoyunun bildiği ve programda yer almasını bekledikleri hususlar.
Ancak son bir buçuk yılda yaşadığımız gelişmeler programın kısa vadede temel önceliğinin Türk ekonomisini "yağmurun sele dönüşmesi" hastalığından kurtarmak olması gerektiğini gösteriyor. Bu deyim Kaminsky, Reinhart ve Vegh tarafından bu ay yayımlanan bir makaleden (1) alınma. Makaleden bunun gelişmekte olan ülkelerde oldukça yaygın bir hastalık olduğu anlaşılıyor.
Gelişmekte olan ekonomilerde işler iyiye gittiği zaman, yani güneş çıktığı zaman, hem sermaye hareketleri hem de para ve maliye politikaları bunu cehennem sıcaklarına, işler kötüye gidip yağmur yağdığında ise sele dönüştürüyor.
Bir başka ifadeyle sermaye hareketleri ve makro politikalar gelişmekte olan ekonomilerde konjonktürel dalgalanmalarda dalga boyunu yükseltici yönde hareket ediyorlar. Büyümeyi şişmeye, daralmayı da çöküşe dönüştürüyorlar. Oysa gelişmiş ekonomilerde özellikle makro politikalar ya nötr ya da dalga boyunu azaltıcı yönde işliyor.
Gelişmekte olan ekonomilerde görülen bu hastalığın ardında politik nedenler kurumsal zafiyetler veya finans piyasalarının gelişmişlik düzeyi olabiliyor. Şili'ninki gibi bazı gelişmekte olan ekonomiler makro politikalarını, devrevi hareketlerin ekonomiyi yörüngesinden çıkarmasını engelleyecek biçimde kullanabilecek olgunluğa erişmişler. Yeni program kapsamında makro ve yapısal reformların zamanlaması bu öncelikli hedefe göre yapılmalıdır. Türkiye bu hastalıktan bir an önce kurtulmalı ve olgun ekonomiler ligine çıkmalıdır.
———————
(1) Kaminsky, Reinhart and Vegh, When It Rains It Pours: Procyclical Capital Flows and Macroeconomic Policies, WP 10780, September 2004
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
