|
 |
|
|
İran ve Türkiye
LAİK Türkiye'nin laik Cumhurbaşkanı Sezer ile İran İslam Cumhuriyeti'nin 'ayetullah' Cumhurbaşkanı Hatemi arasında çok güçlü bir dostluk var.
Hatemi'yi bilmiyorum ama Sezer'in mizacen içe dönük olduğunu, fazla dostluklar kurmadığını biliyoruz. Hatemi'yle çok iyi dostluğunun olduğunu bizim diplomatlardan öğrendim.
Ekim 2003'te Malezya'daki İslam Konferansı toplantısında Sezer - Hatemi dostluğu herkesin dikkatini çekmiş. Hatemi konuştuktan sonra Sezer iltifat etmiş:
- Ne güzel konuştunuz. Şiir gibi...
Sayın Sezer, Farsçanın divan edebiyatından aşina olduğumuz ahengini düşünmüş olabilir. Hatemi de Sezer'i övmüş.
Bu dostluk elbette iki ülke için de yararlı.
Hatta İran'ın iç gelişmeleri bakımından da Türkiye'yle dostluğun özel bir sembol değeri var.
***
İRAN bir yol ayrımında: Ya ideoloji, ya pragmatizm!
İdeoloji seçilirse, İran daha kapalı bir toplum haline gelecek. Dış ilişkileri daha zayıf, bu yüzden ekonomisi durgun, işsizleri, gayri memnunları artan bir ülke olacak. Bunun nelere yol açabileceğini düşünün!
Pragmatizm seçilirse, İran ideolojiye göre değil, ekonomik ve siyasi çıkarlara göre hareket edecek. Ekonomisini liberalleştirecek, piyasa sistemini geliştirecek, dış ekonomik ilişkileri ve yabancı sermayeyi teşvik edecek. Bunlar Hatemi'nin programında var. Bu yönde gelişme olursa, "ideoloji" mecburen yumuşayacak, hatta güçlenecek olan "orta sınıf"ın liberal demokrasi talepleri daha da artacak.
Bu tabloyu gören muhafazakarlar Meclis'ten bir karar çıkardılar:
"Yabancı şirketlerle yapılacak tüm ticari anlaşmalar için, önce Meclis'in onayı alınacak!"
Geçen seçimlerde reformist adaylar 'veto' ile tırpanlandığı için Meclis'te muhafazakarlar çoğunlukta. Halkın doğrudan oyla seçtiği Cumhurbaşkanı Hatemi ve ona bağlı yürütme organı ise reformist... Ve ideolojik saiklerle yasama organı, yürütme organına ait olan dış ekonomik ilişkilere el koyuyor!
***
MUHAFAZAKARLAR ideolojik düşünüyor. Genelde yabancı sermayeyi bağımsızlığa aykırı görüyorlar. Özel olarak, İsrail'le ticari ilişkisi olan şirketlere alerji duyuyorlar. Aslında kendi ekonomilerinin tercih sahasını daraltıyorlar!
Reformistler ise pragmatik düşünüyor: İran ekonomisine faydası var mı, yok mu?
TAV adlı Türk şirketinin uluslararası Humeyni Havaalanı'nın işletmesini alması kesinleşmiş gibiydi. İrancell'in özelleştirilmesinde Turkcell'in satın aldığı pay da kesinleşmiş gözüküyordu.
Vetolar sayesinde Meclis'te çoğunluğu sağlamış olan muhafazakârlar işte bu sürece 'taş koydular.'
Türkiye'yle ekonomik ilişkiler İran'ın karşı karşıya olduğu yol ayrımında 'sembol' hale geldi: İdeoloji mi, pragmatizm mi?!
Felsefe doktoru Ayetullah Hatemi gibi saygın bir devlet başkanı 'meclis darbesi' ile eli kolu bağlanmış olarak dost Türkiye'ye gelmek istemedi. Dostu Sezer'e ve Erdoğan'a telefon açarak durumu anlattı.
Su tersine akıtılabilir mi? Piyasa ekonomisi, dışa açılma, dış ekonomik ilişkilerin yoğunlaşması gibi dinamikleri dışlayarak bu çağda kalkınma olur mu?!
Dileyelim de İran, bu yönde daha fazla gecikmesin.
t.akyol@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
