|
 |
|
|
AB'den 'orta şekerli' rapor
Avrupa Birliği Komisyonu'nun 6 Ekim'de açıklayacağı İlerleme Raporu'nda Türkiye'de Kopenhag Kriterleri alanında sağlanan önemli gelişmelerle kritik eşiğin aşıldığı mesajı verilirken, uygulamada hâlâ eksiklikler olduğu saptaması yapılıyor
Güven Özalp
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu'nun resmen 6 Ekim'de açıklayacağı İlerleme Raporu, Türkiye'de 5 yıldır kaydedilen gelişmelerin fotoğrafını çekiyor. 163 sayfadan oluşan raporun vardığı sonuç ise, "Genel anlamda ilerleme kaydedildi ancak belirlenen görevleri yerine getirme konusunda halen atılması gereken adımlar var" oldu. Özellikle geçen yılki raporda yer alan önceliklere ilişkin yasal düzenlemelerde ilerleme kaydedildiğine dikkat çeken rapor, uygulama alanında da önemli ilerlemeler sağlandığına vurgu yapıyor. Son derece objektif bir yaklaşımla ve ülkedeki durumun fotoğrafını çeken nitelikle hazırlanan rapor, Kopenhag kriterlerinde kritik eşiğin aşıldığını kelimelerle ifade etmese de dile getirilen veriler bunu ortaya koyuyor. Belli alanlarda uygulamayı halen sorun olarak gören İlerleme Raporu'ndan öne çıkan başlıklar ise şu şekilde belirginleşiyor:
Sistemli işkence yok, kötü muamele var
İşkence ve kötü muameleyle mücadelenin güçlendirilmesi amacıyla belirgin çaba sarf edildi. Bu çabalar özellikle hücre tipi gözaltı yönteminin ortadan kaldırılması, yargılama öncesi gözaltı kurallarının iyileştirilmesi, avukat ve doktor hakkı alanlarında belirginleşti. Buna karşılık uygulamada tutuklulara genelde hakları hakkında bilgi verilmiyor. Yetkililer, işkenceye karşı sıfır hoşgörü politikasını yürürlüğe soktular ve işkence ya da kötü muamelede bulunanların dokunulmazlıklarına yasal sınırlama getirildi. Yeni Ceza Kanunu'nda bu eylemlerde bulunanların ciddi bir biçimde cezalandırılmaları öngörülüyor. Her ne kadar işkence artık sistematik değilse de işkence ve özellikle kötü muamele olaylarına rastlanıyor. Bu tür uygulamaları ortadan kaldırmak için daha fazla çaba sarf edilmesi gerekiyor. Türk hükümeti, nezarethanelerin bağımsız denetim sistemini yerleştirerek bu sorunla mücadele edebilir. 2000 yılından bu yana cezaevi sistemi belirgin bir biçimde iyileştirildi.
Temel hak ve özgürlüklerin boyutu genişletildi
Temel hakların uygulama alanını genişletmeye yönelik olarak 2001'den bu yana çok sayıda değişiklik yapıldı. Bu özgürlüklerin boyutu genişletildi. İfade özgürlüğünün uygulanmasına yönelik çok sayıda yasal kısıtlama kaldırılarak Terörle Mücadele Yasası değiştirildi. Şiddet içermeyen görüş nedeniyle önceki uygulama nedeniyle tutuklananlar serbest bırakıldı. Bununla birlikte çeşitli yasalarda yer alan maddeler kısıtlama getirecek şekilde yorumlama yapılmasına açık. Anayasal değişikliklerle basın özgürlüğü güçlendirildi. Bununla birlikte gazetecilere yönelik olarak açılan davaların sıklığı endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Türkçe dışındaki dillerde yayın konusunda belirgin bir gelişme sağlandı ve daha önce alınan önlemler uygulandı. Dernekleşme özgürlüğüne ilişkin birçok kısıtlama kaldırıldı.
Askerler, gayri resmi kanallardan etkiliyor
Geçtiğimiz birkaç yıl içinde Türk hükümeti reformların etkin bir biçimde uygulanabilmesi için çaba içine girdi. Askerler üzerinde sivil kontrol güçlendirildi. Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) görevleri, işleyişi ve yapısı değişti. MGK Genel Sekreterliği'ne ilk kez bir sivil atandı. YÖK ve RTÜK'ten askeri üye çıkarıldı. Askeri mahkemelerin yapısı değişti. Hükümet, ordu üzerindeki etkinliğini artan bir şekilde gösterdi. Ordu - sivil ilişkisini AB standartlarına uydurma süreci gündemde. Silahlı Kuvvetler bazı gayri resmi kanallar aracılığıyla etkinlik kurma çalışmalarını sürdürüyor.
Yargı alanında reform TCK ile taçlandırıldı
Yargı alanında önemli değişiklikler yapıldı. Uluslararası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmeleri'nin yasalar üzerindeki üstünlüğü Anayasa'ya yerleştirildi. Devlet Güvenlik Mahkemeleri kaldırıldı. Hükümet, 2005 yılı nisan ayında yürürlüğe girecek olan Türk Ceza Kanunu'nu kabul etti. Savunma hakkını Avrupa standartlarıyla uyumlaştırmada gelişme sağlandı. Yargıtay gibi yüksek mahkemeler, siyasi reform paketleriyle değiştirilen maddeleri yansıtan kararlar verdi.
Çok eşliliğin suç sayılmasına övgü
Kadın - erkek eşitliği çeşitli reformlarla güçlendirildi. Anayasa olumlu ayrımcılık konusunda bir madde içermiyor. Namus cinayetleri, cinsel taciz ve bekâret testi gibi konulara eğilen yeni Ceza Kanunu genel hatlarıyla ilerici bir niteliğe sahip. Buna karşın ayrımcılık ve ev içi şiddet konuları sorun olmaya devam ediyor. Kadınlar, çeşitli şekillerde aile içi şiddete maruz kalıyorlar. Güvenlik kuvvetlerinin gözaltında kadınlara şiddet uygulamaları konusunda azalma var. Kadına yönelik ayrımcı uygulamalar büyük ölçüde eğitim eksikliği ve okuma yazma bilmemeye dayanıyor. Raporda yeni ceza yasasının namus cinayetlerine, evlilik içi cinsel saldırıya, çok eşliliğe ve dini nikâhların kayıtlara geçirilmemesine cezai uygulama getirdiğine de değiniliyor.
İnsan haklarında Leyla Zana vurgusu
Türkiye, bu alanda birçok uluslararası sözleşmeye imza attı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) kararlarının uygulanması için 2002'den bu yana Türkiye giderek artan bir çaba içine girdi. Leyla Zana ve arkadaşlarına ilişkin karar reformların uygulanması konusunda yargının farklı dallarında yaşanan zorluklar açısından simgesel bir özelliğe sahip. İdam cezası, Türk yasalarından tamamıyla çıkarıldı. İnsan haklarının güçlendirilmesi amacıyla çeşitli kurumlar oluşturuldu.
Gayrimüslim topluluklar engellerle karşılaşıyor
Her ne kadar din özgürlüğü Anayasa'nın garantisi altındaysa da gayrimüslim topluluklar engellerle karşılaşmaya devam ediyor. Tüzel kişilik eksikliği, mülkiyet hakları, vakıfların yönetimi ve din adamı eğitimi alanında sorunlar yaşanıyor. 1971'de kapatılan Heybeliada Ruhban Okulu halen açılamadı. Aleviler halen dini bir topluluk olarak görülmediğinden bazı sorunlarla karşılaşıyorlar.
Azınlık mensupları devlette yükselemiyor
Azınlıklar, bazı ayrımcı uygulamalarla karşılaşmaya devam ediyorlar. Azınlık üyeleri, üst düzey yönetim ve askeri kademelere yükselmekte zorlanıyorlar. Okul kitaplarında azınlıklara yönelik bazı ayrımcı ifadelerin ortadan kaldırılması için çalışma başlatıldı. Kültürel hakların korunması açısından önemli gelişme kaydedildi. Kürtçenin kullanılması ve Kürt kültürünün çeşitli şekillerde dile getirilmesinde daha büyük bir hoşgörü var. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki durum 1999'dan bu yana kademeli olarak iyileşti. Yerlerinden edilmiş insanların durumu hâlâ kritik.
Türk hükümeti, Kıbrıs konusunda yapıcıydı
Türk hükümeti çeşitli kereler Kıbrıs'ta bir çözüm bulunmasını desteklediğini ilan etti. Bu çerçevede geçen yıl Türk hükümeti Kıbrıs konusunda aktif ve yapıcıydı. Türkiye, Kıbrıs Türk halkını plana evet demeye çağıran referandumu destekledi. Kıbrıs Türk toplumunun büyük kısmı planı onaylarken, Kıbrıs Rum toplumu çoğunlukla reddetti. Türk - Yunan ilişkileri de 1999'dan bu yana dramatik bir şekilde gelişti. Geçen yıl ikili ilişkiler olumlu yönde gelişmeye devam etti. Güven artırıcı önlemler bağlamında iki hükümet askeri harcamaları kademeli olarak azaltma yönünde adım atıyor.
Ekonomi alanındaki başarılara övgü
Ekonomi alanında kısa vadeli hedefler kısmen tutturuldu. Enflasyonla mücadele programı sıkı bir şekilde uygulanıyor. Mali sektördeki reformlar da devam ediyor. Doğrudan yabancı yatırımı kolaylaştıracak yasal düzenleme iyileştirildi ve makroekonomik konularda AB ile yürütülen diyalog tatmin edici. Bununla birlikte ekonomi alanında ek çalışma gerekiyor. Üyelik sorumluluklarını yerine getirebilme konusunda birkaç başlıkta ilerleme kaydedildi. Malların serbest dolaşımını sağlamaya yönelik yasal çalışma konusunda ilerleme kaydedildi ancak tamamlanmadı. Rekabet konusunda ise devlet yardımı izleme kurulu kurulması konusunda ilerleme kaydedilmedi. Orta vadeli hedeflere ilişkin bazı konulara ilişkin çalışmalar sürüyor.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
