|
 |
|
|
2005 bütçesi ile oynama şansı yok
2005 bütçesi, hükümetin önümüzdeki yıl ne yapacağını (daha doğrusu yapabileceğini) ortaya koyacak.
Ama, hükümetin eli kolu (maalesef) bağlı durumda. 2004 yılı bütçesinden farklı bir bütçe hazırlama şansı yok.
Bu şu demektir: (1) 2005 yılında maaş ve ücretlerde yüzde 10'u aşan bir artış beklenmemelidir. (2) 2005 yılında hükümet yatırımları artırmaya çalışacaktır ama, burada da artış sınırlı kalacak, büyük ölçüde yatırım harcaması yapılamayacaktır.
Şehirde, köyde yaşayanlar hükümetten hizmet bekliyor. Yol, okul, hastane, karakol bekliyor. İşsizler iş bekliyor. Çalışanlar, emekliler daha iyi maaş - ücret bekliyor. Bunların hepsi hükümetin para harcamasına bağlı.
Hükümetin para harcaması ise, bütçeye bağlı. Bütçenin gelirini artırmak, daha çok vergi almak demektir. Bütçenin harcamasını artırmak, daha çok açık vermek, yeni borç yükü altına girmek demektir. Bunları yapamayınca da hükümetin harcayacağı para sınırlıdır.
2005 yılı bütçesinin bu hafta sonuna kadar TBMM'ye sunulması gerekiyor. Ama ortada bütçe yok.
Bütçe hazırlıkları Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) ön hazırlıklarına dayanır. DPT ekonominin büyüme durumuna dayalı olarak bir yıl sonraki kaynakları belirler. Bu kaynakların nasıl harcanabileceğini hesaplar. Böylece ortaya bir "kaynaklar - harcamalar dengesi" çıkar. Hükümet bu dengeye göre bütçeyi hazırlar. Bu yıl, bugüne kadar DPT'nin yaptığı hesaplar açıklanmadı. 2005 yılı için temel büyüklük tahminleri bilinmiyor. Bu durumda bütçenin nasıl bağlanacağı merak ediliyor. IMF'nin 2005 - 2007 "stand - by" dönemini kapsayacak 3 yıllık bir programın varlığı biliniyor da içeriği bilinmiyor. Anlaşıldığı kadarıyla 2005 yılı bütçesi IMF ile ortaklaşa hazırlanan ve içeriği bilinmeyen bu programdaki büyüklüklere uydurulacak.
IMF'nin Türkiye'den beklentisi nedir? (1) Sıkı para ve maliye politikaları devam etsin. Harcamalar sadece enflasyon oranında artırılsın. (2)Bütçe açığı büyütülmesin. (3) Bütçede faiz dışı fazlaya ayrılan pay azaltılmasın. (4) Faiz ödemeleri için gerekli paraya dokunulmasın.
Ben bu yazının altında IMF'nin beklentisine uygun olarak 2005 yılı bütçe tahminini veriyorum. Ekonomi yüzde 10 büyüyor, enflasyon beklentisi yüzde 10'un altında. Bu çerçevede harcamaları yüzde 10 artırma şansımız var. 2004 yılında ocak - eylül döneminde iç borçlanmada birikimli faiz ortalaması yüzde 26.5 olarak gerçekleşti. Önümüzdeki yıl faiz oranının biraz gerileyeceğini varsaysak bile, iç ve dış borç için 70 katrilyon lira faiz ödeneği ayırmamız gerekecek. Personel harcamalarını yüzde 10'un biraz üzerinde artırırsak, faiz dışı fazlada beklenen çizgide kalırsak, yatırımlara 9 katrilyon lira ayırabiliriz. Geliri 2005 yılında 105 katrilyon liradan 120 katrilyon liraya yükseltebilirsek (daha fazla gelir tahmini ek vergi demektir) bütçe açığını 2004 seviyesinde tutarak, bütçeyi bağlayabiliriz.
Özetle, 2005 yılı bütçesinin 2004 bütçesinden çok daha büyük ölçüde farklı olmasını, hükümete daha iyi harcama yapma şansı vermesini beklemeye imkân yok.
| 2005 bütçesi nasıl olabilir? | | 2005 bütçe tahmini | 2004 bütçe hedef | | HARCAMALAR | 165 | 150 | | - Faiz | 70 | 66 | | - Faiz dışı | 95 | 84 | | - Personel | 36 | 32 | | - Yatırım | 9 | 6 | | - Diğer | 50 | 46 | | GELİR | 120 | 105 | | - Vergi geliri | 100 | 90 | | - Diğer gelirler | 20 | 15 | | AÇIK | 45 | 45 | | FAİZ DIŞI FAZLA | 25 | 21 | |
(Tahmindir)
guras@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
