|
 |
|
|
2005 dış ticaret tahminleri
Çarşamba günü 2005 yılı programının makroekonomik büyüklüklerinin tespit edildiği Yüksek Planlama Kurulu toplantısı yapıldı. Toplantıya Başbakan'ın katılmaması ilginç bir gelişmeydi. Toplantıdan sonra basına yapılan açıklamada 2005 yılına ilişkin büyüme, dış ticaret tahminleri ile fiyat ve faiz dışı fazla hedefleri yer aldı.
Kamu kesiminin faiz dışı fazla hedefinin GSMH'nin yüzde 6.5'i olarak belirlenmesi IMF ile sorun yaşanmayacağı beklentilerini güçlendirdi. Büyüme hızının yüzde 5 olması ise artık bir program klasiği haline geldi.
Ancak dış ticaret tahminleri üzerinde biraz durmak gerekiyor.
Önümüzdeki yıl ihracatın bu yıla göre yüzde 14.5 artarak 71 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Buradan bu yılın sonunda ihracatın 62 milyar dolar olmasının beklendiği anlaşılıyor. 2005 yılına ilişkin ithalat tahmini ise 104 milyar dolar. Bu yıla göre artışın yüzde 8.9 olacağı açıklandığından 2004 sonunda ithalatın 95.5 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
2004 sonunda 62 milyar dolarlık ihracat beklentisi bu yılın ilk sekiz ayındaki gelişmelere bakıldığında biraz iyimser olmakla birlikte gerçekleşebilir görünüyor. Ağustos sonunda 12 aylık ihracat 56.7 milyar dolara ulaşmış. Yılın ilk yarısında aylık ihracat artışı 1.2 milyar dolar olmuş. Haziran - ağustos döneminde ise artış 1.1 milyar dolara düşmüş. Yılın kalan 4 ayında 1.1 milyar dolarlık aylık artışı esas alırsak, yıl sonunda ihracat 61 milyar dolarda da kalabilir. Ağustos ayı itibariyle 12 aylık ihracatta yüzde 31 civarında bir yıllık artış yakalandığı dikkate alınırsa, önümüzdeki yıl için öngörülen yüzde 14.5'lik artış tahmini muhafazakar bulunabilir. Ancak bu yüksek artışların sürdürülmesinin iç talep artışının yavaşlatılmasına, verimlilik artışının aynı hızla sürdürülebilmesine, TL'nin aşırı değer kazanmamasına ve ham petrol fiyatlarındaki artıştan olumsuz etkilenebilecek dünya talebine bağlı olduğu düşünüldüğünde tahminlerde muhafazakar olunmasında yarar var.
Bu yılın ithalat beklentisi ise oldukça iyimser görünüyor. Ağustos sonunda yıllık ithalat 88.1 milyar dolara ulaşmış. İlk yarıdaki aylık artış 2.4 milyar dolar olmuş. Haziran - ağustos dönemindeki aylık artış ise 2.1 milyar dolar. Eylül ayında ithalattan alınan KDV rakamları ithalatın 8.2 milyar dolar olabileceğini gösteriyor. Bu da aylık 2 milyar dolarlık artışın eylülde de sürdüğünü gösteriyor. İthalatın 96 milyar doları rahatlıkla aşması söz konusu.
Bu durumda 2004 yılında 33.5 milyar dolar olarak tahmin edilen dış ticaret açığının 35 milyar dolara ulaşması beklenebilir. Yıllık dış ticaret açığında ağustosa göre 4 milyar dolarlık bir artış, yılın ilk yarısındaki cari açık/dış ticaret açığı oranını esas alarak yapacağımız kaba bir hesaplama, cari açığın yıl sonunda 14.5 milyar dolara ulaşacağını gösteriyor. Yani cari açığın GSMH'ye oranı 2004 yılında yüzde 4'ü aşacak.
2005 yılına ilişkin ithalat tahmininin de çok düşük kaldığı görülüyor. Yıllar itibariyle bakıldığında reel ithalat artışı ile büyüme arasındaki ilişki aşağıdaki tabloda yer alıyor.
Normal yıllarda her bir puanlık büyüme karşılığında 3 puan civarında bir ithalat artışı oluyor. Yani yüzde 5'lik büyüme olursa, bu, ithalatta yüzde 15'lik bir miktar artışına yol açmalı. Bu da ithalat fiyatlarında hiç değişme olmasa bile - ki petrol fiyatlarına bağlı olarak yukarı doğru bir hareket olabilir - ithalatın önümüzdeki yıl 110 milyar doları aşacağını gösteriyor. Dolayısıyla 2005 yılında dış ticaret açığının 33 milyar dolarla 2004 yılının bir miktar altında kalacağı beklentisi gerçekçi görünmüyor. Önümüzdeki yılın makro hedefleriyle dış ticaret açığı 40 milyar dolara ulaşabilir.
| | İthalat reel artış (1) | GSMH reel artış (2) | Esneklik (1)/(2) | | 1995 | 31.4 | 8.0 | 3.9 | | 1996 | 30.0 | 7.1 | 4.2 | | 1997 | 21.9 | 8.3 | 2.6 | | 1998 | -1.4 | 3.9 | -0.4 | | 1999 | -6.3 | -6.1 | 1.0 | | 2000 | 28.2 | 6.3 | 4.4 | | 2001 | -23.8 | -9.5 | 2.5 | | 2002 | 26.1 | 7.9 | 3.3 | | 2003 | 23.9 | 5.9 | 4.1 | | 1994 - 2003 | 193.7 | 34.3 | 5.7 | |
Ağustos ayında yüzde 40'a ulaşan yıllık ithalat artışının önümüzdeki yıl yüzde 10'un altına gerileyebilmesi için ya ithalat fiyatlarında ciddi bir gerileme olması, ya da hem TL'nin değer kaybetmesi hem de sıkı maliye politikalarıyla iç talebin frenlenmesi gerekiyor. Ancak ne mevcut trendler ışığında oldukça zor görünen fiyat, ne faiz dışı fazla hedefi, ne de büyüme tahmini böyle bir gelişmeye işaret ediyor.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
