|
Enflasyon şaşırtmalı mı?
Enflasyon rakamları şaşırttı. Nerede yanlış yapıldığına gerçekçi bakılmalı. Hükümet 'bu benim hatam değil' yaklaşımını bırakmalı
Ekim ayı fiyat artışları piyasaları şaşırtmışa benziyor. 2004 yılı revize TÜFE enflasyon hedefi yüzde 10'a çekilmişti, ekim ayında yıllık artış yüzde 9.9 oldu. Yıl sonunda yüzde 13.5 olacağı tahmin edilen 12 aylık TEFE artışı ise geçtiğimiz ay sonunda yüzde 15.5'e ulaştı. Bu gelişme 2004 yılının revize hedeflerinin aşılmasının kuvvetle muhtemel olduğunu gösteriyor. Bu durumda 2005 hedeflerini tutturmak için de büyük çaba göstermek gerektiği ortaya çıkıyor.
Enflasyondaki artışın nedenlerine hükümetin bakış açısı ise oldukça ilginç. Petrol ve tarım ürünleri fiyatlarındaki artışlar baş sorumlu olarak görülüyor. Tabii hükümet bu durumda bundan önceki aylarda kira örneğinde olduğu gibi çiftçilere sopayı gösteriyor. "Bu konuda düzenleme yapacağız!" diyor. Petrol fiyatları ise bizim hükümranlık alanımızın dışında kalıyor.
Fiyat artışlarında bazı sektörlerde piyasaların etkin çalışmamasının payı olabilir. Ham petrol örneğinde görüldüğü gibi uluslararası gelişmeler de fiyat artışlarına neden olabilir. Ancak ülkemizde son dönemde fiyatların yeniden artış eğilimine girmesi sadece bu faktörlere bağlanabilir mi?
| | Petrol | Kur $ | Tarım | Özel İmal. | | 12/03 | 7,4 | -9,8 | 20,0 | 12,3 | | -1,9 | -18,9 | 21,8 | 9,1 | | -7,2 | -18,4 | 21,6 | 7,7 | | 03/04 | -7,2 | -20,5 | 16,8 | 6,7 | | -4,1 | -17,0 | 16,5 | 7,5 | | 2,3 | 0,7 | 10,5 | 9,1 | | 06/04 | 5,9 | 4,9 | 10,0 | 10,2 | | 10,6 | 3,7 | 4,7 | 10,0 | | 13,4 | 5,0 | 6,4 | 10,8 | | 09/04 | 16,5 | 9,2 | 11,8 | 11,2 | | 28,5 | 4,5 | 16,4 | 12,2 | |
Yukarıdaki grafikte özel imalat sanayii fiyatlarındaki gelişmeyle birlikte kur, kamudaki petrol ürünleri ve tarım fiyatlarındaki 12 aylık artışlar yer alıyor.
Yılın ilk yarısında kur, petrol ürünleri ve tarım fiyatlarındaki önemli gerilemelere rağmen çekirdek enflasyonun aynı ölçüde düşmediği grafikten görülüyor. Bir diğer dikkat çeken gelişme ise özel imalat sanayiinde bu yılın ikinci yarısından itibaren fiyat artış hızlarında tedrici ama ısrarlı bir yükseliş olması. Artık nerede yanlış yapıldığına gerçekçi bir biçimde bakmanın zamanıdır. Hükümet bu durum benim hatalarımdan kaynaklanmıyor yaklaşımından vazgeçmelidir.
Türkiye 2004 yılında en az yüzde 10 büyüyecektir. Büyüme tamamen iç talepten kaynaklanmaktadır. Bu yılın ortasında özel tüketim yıllık olarak sabit fiyatlarla yüzde 10.5 artmıştır. Cari açık hızla artmaktadır. Bu aşırı süratin fiyatlara yansımaması bana göre daha şaşırtıcı olurdu. Ancak bu süratli gidiş hükümeti endişelendirmek yerine mutlu etmiştir. Bu çerçevede tedbir alma konusunda ciddi bir isteksizlik ortaya çıkmıştır. Talebi kısacak her tedbir alındığında bunun IMF tarafından dayatıldığı izlenimi verilmiştir.
Ekim ayında Hazine'nin nakit bazda ilk defa faiz dışı dengede açık vermesi fiyat artışlarında iç talep etkisinin hafife alınmaya devam edildiğini göstermektedir. Kasım ve aralık aylarında da ekim ayında izlenen maliye politikasına devam edilirse hem enflasyon hem de dış açık cephelerinde endişeleri artıracak gelişmeleri beklemek yanlış olmaz.
Bu arada asıl şaşılması gereken, bazı iç ve dış piyasa oyuncularının yorumları. Bu fiyat artışları bayram faktörü de dahil dönemsel olup geçiciymiş. TCMB bu fiyat artışlarına rağmen faizleri indirebilirmiş. Bu açıkça makroekonomik gelişmeler ortadayken, alınan pozisyonlar sonucunda kısa vadede yüksek kar etmeye devam etme çabasının piyasa oyuncularını nasıl körleştirebileceğinin en iyi göstergesi. Yılın ikinci yarısında gözlenen çekirdek enflasyondaki yavaş ama inatçı artışı görmemek mümkün değil. Bu, sonuçta enflasyon hedefine baz teşkil eden TÜFE enflasyonu üzerinde de baskı oluşturmaya başlamıştır.
Sıcak para sahipleri hariç, herkes aynı gemide olduğunun farkında olmalı. İç talebi yavaşlatacağına, piyasaları ikna edecek tedbirler alınmadan, dış finansmanı rahatlatacak yeni stand - by düzenlemesi imzalanmadan faizlerdeki bir düşme kalıcı olmayacaktır. Bu durum, sadece sıcak para oyuncularının bekledikleri karları gerçekleştirip çıkmalarına yarayacaktır. Ancak onların da çıktıktan sonra bu tedbirler alınmadan geri gelecekleri şüphelidir.
Ekonomi yönetiminde piyasa oyuncularını dinlemek önemlidir. Ama ekonomiye tamamen onların gözüyle bakmak çok yanlış olabilir.
Ekonomide ortaya çıkan olumsuz gelişmeleri önlemek ve iyiye gidişi sürdürmek için geç kalınmış değildir. Yeter ki karar alıcılar bunun için mevcut politikalarda değişiklik yapmaya ihtiyaç olduğuna inansınlar.
foztrak@yahoo.com
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
