|
 |
|
|
Anayasal vatandaşlık ve belge bilinci
SAYIN Prof. İbrahim Kaboğlu, arkadaşımız Derya Sazak'a yaptığı açıklamada, "Atatürk'ün hiç 'Türk devleti' demediğini", daima 'Türkiye devleti, Türkiye ahalisi' gibi terimler kullandığını söylüyor ve buradan hareketle "Türkiyelilik" terimini savunuyordu.
Ben Kaboğlu'nu eleştirdim, Atatürk'ün "Türk devleti" dediği konuşmalarını hatırlattım. Prof. Kaboğlu ise Atatürk konuşmalarını değil, 1924 Anayasasını kastettiğini söyledi.
Sayın Prof. Kaboğlu yine yanılıyor: 1924 Anayasası'nın 38. maddesinde yer alan Cumhurbaşkanı yemininde "Türk devleti" denilmektedir:
"Türk devletine yönelecek her türlü tehlikeyi kemali şiddetle men..." Mustafa Kemal Paşa ve halefleri reisicumhur seçilince böyle yemin etmiştir!
Belgeleri iyi incelemeden aşırı genellemeler yapmak mutlaka yanlışa götürür.
***
BELGE deyince, çok değerli bir kitabı tanıtmak istiyorum: Prof. Suna Kili ve Prof. A. Şeref Gözübüyük, Türk Anayasa Metinleri, Sened - i İttifaktan Günümüze, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Bizde kamu hukukunun evrimi bu kitaptaki belgelerden incelenmelidir.
Ama maalesef bir 'tahrif' sorunu var.
Kitabın 1985'te yapılan birinci basımında 1 ve 2 Kasım 1922 tarihli Meclis kararında "yeni bir Türkiye devleti..." terimi yer almaktadır. (Sf. 96)
2000 tarihli ikinci basımında aynı belgede bu terim "yeni bir Türk devleti..." diye değiştirilmiştir! (Sf. 105)
Bir dizgi hatası olamaz çünkü Osmanlıca terimler bile büyük bir titizlikle dizilmiş. Bu "tahrif" hakkında İş Başkanı Kültür Yayınları'nı açıklama yapmaya davet ediyorum!
Terimler tahrif edilirse, kavramların evrimini nasıl izleyebiliriz?!
***
KİTAPTA tam metni verilen 1876 tarihli anayasamızda, resmi dilin Türkçe olduğu, Türkçe bilmeyenlerin memur olamayacağı, parlamentoda sadece Türkçe konuşulacağı belirtiliyor. (44, 48 ve 50. maddeler.)
Eğinli Said Paşa yazmıştı bu maddeleri.
Çokuluslu Osmanlı'da bile resmi dil Türkçedir. Türkçenin resmi dil olması Cumhuriyet'in icadı değil, asırları tutan tarihi gerçeğin hukuki ifadesidir.
"Vatandaşlık" konusunda 1876 Anayasası'nın 8. maddesi şöyledir:
"Devleti Osmaniye tebaası bulunan fertlerin cümlesine, hangi din ve mezhepten olur ise olsun bila istisna Osmanlı tabir olunur." (Osmanlı denir.)
1924 Anayasası'nın 88. maddesi:
"Türkiye ahalisine din ve ırk farkı olmaksızın vatandaşlık itibariyle Türk ıtlak olunur." (Türk denir.)
İmparatorluktan milli devlete geçişin "vatandaşlık" fotoğraflarıdır bu iki madde.
Köken değil, anayasal aidiyet vurgusu yapan her iki madde de modern "anayasal vatandaşlık" felsefesine uygundur,
"Vatandaşlık bağı olan herkes Türk'tür" ifadesi ise etnik tonu anayasal aidiyetin önüne geçirmektedir ve 27 Mayıs cuntasının başlattığı bir 'bidat'tir.
Belgelerden bir not daha: "Tebaadan vatandaşa geçiş" de Cumhuriyet'in icadı değil, 1856 Islahat Fermanı'yla başlayan bir evrimdir. (II. basım, sf. 24)
Bu evrimi izlemek bakımından, kitapta 19 Şubat 1869 tarihli "Tabiyeti Osmaniye Kanunu" maalesef yok, üçüncü basımda eklenmesi gerekir.
t.akyol@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
