|
 |
|
|
ABD'nin açıkları küresel oyunu değiştiriyor
ABD seçimlerinden sonra Başkan Bush'un ikinci döneminde izleyeceği ekonomi politikalarıyla ilgili yorumlar yayımlanmaya başladı. Genellikle tahminler Washington'un büyüme odaklı politikalarını sürdüreceği ve cari açık ve kamu açıkları konusunda yeterince aktif olmayacağı.
Seçim sürecinde Cumhuriyetçi Partinin önümüzdeki döneme ilişkin maliye politikasıyla ilgili iki önemli taahhüdü, sosyal güvenlik sistemini özelleştirmek ve geçici vergi indirimlerini sürekli hale getirmek oldu. ABD'deki mevcut sosyal güvenlik sistemi çalışan gençlerin yaşlıları finanse etmeleriyle ayakta duruyor. Özelleştirmenin, bu kaynağın devletin dışına çıkmasına yol açarak, açığı çok daha artıracağı tahmin ediliyor.
Vergi indirimleri ise ancak çok hızlı bir büyümeye yol açarsa bütçe açıklarını azaltıcı bir rol oynayabilir. Ancak vergi indirimleriyle büyümeyi artırma politikalarının Reagan dönemindeki başarısızlığına dikkat çekiliyor.
ABD Kongresi'nin bütçe ofisinin tahminlerine göre gerçekçi bir varsayımla 2004 yılında GSYİH'nin yüzde 3.6'sına ulaşacağı tahmin edilen bütçe açığının 2014 de GSYİH'nin yüzde 5'ine ulaşması bekleniyor. Uluslararası ve ulusal güvenlik harcamalarında ortaya çıkan baskılar, harcama kısıntıları ile açıkların düşürülmesi önündeki en önemli engel. Bütçe açıklarının kontrol edilememesi cari açıktaki bozulmanın da devam edeceğini gösteriyor. 2004 yılında GSYİH'nin yüzde 5.5'ine ulaşan cari açığın 2008'de yüzde 8 civarına, 2010'da ise yüzde 13'e ulaşması bekleniyor. ABD'nin 2004 yılındaki cari açığı, dünya GSYİH'sinin yüzde 1'ine eşit. ABD'nin cari açığı, cari fazla veren ülkelerin fazlasının 2/3'üne ulaşıyor. Bu güne kadar dünya ekonomisinde bu boyutta bir dengesizlik görülmemişti.
Böylece ABD hem bütçe açıklarını hem de genel olarak halkının harcamalarını başka ülkelerin tasarruflarıyla finanse ediyor. Burada dikkat çeken bir başka husus da ABD'ye finansman sağlayan ekonomilerin G7 ülkelerinden çok, başta Çin ve diğer Asya ekonomileri olmak üzere G20 ülkeleri olması. Bu ülkelerin büyüyebilmek için ABD'ye yaptıkları ihracata bağımlılıkları kendi tasarruflarını, ABD'nin ithalatını ve dolayısıyla tüketimini finanse etmek için, bu ülkeye sunmalarını zorluyor. Bu oyunun sürmesini sağlayan, durması halinde ortaya çıkabilecek durumun yarattığı endişe. ABD eski Hazine Bakanı Summers bu ilginç dengeye "finansal terör dengesi" ismini vermiş. Son değerlendirmelere bakıldığında ABD'deki durumla ilgili Latin Amerika tipi borç krizlerine yapılan atıfların arttığını da görüyoruz. Bu ABD'de bir borç krizi riski algılamasının başlangıcı olabilir mi?
İthalat artışları ABD'de istihdam yaratmayan büyüme tartışmalarını körüklüyor. Bu tartışmaların önümüzdeki dönemde bir yandan fazla veren Asya ülkelerinin paralarını dalgalanmaya bırakmaları ve değer kazanmasına göz yummalarına ilişkin ABD baskısın artırması bekleniyor. Bu olmadığı takdirde dünya ticaretine korumacı eğilimlerin hakim olmasından endişe duyuluyor.
Bu güne kadar dünya ekonomisinde yaşanmamış büyüklükteki dengesizliğin jeopolitik nedenlerle yeterince dikkat çekmediğinin de altı çiziliyor. Bu durumun bu şekilde sürmesi halinde dünyadaki ekonomik düzende önemli değişimlere yol açma riski taşıdığı üzerinde genellikle birleşiliyor. Dolar ve ABD faizlerinde sert hareketlerle karşılaşma riski artıyor. Bunun dünya ekonomileri için oldukça yıkıcı olması söz konusu.
Sorunun çözümü sadece ABD'nin çabalarına bağlı değil. Bu güne kadar ABD'nin cari açıklarını finanse eden ülkelerin bu oyunu bir müddet daha sürdürmeye devam etmeleri gerekiyor. Ancak kendi halkınıza tasarruf ettirerek başka bir halkın hayat standardını yükseltecek politikaların uzun dönemde ne kadar fizibilitesi olacağı tartışmalı. Küresel ekonomik oyunun kuralları ilginç bir şekilde değişeceğe benziyor. Artık sorunları G7 ülkeleri bünyesinde çözmek giderek zorlaşıyor. Oyunun ağırlığı G20 düzeyine kayıyor. Bu platformun bir üyesi olarak bizim de söyleyeceklerimiz olmalı.
Roach S., A Different America, Morgan Stanley, November 4, 2004, http://www.stern.nyu.edu/globalmacro/ Roubini N., The Upcoming Twin Financial Train Wrecks of the U.S., Nouriel Roubini's Global Economics Blog, November 5, 2004, http://www.stern.nyu.edu/globalmacro/ Summers L., The US current Account Deficit and the Global Economy, The 2004 Per Jacobsson Lecture, October 3, 2004
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
