|
|
|
 |
|
|
Bankalar kredi vermeye başladı
GÜNGÖR URAS
Ekim ayının sonuna doğru bankalardaki mevduat (bankalar arası mevduat hariç) 174 katrilyon liraya ulaştı. Bu rakam yılbaşına göre yüzde 18.7 oranında bir mevduat büyümesine işaret ediyor.
Enflasyonun düşmesi, buna karşılık döviz kurlarında hareket görülmemesi ve hatta döviz kurlarının da devamlı gerilemesi karşısında dövizden Türk lirasına dönüşün başlaması bekleniyordu.
Piyasada kaynağı belirsiz döviz bolluğu, bankalardaki döviz mevduat hesaplarının çözülmesine bağlanıyordu. Fakat döviz mevduat hesaplarında yılbaşına göre azalma değil artış görülüyor. Yılbaşında 71.9 milyar dolar olan döviz mevduatı 73.9 milyar dolara yükselmiş.
Mevduat hesaplarında yılbaşına göre yüzde 18 oranında büyüme olmasına karşın toplam banka kredileri yılbaşından sonra yüzde 45 artış göstermiş.
Kriz sonrası bankalar kredi vermekte istekli değildi. Kredi verecek müşteri bulmakta zorlanıyordu. İş çevreleri ise kredi kullanmaktan çekiniyordu. Görülüyor ki iki yanda da değişim var. Talep var. Bankalar talebi karşılamaktan çekinmiyor.
Tüketici kredileri ve kredi kartı borçları giderek büyüyor
Tüketici kredilerinde ocak - ekim döneminde yüzde 103.3 artış oldu. 2003 sonunda 6 katrilyon 48 trilyon lira olan tüketici kredileri 28 Ekim itibariyle 12 katrilyon 292.9 trilyon liraya yükseldi. Konut kredileri, on ayda yüzde 179.4 artarak 2 katrilyon 435.8 trilyona, taşıt kredileri de yüzde 95 artarak 4 katrilyon 198.9 trilyona ulaştı. Diğer tüketici kredileri de yüzde 87.2 büyüyerek 5 katrilyon 658.2 trilyon lira oldu. Bunun 4 katrilyon 980.1 trilyon liralık bölümünü ihtiyaç kredileri oluşturdu.
Tüketicilerin bankalardan kredi kartlarıyla kullandıkları toplam krediler de on ayda yüzde 85.1 oranında, 5 katrilyon 600.8 trilyon lira artarak 12 katrilyon 179 trilyon liraya çıktı.
Kredi kartı kredilerinin 2 katrilyon 643 trilyonu taksitli, 9 katrilyon 535.6 trilyonu taksitsiz borçlardan oluştu. Böylece, toplam tüketici kredileriyle bireysel kredi kartlarının tutarı 24 katrilyon 471.5 trilyon lira oldu.
Bankaların toplam kredilerinin 75.4 katrilyon lira olduğu dikkate alınır ise, tüketici kredileri ile banka kartı borçları toplamı olan 24.4 katrilyon liranın büyüklüğü ve önemi ortaya çıkar. Bir başka nokta da tüketici kredilerinin hızlı artışının sürmesidir. 22 Ekim'de 10.7 katrilyon lira olan banka kartları borç toplamının bir haftada 12.1 katrilyon liraya yükselmesi büyümenin boyutunu ortaya koyuyor.
Önümüzdeki bayram ve yılbaşı harcamalarına bağlı olarak tüketici kredileri ve banka kartı borçlarının artışının sürmesi beklenmektedir.
KİT'ler 4.8 katrilyon lira kâr elde edecek
Özelleştirme kapsamındakiler dahil devletin elinden henüz çıkmamış toplam KİT'ler bu yıl 86 katrilyon liralık mal ve hizmet satacak. İşletme geliri elde edecek.
KİT'lerin 2004 yılı toplam gelirlerinin 93.4 katrilyon lira, toplam giderlerinin 90.5 katrilyon lira olacağı, gelir gider farkının 3.2 katrilyon lira olarak gerçekleşeceği tahmin ediliyor.
KİT'ler bu yıl 4.8 katrilyon kâr edecek. Türk Telekom 3.9 katrilyonla en fazla kâr edecek kamu şirketi olurken, Şeker Fabrikaları'nın ise 660 trilyon lira zararla karşı karşıya kalacağı bildirildi. 2003 yılında 5 katrilyon 158 trilyon liralık kâra ulaşan KİT'lerin, 2004 yılı sonunda yüzde 7.8'lik azalışla 4 katrilyon 754 trilyon lira kâr elde etmesi bekleniyor.
2004 yılında en yüksek miktarlı kârı Türk Telekom elde edecek. Yıl sonuna kadar da özelleştirilmesi için ihaleye çıkılacak. Telekom'un kârlılığındaki artış bu yıl da sürüyor. 2002 yılında 1 katrilyon 775 trilyon. 2003'te de 2 katrilyon 849 trilyon lira kâr eden Telekom, bu yıl 3 katrilyon 895 trilyon kâra ulaşacak.
Kârlılıkta elektrik KİT'lerinin ulaştığı tutarlar da dikkati çekiyor. 2002'de 371 trilyon, 2003'te de 421 trilyon kâr eden Türkiye Elektrik Üretim AŞ 2004 yılını 1 katrilyon liralık kârla kapatacak. Yıl sonunda Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ'nin kârının ise 551 trilyona ulaşması bekleniyor. Önceki yıllara göre azalmasına karşın Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt AŞ de kârlılığını sürdürecek. 2002'de 67 trilyon, 2003'te 118 trilyon kâr eden TETAŞ, 2004 yılında 54 trilyon kâra ulaşacak. 2003'te de 709 trilyon alan üç elektrik KİT'inin toplam kârı, 2004 yılında 1.6 katrilyonu bulacak.
TPAO'nun kârı azalmaya devam ediyor. 2002'de 526 trilyon, 2003'te de 192 trilyon kâr eden TPAO, bu yıl 126 trilyon lira kâr edecek.
TMO ise geçen yıl 109 trilyon olan kârını, bu yıl 116 trilyona çıkaracak.
Önceki yıllarda kâr açıklayan Türkiye Şeker Fabrikaları, bu yıl sonunda en fazla zarar eden KİT olacak. 2004 yılını 660 trilyonluk zararla kapatacak.
Şeker Fabrikaları'nı TCDD takip ediyor. Son dönemde, tren kazaları ve 2005 bütçesinden aldığı yüksek miktardaki payla gündeme gelen TCDD, yıl sonunda 603 trilyon zarar edecek.
Taşkömürü Kurumu da yılı zararla kapatan KİT olma özelliğini devam ettirecek. Geçen yıl 494 trilyon zarar eden kurum, bu yıl sonunda da 479 trilyon zarar açıklayacak. Taşkömürü Kurumu'nun sadece üç yıllık zararı 1 katrilyon 307 trilyona ulaşıyor.
İçki bölümü bu yılın ilk aylarında özelleştirilen ve geçen yıl 177 trilyon lira kâr eden Tekel bu yılı 329 trilyon lira zararla kapatacak. Tekel 2002'de de 304 trilyon kâr etmişti.
BOTAŞ da 117 trilyonla zarar eden KİT'ler arasında yer alacak. BOTAŞ geçen yıllarda çok yüksek miktarlarda kâr elde etmişti. 2002'de 776 trilyon kâr açıklayan BOTAŞ, 2003 yılında bunu 956 trilyona çıkarmıştı.
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
