|
 |
|
|
Bayramca sözlük
Bugüne değin yazmış olduğum onlarca Ramazan Bayramı testusundan ve yeni bilgilerden derlenmiş bayramca repertuvarına buyur ola bu hafta
Testus Şekerus
Bayram sözcüğünün hangi dilden geldiğine dair çeşitli iddialar mevcut. Kaşgarlı Mahmut'a göre Farsçada "bezram"dan geliyor. Pehlevi Farsçasında "sevinç ve eğlence günü" anlamına geliyormuş. İ. Zeki Eyüboğlu'nun "Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü"ne göre "baymak"tan geliyor. Büyük düğün, tören, eğlence demekmiş. Andreas Tietze'nin yeni çıkan "Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçe'si Lugatı"na göre "kutlanan gün" demek. Bir İran dilinden, "badram"dan gelebileceği söyleniyor. Aynı eserde bayramın Türkçe bir kökten oluşturulmuş olabileceği belirtiliyor. Hatta Farsçaya eski Türkçeden geçtiğini söyleyenler de var. Rivayet muhtelif. Ancak bayramın törenle, eğlenceyle ve sevinçle ilgisi ortada. Toplu bir mutluluk sonucu bayram edildiği gibi... Bayram da insana bir topluluğa ait olduğunu hissettirdiğinden mutluluk getirir. Peki, bu şen ve şakrak olgu en çok kimlerin yanaklarında, gözlerinde yansır? Bayram en çok neyi çağrıştırır? "Kargalar, sakın anneme söylemeyin! / Bugün toplar atılırken evden kaçıp / Harbiye nezaretine gideceğim. / Söylemezseniz size macun alırım, / Simit alırım, horoz şekeri alırım" diyen Orhan Veli Kanık'a göre bayram çocukluğu çağrıştırır... Her çocuğun bir geçmiş bayram repertuvarı yok mudur? Bugüne değin yazdığım Ramazan Bayramı testuslarından ve yeni bilgilerden derlenmiş bayramca repertuvarına buyur ola bu kez de...
1- Bayram ağası diye kime denir?
a. Dostlarını seyrek ziyaret eden, ortalıkta pek görünmeyen kimse
b. Gereğinden fazla bahşiş veren
c. Zevksiz biçimde giyinen erkek
d. Bayram yeri işletmecisi
2- Bayram alayı nedir?
a. Bayram sabahına kadar bekleyemeden arife günü bayramlıklarını giyip sokakta dolaşıp duran sabırsız çocukların arkasından "arife çiçeği, ....... böceği" diye alay ederek yürüyen çocuk alayı
b. Bayram sabahı yapılan yerli yersiz espri
c. Osmanlı padişahlarının bayram namazı için camiye gidiş ve gelişlerinde yapılan tören
d. Bekçi ve davulculardan oluşan bahşiş toplama konvoyu
3- Bayramın Osmanlıcası "îd." Eskiden sıkça kullanılırmış. "İdiniz said olsun" yani bayramınız kutlu olsun. ABD'de siyah Müslümanlar bayrama "Eîd" diyorlar. Ayd diye okunuyor. Ramazan Bayramı'na Afganistan, Hindistan, Endonezya, Pakistan, Suudi Arabistan, Sierra Leone, Sri Lanka ve daha pek çok Müslüman ülkede eskiden bizde olduğu gibi îd-i fıtr deniyormuş. Karagöz'den hatırlarsanız. Karagöz "ıdgah"a yani bayram yerine gider. Sallanmaya. Aslı Arapça olan "îd"in anlamı ne?
a. İdeal
b. Ödül
c. Şeker
d. Periyodik, tekrar gelen, dönen
4- Bayramilik. Hocası Somuncu Baba'nın vefatından sonra Ankara'ya dönüp 15'inci yüzyılın başında Bayramilik adlı ilk Türk tarikatını kurmuş olduğu kabul edilen Türk düşünürü kimdi?
a. Taptık Emre
b. Yunus Emre
c. Hacı Bektaş Veli
d. Hacı Bayram Veli
5- Bayram eşeği. Karagöz'ün "Salıncak Sefası" oyununda, Hacivat'a göre "bayram beşiği", Karagöz'e ise "bayram eşeği" diye geçen nedir acep?
a. Bayramda doğmuş çocuğun özel olarak süslenmiş beşiği
b. Şık bir semer alınmış ve kulaklarına püsküllü ziller takılmış, ailenin süslü merkebi
c. Bayram yerindeki salıncak
d. Mübalağalı bayram tebriki
6- Bayram şiiri. Divan edebiyatında bayramlık şiirlere ne ad verilirdi?
a. Bayramiye
b. İdiyye
c. Bahşişiye
d. Hicviye
7-Bayram tekbiri. Dinsel müziğimizin başyapıtı sayılan Bayram Tekbiri'nin bestecisi 1640 ile 1711 arasında yaşamış Itri. Hangi makamda bestelemiş?
a. Hisar buselik
b. Sultani yegah
c. Şetaraban
d. Segah
8-Hari Raya Puasa. Ramazan Bayramı'nın adının "Hari Raya Puasa" olduğu ülkelerden biri hangisi acep?
a. Arnavutluk
b. Malezya
c. Afganistan
d. Bosna-Hersek
9-Kara Bayram diye neye denir?
a. İşgal altında bir şehirde, örneğin Kerkük'te bayram
b. Reşat Ekrem Koçu'nun İstanbul Ansiklopedisi'nde "bayram" maddesinde geçiyor. Yas, matem demekmiş.
c. Denizi olmayan yerdeki bayramlar
d. Ramazanda yalan söyleyenin bayramda yüzü kara olur. Ona kara bayram denir.
10- Ketupat. Bayram sabahında bizde nasıl şeker yemek adetse Singapur'da hindistancevizi yaprağından paketler içinde pişirilmiş "ketupat" yenirmiş. Acep nasıl bir yiyecekmiş?
a. Bir çeşit kötü patates
b. Bir çeşit ketçap
c. Bir çeşit hurma tatlısı
d. Bir çeşit pilav
11- Kızıl Bayram da neyin nesi?
a. Komünist ülkelerdeki bayramlar
b. Eskiden İstanbul'da sık çıkan yangınlarda itfaiye görevi de gören yeniçeriler evleri talan ediyordu. Yağmacılara bol kazanç sağlayan İstanbul yangınlarına yeniçerilerce kızıl bayram deniyordu.
c. Günlerin uzun olduğu yaza denk gelen bayramlara güneşin batışının kızıllığından dolayı bu ad verilmişti.
d. Hiçbiri
12- Ramazan Bayramı. Çeşitli adları var. Alttakilerden hangisi bunlardan değil?
a. Küçük bayram
b. Şeker bayramı
c. Fıtır bayramı
d. Çocuk bayramı
13-Yortu nedir?
a. Hıristiyan bayramı
b. Yahudi bayramı
c. Zerdüşt bayramı
d. Ateist bayramı
Yanıtlar: 1) a, 2) c, 3) d, 4) d, 5) c, 6) b, 7) d, 8) b, 9) b, 10) b, 11) d, 12) d, 13) a.
Yazara e-mail
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
