|
 |
|
|
Banknotu, bir merkez bankasının neyidir?
Geçen hafta yazdığım ve Yeni Türk Lirası'nda yeterli güvenlik önlemi olmadığını anlatmaya çalıştığım yazıma Merkez Bankası bir açıklama yaparak cevap verdi. Bir süredir yurt dışında olduğumdan cevabım biraz gecikti. Merkez Bankası kısaca, yeni banknotlarda yeterli güvenlik önlemi olduğunu ve halka açıklananlar dışında bankalar için ve Merkez Bankası'nın kendisi için ek güvenlik önlemleri bulunduğunu söylüyor.
Açıklananlar beni yalanlamıyor. Aksine doğruluyor. Maalesef, bütün dünya paraları ek güvenlik önlemleri alırken biz bunu sağlayamadık. Merkez Bankası'nın içinde ek bir güvenlik önlemi olarak, "emarjman" denilen ve büyük kupürlerin numara bazında takip edildiği bir sistem var. Bu sistemde her bir banknotun geri gelip gelmediği saptanabiliyor. Ama, bu işlemle sahte banknotlar ancak imha edileceği sırada belirlenebiliyor ve iş işten geçmiş oluyor. Öte yandan, uzun süredir bu sistem etkili biçimde çalıştırılamıyor. Banknot kağıdının sesi ve kalitesi ile ultraviyole ışık altında görülebilen renkli zerrecikler, bankalar için ek bir tedbir sayılabilir. Ama, banknot eskiyince bütün bu özellikler ve halka açıklanan diğer özellikler anlaşılmaz oluyor. Sonuç olarak, biz hala 10 - 12 yıl öncesinin teknolojisi ile banknotlarımızda güvenliği sağlamaya çalışıyoruz.
Yeni Türk Lirası operasyonunu destekliyorum ve operasyonun başarılı olması için bu konuyu daha fazla deşmek istemiyorum. Şimdi, yapılması gereken şudur:
a) Banknotlardan "Yeni" adı kaldırılıp sadece "Türk Lirası" adının kullanılmaya başlanacağı sırada, hem banknotların görünümü değiştirilmeli hem de güvenlik unsurları artırılmalıdır.
b) "Yeni" adının kaldırılması sırasında, 1 Lira'nın banknot olarak basılmasından tamamen vazgeçilmeli, "1 Lira" sadece madeni para olarak kalmalıdır.
c) 200-500 ve 1000 Lira'nın desen ve güvenlik çalışmaları hemen başlamalıdır. Bu paralar da gecikilmeden en çok 5 yıl içinde tedavüle çıkarılmalıdır.
d) Merkez Bankası'nın para politikası dışındaki en önemli görevi para basmak ve piyasada yeterli, güvenilir, temiz banknotlar bulundurmaktır. Bunu sağlamak amacı ile büyük şehirlerde gerekirse Ziraat Bankası aracılığı veya ortaklığı ile banknot sayım merkezleri oluşturulmalıdır.
e) Eskimiş, kirlenmiş, yırtılmış banknotlara "fersude" denilir. Fersudeyi ayırabilmek için önce sayabilmek lazımdır. Halen, banknotları saymak için yeterli araç ve sistem yok. Fersude banknot aynen piyasaya veriliyor. Sonra da, parayı kirlettiği için halk suçlanıyor.
* * *
Çıkardığı banknot bir merkez bankasının namusudur. Banknot, aynı zamanda ülkeyi de temsil etmektedir. Merkez bankalarının banknotları zamanında saymak, fersudesini ayırmak ve halkına temiz, güvenlikli banknotlar kullandırma görevi, para politikasını yönetmek kadar önemlidir.
ytoruner@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
