|
 |
|
|
"Garibim derdime grip diyorlar..."
Havaların soğuyup grip sezonunun açıldığı şu günlerde buyur ola şu garip grip testusu sorularına bu hafta
Testus Hapşirikus
Grip vakti yaklaştı. Doğudan mı gelir şu grip virüsü, batıdan mı hâlâ tartışılır ama bilinen şu ki grip soğukla birlikte sökün eder öksürükler arasında... Soğuklar geç gelir bazen ama bir geldi mi de pir gelir. Aman sıkı durun. Gidin hemen aşınızı yaptırın. Aşı şart. Kasım ayı geçti, artık ne gerek var demeyin. Bana grip konusunda dünyadaki son bilgileri içeren dokümanlar gönderen İstanbul Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Kürsüsü profesörü Selim Badur'a göre aralıkta da olabilirsiniz, aslında grip aşısını her zaman olabilirsiniz. Bu aşı meselesi hükümetin, belediyelerin ve Kızılay'ın gündemine mutlaka hemen girmeli. ABD'den yeni gelen habere göre New York'ta piyango usulüyle 10 bin yaşlı insana grip aşısı gönüllülerin katılımıyla bedava yapılmış. Bence halka toplu iftar için kurulmuş çadırları yoksullara toplu bedava grip aşısı kampanyası için kullanabilirler.
Hafızanızı yoklayın bakalım. Anlatılanları, duyduklarınızı, öğrendiklerinizi, bildiklerinizi... Grip nedir, bizde enflüanza diye de geçen hastalıkla grip aynı şey midir? Sorunun yanıtı evet. Bu grip kelimesi, Fransızca "grippe"ten gelmiş dilimize. İnsanın yakasını yakalar valla bırakmaz anlamında!
I. Dünya Savaşı'nın bitimine yakın günlerde, 1918'in baharında ABD'nin askeri üslerinden birinde bir enflüanza türünün ortaya çıktığı bilinir. ABD'nin Avrupa'ya sevk ettiği askerlerle bu hastalık önce Fransa'ya, sonra da İspanya'ya taşınmıştı. İspanya'da ad konulmuştu: "İspanyol nezlesi". Sonra Çin'e sıçramıştı. O yılın sonbaharında Rusya'da daha öldürücü bir tür olarak ortaya çıkmıştı. Bizde de on binlerce kişi bu enflüanzadan ölmüştü.
I. Dünya Savaşı'nda cephelerde toplam 13 milyon kişi ölmüşken, bu gripten iki yıl içinde 30 milyondan fazla kişi gitmişti. Gelmiş geçmiş en büyük afet! Aşısı yoktu. İlacı yoktu. Neyse ki 1919'un sonunda kendiliğinden çekilip gitmişti. Nasıl, kimse bilmiyor. Bilinen ise şu, İspanyol nezlesi virüsünün genleri bazı kuş türlerinde sürüyor. Her 20-30 yılda bir bu virüsün yeni bir mutantı, gezegenimizi yokluyor. Bulaşıcı salgın hastalıklara karşı çalışmalarıyla uluslararası çapta ünlü dostum Prof. Dr. Selim Badur'a şükranlarımla, buyur ola şu garip grip testusu sorularına bu kez de...
1- Hükümete duyuru! Gripten korunmanın başlıca yolu aşılanmak. Prof. Dr. Selim Badur'a göre aşının yararları açısından aşağıdakilerden hangisi doğru?
a. Doktora başvurma oranını yüzde 44 azaltır.
b. Üst solunum yolu hastalıklarını yüzde 25 azaltır.
c. Aşılanan kişilerde kişi başına en az yüzde 47 tasarruf edilir.
d. Hepsi
2- Grip nedeniyle oluşan komplikasyonlar açısından en yüksek risk altındaki grup hangisi?
a. Tüm garibanlar
b. Yaşlılar ve çocuklar
c. Kronik hastalığı olan her yaştan bireyler
d. Hepsi
3-Konuşma, hapşırma, öksürme ile ağzımızdan küçük damlacıklar halinde havaya yayılan grip virüsü havada ne kadar asılı kalabilmekteymiş?
a. Bir hafta
b. Bir ay
c. 72 saat
d. 24 saat
4- Her yıl dünya nüfusunun ne kadarı gribe tutuluyormuş?
a. Hepsi
b. Yarısı
c. Yüzde biri
d. En az onda biri
5-Gripçe öğrenelim! Şu enflüanza sözcüğünün "Türkçe Sözlük"teki karşılığı, grip, paçavra hastalığı. Peki, insanı paçavraya çeviren enflüanzanın etimolojisini merak etmemiş miydiniz?
a. Çabuk geçer umuduyla İspanyolcadaki "Esperanza" (umut) şarkısından.
b. Çağlar boyunca insanlar çekmemişti hiçbir illetten enflüanzadan çektiği kadar. Geçmişte salgın hastalıkların yıldızların etkisiyle (influence) meydana geldiği sanılırmış. Sözcük ondan türemiş.
c. Enfeksiyon, enflasyon, enfiye gibi sözcüklerin karması olarak doğmuş.
d. Hastalığın kuşlardan kaynaklandığı biliniyor; flurcun, flurya kuş adlarından gelmiş.
6- "Epidemi" salgın hastalığın Frenkçesi. Peki şimdi bir de "pandemi" çıktı. Neymiş?
a. Pandora'nın kutusundan çıkan bir hapşırık.
b. Geniş bir coğrafi alan üzerinde yayılan, global epidemi. 1918'deki İspanyol nezlesi bir pandemi idi.
c. Hastalığın son deminden önceki aşama.
d. Hiçbiri
7-"Biz ki İstanbul şehriyiz, / Seferberliği görmüşüz: / Kafkas, Galiçya, Çanakkale, Filistin, / Vagon ticareti, tifüs ve İspanyol nezlesi / Bir de İttihatçılar, / Bir de uzun konçlu Alman çizmesi / 914'ten 18'e kadar / yedi bitirdi bizi." Nazım Hikmet, tabii. Hangi şiir?
a. Çocuklar Ölebilir Yarın
b. Ben Senden Önce Ölmek İsterim
c. Kuvayi Milliye
d. Çocuklarımıza Nasihat
8- Eskiden çok kullanılan bir kelimeydi, nevazil. Neydi?
a. Nezlenin çoğulu
b. İngin
c. Dumağı
d. Hepsi
9-1918'deki İspanyol nezlesi pandemisi bir toplumu fena etkilemişti. Nüfusunun yüzde 60'ını yitiren bu toplum hangisi?
a. İspanyol
b. Rus
c. Eskimo
d. Afrika kökenli Amerikalı yerliler
10- Araştırmalar enflüanzaya yani gribe neden olan ölümcül virüsün önce kuşlardan bir hayvana, sonra o hayvandan insanlara geçtiğini göstermişti. Hangi hayvan?
a. Kene
b. Güve
c. Deve
d. Domuz
11-Dünyanın en pahalı grip hastalığı vakası Apollo 9 adlı uydunun astronotunun yakalandığı grip yüzünden erteleme dolayısıyla olmuş. Bu erteleme NASA'ya kaça patlamış?
a. 100 bin dolar
b. 250 bin dolar
c. 500 bin dolar
d. 1 milyon dolar
12- 53 yaşında yakalandığı gribin zatürreeye dönmesi sonucu ölen büyük şair ve piyes yazarı kimdir?
a. Abdülhak Hamit Tarhan
b. William Shakespeare
c. Jean Racine
d. Sofokles
Yanıtlar: 1) d, 2) d, 3) c, 4) d, 5) b, 6) b, 7) c, 8) d, 9) c, 10) d, 11) c, 12) b.
Yazara e-mail
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
