|
 |
|
|
Fiyat artışları ve rekabet gücü
Geçtiğimiz hafta kasım ayı fiyatları yayımlandı. Tüketici fiyatlarında 12 aylık artış ekim ayındaki seviyesini korurken, toptan eşya fiyatlarında yaklaşık bir puanlık bir gerileme olmuş.
TEFE'deki bu gelişme son birkaç aydır gözlenen artış eğiliminin ilk defa tersine döndüğünü gösteriyor.
TEFE'nin alt kalemlerine bakıldığında, bu durumun, önemli ölçüde tarım fiyatlarının artışındaki gerilemeden ve bir ölçüde de özel imalat sanayii fiyat artış hızındaki düşmeden kaynaklandığı görülüyor. Buna karşılık kamu imalat sanayii fiyatlarındaki artışın özellikle petrol ürünlerinin etkisiyle devam ettiği dikkati çekiyor.
Kamu fiyatlarındaki artışın önümüzdeki yılın bütçe hedefleri dikkate alındığında sürmesi beklenmekte. Tarım fiyatlarındaki artış hızının gerilemesinin kalıcı bir trend olup olmadığını anlamak için ise birkaç ayı daha görmek gerekiyor.
Ancak TÜFE ve TEFE artışlarını ABD dolarının TL cinsinden fiyatındaki gelişmelerle birlikte gösterdiğimizde, kurun son iki ayda yeniden sanayi üzerinde bir rekabet baskısı oluşturmaya başladığını görüyoruz. Bu, fiyat artışlarını sınırlayıcı bir etki yapıyor. Ancak bunun üretim tabanı üzerindeki etkilerini de dikkate almak gerekiyor.
Kasım ayı itibariyle TÜFE ve TEFE 12 ayda sırasıyla yaklaşık yüzde 10 ve yüzde 15 artış gösterirken, doların TL cinsinden değeri yüzde 2 civarında gerilemiş. Bunun anlamı dolar ödeyerek ithal ettiğimiz malların fiyatları bir yılda yüzde 2 gerilerken bizim ürettiğimiz malların fiyatları yüzde 15 artmış. Bunun da ötesinde petrol gibi temel bir girdinin iç fiyatları da yüzde 31 oranında artmış. Bu, ABD ve Çin gibi pazarlara ihracat yapan veya bu ülkelerden yapılan ithalata rakip mal üreten yerli üreticilerin çok ciddi bir sıkıntıya girmekte olduklarını gösteriyor.
Euronun TL cinsinden değeri ise aynı dönemde yüzde 8.5 civarında artmış. Bu durumda euro cinsinden ithalata rakip mal üreten sektörler maliyet artışları karşısında nispeten daha avantajlı durumda. Buradaki rekabet baskısı, sağlanacak verimlilik artışlarıyla göğüslenebilir durumda.
Girdilerini dolarla ithal edip euro cinsinden ihracat yapan veya ithalata rakip mal üreten sektörler ise, dolar/euro paritesindeki artıştan da yararlandıkları için oldukça iyi durumdalar.
Bu durum üretim tabanında ikili bir yapının ortaya çıkmaya başladığını gösteriyor. Üreticilerin bir kısmı tasfiye olma aşamasına yaklaşırken, bir kısmı da önemli ölçüde büyüyor. Bunun toplam üretime ve dış dengeye yansıması hangi etkinin daha fazla ağırlığı olduğuna bağlı olacaktır. Son dönemde ABD ekonomisindeki gelişmelere bağlı olarak bizim gibi ülkelere yönelen sermaye hareketlerinin kurlar üzerindeki genel etkisi, dolar/euro paritesindeki gelişmelerle de birleşerek dolarla ihracat yapan veya ithalata rakip mal üreten sektörleri vuruyor. Bu sektörler üzerindeki kur baskısı 17 Aralık'ta açıklanacak AB ile tam üyelik kararına bağlı olarak daha da hızlanabilir. Bunun iç talepte yaratacağı hızlı daralma rekabet gücüne sahip sektörleri de etkilemekte gecikmeyecektir.
ABD'nin yanlış iktisat politikaları tüm dünya gibi bizi de etkiliyor. Burada bu oyuna seyirci kalmakla, bu etkiyi azaltacak iç politikalar arasında tercih yapmak durumundayız. Kamu finansman dengesini, rekabet gücü üzerindeki baskı oluşturan gelirleri artırarak değil de harcamaları kısarak kurmak, rezervlerimizi güçlendirmek, gibi çözümlere daha bir dikkatle bakmak gerekiyor.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
