|
Hatırlamak ve anmak...
ÇOKTANDIR mektubunu bekliyorduk, bir ay önce yazacağını söylemişti, eski okurlarımızdandır, arada sırada telefon eder ya da mektup yazar, bilgisayarı olmadığı için "e-mail" geçemiyor.
Bir ay önce "eğitim" ile "talim"e taktı, ona göre "eğitime çıkmak" deyimiyle "talime çımak" aynı şey değil; bir örnek verdi , meşhur türküden:
"Gemilerde talim var
Bahriyeli yarim var"
***
BU arada "anmak" ve "hatırlamak" arasındaki farkı anlatan bir mektup yazacağını söyledi, mektup geçen gün geldi...
Bizim okura göre, hatırlamak'ın yerini anmak alsaydı, hatırlamak çoktan dilimizden atılırdı. Oysa öyle değil! Baki Süha Edipoğlu'nun "Ne olur, beni de alın koynunuza hatıralar"ın yerine anılar konulabilir mi?
***
EVET, hatırlamak ve anmak iç içedirler ama, anlam bakımından toprak, su kadar birbirlerinde ayrılırlar; "Mehmet Bey'i hatırlıyor musun?" diye sorulur, "Mehmet Bey'i anıyor musunuz?" denmez.
İyi de "hatırlamak" yerine "anımsamak" kullanılıyor, yadırganmıyor da...
***
OKURUMUZ, bu konuda Nejat Muallimoğlu'nun "Türkçe Bilen Aranıyor" kitabından yararlandığını belirtiyor.
"Anmak, hatırlamanın yerini tutmuyor" diyor, Nejat Muallimoğlu'nun görüşlerini özetliyor:
"Anı, anmak'tan gelir; birini, bir şeyi, bilerek, şuurluca hatırlamaktır. Anmak ise, zikretmek, kendisinden bahsetmektir. Hatırlamak, bir şeyi hafızada canlandırmaktır; anmak ise, bir hadiseyi tekrar yaşamaya çalışmaktır. Anmak'ta, canlılık, hareket, güncellik vardır. Hatırlamak'ta ise, geçmişi düşünmek, tahattur, hatıra getirme vardır. Bir şeyi veya bir kimseyi, aklımızdan, hatırımızdan geçiririz; bu hatırlamaktır, fakat anmak değildir. Her hatırlanan anılmaz. Çok şey hatırlanır, hatıra gelir de, ancak bir kısmı anılır. Yani önce hatırlanır, sonra söylenir. Sevdiğiniz bir yemeği yerken, rahmetli annemi hatırladım, dersiniz.
Anmak, zaman işidir, takvimle ilgilidir. Hatırlanmak ise hafıza işidir. Anmak zamana, hatırlamak hafızaya dayanır. Mehmed Akif için özel bir anma günü tertiplenir. O gün kendisinden ve eserlerinden bahsedilir. Bütün yıldönümlerinde anmak fiili kullanılır."
***
MEKTUBUNUN sonunda okur soruyor:
"Siz ne diyorsunuz?"
Biz konuşulan dilin zenginliğinden yanayız.
Hatırlama da deriz, hatırlanmak da, anmak da deriz anımsamak da...
Tabii yerine göre kullanarak.
h.pulur@milliyet.com.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
