|
 |
|
|
de facto
Dönemin Başbakanı Süleyman Demirel, "bir sonraki yılın bütçesi trilyonu aşacak" demişti... Bugünün moda söylemiyle "nasıl yani" olmuştum. Hayret yüklü bir sesle sormuştum: "Trilyonu aşacak mı dediniz?" Gülmüştü: "Türkiye bütçelerinde artık trilyonları telaffuz etmeye alışmalıyız" cevabını vermişti.
Bu konuşmayı sanıyorum 1978 Kasım'ının sonlarında yapmıştık.
TRT için Başbakanlık'ta söyleşideydik.
600 milyar liralık 1979 bütçesini anlatıyordu.
Söyleşi bitti...
"Eve gidelim, bir kadeh viski ikram edeyim" dedi.
Başbakanlık merdivenlerinden inip makam otosuna binerken neşeliydi. Bir kahkaha attı ve kendi söylemini bakın nasıl yorumladı:
"Şimdi, bir müddet, trilyonluk bütçe konuşurlar. Kimileri, enflasyon canavarı, trilyon duvarını da deliyor der... Kimileri, iktisadi büyüme der. Onlar trilyona kitlenir, biz de işimize bakarız. Birkaç hafta kafamız rahat olur."
Siyaset rahlesinde
O akşamüstü, siyaset rahlesinden birkaç ders vardı söyleşimizde.
Enflasyon, zembereklerinden boşanmanın ilk işaretlerini vermekteydi ama bu oluşum kurt siyasetçi Demirel tarafından "trilyona dayanan iktisadi büyüme" olarak sunuluyordu.
Olası eleştirileri Demirel, önceden göğüslüyordu.
Ve...
Demirel, medya aracılığıyla, medyanın önüne, oyalanıp duracağı ve esas konulardan uzak kalacağı "popülaritesi yüksek bir konu atmak" örneği veriyordu...
Sonraları bu oyunu, Özal'ın da ustalıkla oynadığına tanık oldum. Medya kavgaları yaratırdı... Medya birbirini kırarken o kendi yolunda yürürdü. Kıs kıs gülerek, bunu yakın çalışma arkadaşlarına anlattığını, onlardan çok sonraları dinledim.
Son olarak da bu oyun 17 Aralık bağlamında ve hem de ne biçim perde açtı.
O "masayı terk/barış" senaryoları yeni değil ama gene de ilginçti.
Duvara karşı
Türkiye bütçesi, 15 yıl trilyon duvarının ötesinde dolaştı.
1995'te katrilyon duvarını da aştı.
Bu kez katrilyonları telaffuz etmeye başladık.
Alıştık.
Hatta müptela olduk.
Ama...
Artık kimse bunu "iktisadi büyüme" yemi olarak yutmadı.
Krizler yaşanıyordu.
Toplumda oluşan Güney Amerika muz cumhuriyetleri sendromu ve hiper enflasyon beklentilerinin ürünü olan katrilyonluk bütçeler, Türkiye'yi zehirli yosunlar gibi sarmaktaydı.
Çeyrek yüzyıl sonra
İşte aradan çeyrek yüzyıl geçti...
TL'den 6 sıfır atıldı.
YTL'ye geçiliyor.
25 yıl sonra Türkiye'nin 2005 bütçesi ilk kez milyarlarla ifadeye geri dönüş yapıyor; 168 milyar YTL ile bağlanıyor.
Ve gene zaman tüneline girelim...
Türkiye'de tek haneli enflasyonun yaşandığı son yıl 1972...
"YTL'de 6 sıfır atılıyor, bütçe o nedenle milyarlara indi" denebilir.
Ekonomi bir yerlere gelmeseydi sıfırlar atılamazdı...
Tutun ki öyle olsun.
Fakat, enflasyonun tek rakamın eşiğine gerilemesi nasıl okunmalı?
Gelecek yıl... Yani 2005'te ilk kez yeniden tek rakamlı enflasyona dönmenin de eşiğindeyiz.
Türkiye bu çizgiyi sürdürebilirse, 4-5 yıl sonra AB'nin ekonomide "kutsal emirleri" olan Maastricht kriterlerini yakalayabilir.
YTL sürecini kısa keserek, bu kez de AB'ye daha tam üye olmadan "Euro"ya geçmeyi isteyebilir.
Türkiye tam üyeliği resmen almadan, fiili olarak yakalayarak, sonrasını formalite haline getirebilir mi?
Çözüm budur.
De jure öncesi, de facto...
g.civaoglu@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Yeni dünya, yeni yıl
TSUNAMİ felaketi 2004 yılına damgasını vurdu.... | |  | Çetin ALTAN | | 2004'ün son gününde...
BUNDAN 60 yılı aşkın bir süre önce, henüz lis... | |  | Melih AŞIK | | Deney komedisi!
Ankara'da 3 büyük dişçilik fakültesinin deka... | |  | Fikret BİLA | | Yeni yıl...
Bugün 2004 yılını da geride bırakıyoruz, büyü... | |  | Hasan CEMAL | | Yılın son günü!
İnsanın ne çok kavgası var! Hayat boyu süren,... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | de facto
Dönemin Başbakanı Süleyman Demirel, "bir sonr... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | YÖK, hükümeti pes ettirdi
Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, milyonlarc... | |  | Hurşit GÜNEŞ | | 2004 nasıl geçti?
Baştan belirtelim biraz gazla, biraz da gerçe... | |  | Sami KOHEN | | Türkiye'nin "yeni imaj yılı"...
BU gece yarısı geride bırakacağımız 2004'ü, T... | |  | Mehmet Y. YILMAZ | | Şimdi bana kaybolan yıllarımı verseler!
Çocukluk yıllarımın okumaktan hiç vazgeçemedi... | |  | Meliha OKUR | | Malki'nin ortağı Erkohen sahnede
Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu'nda kişi ve kur... | |  | Faik ÖZTRAK | | İlklerin yılı 2004
Bugün dünya ve Türk ekonomisinde "ilk defa" v... | |  | Derya SAZAK | | Asya'ya yardım eli
Güney Asya'daki felaketin yaralarını sarabilm... | |  | Meral TAMER | | Hem çok çalışıp, hem de çok eğleneceğiniz bir 2005
Geçen yıl tam bugün bakın ne yazmışım: "Geçen... | |  | Ece TEMELKURAN | | Çocuklar öldürülmeyecek: Başka yolu yok!
Ben de bu çocuğun peşini bırakmıyorum arkadaş... | |  | Güngör URAS | | İyiliklerin meyvesi (henüz) toplanmadı
Türkiye'de iyi şeyler oluyor. Yapısal bir değ... | |  |  | M. Ali BİRAND | | Nefis bir yıl geçirdik...
Şöyle bir düşünün... Bundan önce (fazla abart... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
