|
Türkiye Ortadoğu için ne yapabilir?
Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün İsrail-Filistin gezisi, Türkiye'nin Ortadoğu ile ilgili olası yeni bir rolünü gündeme getirmiş bulunuyor.
Bu ziyaretin gerçekleşmesi, zamanlama olarak önemli. Filistin tarafında, Yaser Arafat'ın vefatından sonra çözüme daha yatkın olan yeni bir liderliğin ortaya çıkması, İsrail tarafında da Başbakan Şaron'un Gazze'den çekilmeye karar vermesi ve hükümete barış yanlısı Şimon Peres'i alması, bölgede umut verici bir hava yaratıyor.
Şimdiki konjonktür, hem Türk-İsrail ilişkilerindeki buzların erimesine, hem de Türk diplomasisinin barışa katkı yönünde bir rol üstlenmesine müsait...
* * *
Gül'ün İsrail ziyaretinin amacı ikili ilişkileri rayına oturtmak olduğu kadar, üstlenmeyi tasarladığı rol konusunda İsrail liderlerinin görüşünü almaktır.
Geçen yıl Türk-İsrail ilişkilerinde yaşanan soğukluğa rağmen, iki ülke arasında ticaretten turizme, savunmadan güvenliğe kadar çeşitli alanlarda işbirliği gelişmeye devam etmiştir. İsrail'in Filistinlilere karşı politikalarının Türkiye'de yarattığı -ve Başbakan Erdoğan tarafından sert bir üslupla dile getirilen- tepkilere rağmen, Ankara bu bağların sürdürülmesinde, çıkar görmüştür.
Gül'ün bugün yapacağı görüşmelerde, geçen yılki "kriz"in geride bırakılarak daha çok geleceğe yönelik projeler üzerinde durulması bekleniyor. Örneğin su, İsrail yatırımları, gibi... Tabii bu arada Türk tarafı, İsrail'in Kuzey Irak'la ilgili politikası hakkında ilk elde, daha aydınlatıcı bilgi edinmeye çalışacak. Bu konuda Türkiye'de ifade edilen kuşkular, Türk-İsrail ilişkilerinde, belirleyici bir faktör haline gelmiştir...
* * *
Gül'ün Filistin'i de kapsayan bu gezisinin ikinci amacı, Ankara'nın gerçekten bölgenin iyiliği (barışı ve istikrarı) için ne yapabileceğini saptamaktır.
Türkiye, Gül'ün de belirttiği gibi, Ortadoğu barışına katkıda bulunmaya hazırdır. Ankara, gerek Arap dünyası, gerekse İsrail ile olan yakın ilişkileri nedeni ile, böyle bir rolü (belki birçok "büyük aktörler"den de daha iyi) oynayabilecek konumdadır. Yeter ki, ilgili taraflar, bunu istesinler.
Yeni Filistin yönetiminin Türkiye'nin barış için devreye girmesini istediği açık. Suriye de, Başbakan Erdoğan'ın son gezisinde, Türkiye'nin aracı olmasını arzuladığını duyurdu. İsrail'in "resmi pozisyonu" -dün Dışişleri Bakanı Şalom'un NTV'ye demecinde belirttiği gibi- Türkiye'nin bu yöndeki katkılarını memnunlukla karşılayacağı şeklindedir...
Ancak Türkiye nasıl bir rol oynayabilir? İş ayrıntıya gelince, taraflar bu konuda nasıl bir tavır alacak?
Bir Türk yetkilisi bize Türkiye'nin artık eskiden olduğu gibi sadece "kolaylaştırıcı" değil, aktif bir "arabuluculuk" rolü oynamak istediğini açıkladı. Bu, Türkiye'nin, "mesaj taşıma" yerine, belirli bir program veya planla doğrudan devreye girmesi demektir.
Buna ABD ne diyecek? "Quartet" (BM, Rusya, AB, ABD) ne tepki gösterecek? Haydi diyelim ki, bütün "büyük oyuncular" Türkiye'ye destek verecek. İlgili devletler pratikte (resmi demeçlerinin dışında) kapsamlı bir barış -örneğin "yol haritası"na dönüş için- masaya oturmaya razı olacaklar mı?
Ümit ederiz ki Gül'ün bu ziyaretin sonunda, bu soruların yanıtlarını daha net alabiliriz...
skohen@milliyet.com.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
