|
 |
|
|
Acil durumda mantık!
Afetlerde mantık olmadan ezbere korunmak mümkün değil! Her şeyin başı sağlık, afetin çözümü ise mantık. Allah aşkına biraz daha mantık testusuna buyur ola bu hafta
Testus Hazırdeğilus
Bu testusun konusu afet anında yürüteceğimiz mantık. Kimse panik manik demesin. Araştırmalara göre panik sadece yöneticilere has! İnsanlar çok kısa bir sürede kendilerine gelip birbirleriyle yardımlaşmaya geçiyorlar. Ama afetlere karşı nasıl davranılması gerektiğini bilmiyorlar. Bilgilenme ve bilinçlenme eksik, ayrıca mantık ve matematikten yoksun bilgi de hiçbir işe yaramaz. Afet mantığı ise öyle çok zor bir zanaat sayılmaz! Afetlerin bazı türlerinde soluğu dışarıda almak gerek, yangındaki gibi. Bazılarında ise otur oturduğun yerde, kar fırtınasındaki gibi. Bazı türlerde yerin altına inmeli veya bir şeyin altına saklanmalı, örneğin hortumda, tayfunda. Bazılarında ise yukarılara çıkmalı; selde, tsunamide. Ve bu afet türlerini el ele verip hep tatbikat yaparak öğrenmeli.
Afet mantığının üç sorusu var: Nereye gitmeli? Dışarıda mı, içerde mi kalmalı? Ne yapmalı, bulunduğun yeri sığınak haline mi getirmeli? Nasıl yapmalı? Deprem anında tavşan gibi koşmak yerine kaplumbağa gibi dikkatli hareket etmeyi benimseyebilmek gibi... Mantık olmadan ezbere korunmak mümkün değil! Uzmanların uyarılarını izleyerek, evde, mahallede, okulda, işyerinde el ele kafa kafaya uygulamalı... Bazı afet türleri sırasında neler yapmalı mantığıyla ilgili aşağıdaki sorularımı benim için gözden geçiren... İTÜ'de Afet ve Acil Durum Yönetimi mastırı yaparken bilgi ve mantığından çok yararlandığım sevgili hocam Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu'na teşekkürlerimle... Her şeyin başı sağlık, afetin çözümü ise mantık. Allah aşkına biraz daha mantık testusuna buyur ola bu kez de...
1-Önce güncel sorular... Tsunami neden oluşur?
a. Deniz dibindeki, büyüklüğü 6,5 Richter'den fazla depremlerden
b. Deniz dibinde toprak kaymasından
c. Deniz dibinde volkan patlamasından
d. Denize düşen meteoritlerden
e. Hepsi
2- Tsunami ne zaman oluşur?
a. Yazın
b. Kışın
c. Sabaha karşı
d. Senenin herhangi bir günü veya gecesinde
3- Kıyıda belirmedikçe tsunaminin yaklaştığını anlamak çok zordur. Tek belirti ne olabilir?
a. Balıklar hoplamaya başlar.
b. Akbabalar sahile iner.
c. Etrafta müthiş bir sessizlik hakim olur.
d. Aniden çok yüksek veya çok alçak bir gelgit meydana gelir.
4- Derin denizde tsunami dalgalarının arası yaklaşık kaç kilometredir?
a. Belli mi olur?
b. 32 km.
c. 100 km.
d. 160 km.
5 -Deprem dalgalarının hızı saniyede 8 kilometredir. Peki, derin denizde tsunami dalgasının hızı nedir? İpucu: Jet uçağının hızı, saatte 890 kilometre.
a. Saniyede 4 km.
b. Saniyede 2 km.
c. Saniyede 800 metre
d. Saniyede 250 metre
6 -Kimi uzman "Marmara Denizi ve Akdeniz'de tsunami olabilir" diyor. Bazı uzmanlara göreyse Türkiye'de tsunami görülmez, okyanusların etkinliğidir o. Bizde görülecek olan olsa olsa depremin sallayarak "eksite ettiği" deniz suyunun taşması yüzünden oluşacak dalgadır. Yüksekliği 3 ila 5 metreyi aşmaz. Buna ne deniyor?
a. Kuzunami
b. Seiche (sayş veya seyş diye okunuyor)
c. Dallama
d. D'Artagnan
7 -Sera etkisinin hızlandığı son yıllarda dünyada daha sık ve şiddetli görülen rüzgar fırtınalarından kasırga, tayfun ya da harikan (hurricane) ve de hortum (tornado, siklon) nedir tartışması oluyor. Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, kasırga için tayfunun kullanılmasını doğru buluyor. Peki, tayfunla hortumun temel farkı nedir?
a. Tayfun denizden gelir, hortum karada oluşur.
b. Hortum daha hızlıdır (saatte 500 km). Tayfun ise saatte 250 km.
c. Uyarıdan sonra tayfunda tahliye için 24-36 saatiniz var demektir. Hortum vukuunda anında kapalı ve sağlam bir yere sığınmalısınız. Yeraltı sığınağı iyi bir fikir.
d. Hepsi! Mantık aşağıya inin ve saklanın diyor.
8- Bu hafta kar haftası. Kar fırtınasından bazı şehirlerimiz nasibini alabilir. Ne yapmalı? Mantık işin esası!
a. Sadece kalın bir giysi yerine sizi sıcak tutacak birkaç kat ince bir şeyler giyinin. Paltonuz sıkı dokunmuş ve mümkün derecede su geçirmez olsun.
b. Şapka giyin, ağzınızı örtebileceğiniz kaşkol kullanın. Ciğerlerinizi soğuktan koruyun.
c. Soğuktan yanmanın göstergesi duyu kaybı ve burun, kulak ve parmaklarda beyazlığa dikkat. Doktor müdahalesi gerekebilir.
d. Evi normalden aşağı sıcaklıkta tutun ki yakıtsız kalmayasınız. Gazyağlı sobaları dışarıda doldurun. Yanabilecek eşyadan bir metre uzakta tutun. Zehirleyici dumana karşı odayı mutlaka havalandırmayı unutmayın.
e. Hepsi ve tabii ki kar lastiği takmadan, antifriz doldurmadan otomobil kullanmayın.
9- Ülkemizde yıldırım çarpması olayları arttı. Şimşek çakmaya başlayınca hemen kapalı bir yere sığının. Açık alanda yakalanırsanız, önce mantığınıza başvurun. Sonra da...
a. Gölet ve havuzlardan uzak durun.
b. Tepelerde dolaşmayın.
c. Metal eşyadan kurtulun.
d. Hepsi. Ve unutmayın, yere sakın yatmayın. Elleriniz dizlerde ayak parmaklarınızın ucunda çömelin ve hedef küçültün.
10- Şiddetli yağmurlar ani sellere neden oluyor. Şehirlerimizin büyük bir kısmı ani sel felaketlerine maruz. Mantığa başvuralım mı?
a. Selden dolayı şebeke suyuna mikrop karışabilir. Sel tehlikesi ortaya çıktığında küvet ve/ veya büyük kaplarda su biriktirin.
b. Arabanızın yakıt deposu dolu olsun.
c. Sel suyuna girmeyin. 10-15 santim yüksekliğinde su bile ayaklarınızı yerden kesebilir.
d. Vaktinde haber almışsanız tabii ki tahliye şart. Ani bastırmada yukarı doğru hareket edin.
e. Hepsi. Mantık yukarıya diyor.
11- Bilinen 30 bin tehlikeli maddeden birini taşıyan bir kamyon kaza yapıyor. Çevre toksik tehlike içinde. Yakınındasınız. Ne yapmalısınız?
a. İtfaiyeye telefon etmeye çalışın.
b. Uzağa, yukarı doğru, rüzgar yönüne ters bir istikamete doğru kaçın.
c. Eğer otomobilde veya binadaysanız, pencereleri ve klimaları kapatın.
d. Hepsi. Mantık yukarıya ve ters yöne diyor.
Yanıtlar: 1) e, 2) d, 3) d, 4) d, 5) d, 6) b, 7) d, 8) e, 9) d, 10) e, 11) d.
Yazara e-mail
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
